Sprawy połączone C-84/19, C-222/19 i C-252/19
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że przepisy unijne dotyczące ochrony konsumentów nie stoją na przeszkodzie polskim regulacjom limitującym pozaodsetkowe koszty kredytu, nawet jeśli obejmują one koszty działalności gospodarczej kredytodawcy, pod warunkiem, że nie naruszają zasad zharmonizowanych prawem UE i są przejrzyste.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektyw UE o kredycie konsumenckim i nieuczciwych warunkach umownych w kontekście polskich przepisów limitujących pozaodsetkowe koszty kredytu. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że polskie przepisy dotyczące maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, nawet jeśli obejmują one koszty ogólnej działalności gospodarczej kredytodawcy, nie naruszają dyrektyw UE, o ile nie naruszają zasad zharmonizowanych prawem UE. Ponadto, warunki umowne obciążające konsumenta dodatkowymi kosztami, które nie są jasno określone co do charakteru i usług, za które są pobierane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli wprowadzają konsumenta w błąd co do jego obowiązków i skutków ekonomicznych.
W niniejszej sprawie połączono trzy wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, dotyczące wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz dyrektywy 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki. Polskie sądy krajowe miały wątpliwości co do zgodności krajowych przepisów limitujących pozaodsetkowe koszty kredytu z prawem Unii Europejskiej. W szczególności chodziło o to, czy przepisy te, pozwalające na wliczanie do tych kosztów również części ogólnych kosztów działalności gospodarczej kredytodawcy, są zgodne z dyrektywami. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że dyrektywa 2008/48/WE nie stoi na przeszkodzie takim przepisom krajowym, o ile nie naruszają one zasad zharmonizowanych przez tę dyrektywę. Jednocześnie, Trybunał podkreślił, że warunki umowne dotyczące pozaodsetkowych kosztów kredytu, które nie są jasno określone co do charakteru usług, za które są pobierane, i wprowadzają konsumenta w błąd co do jego obowiązków i skutków ekonomicznych, mogą być uznane za nieuczciwe na mocy dyrektywy 93/13/EWG. Dotyczy to sytuacji, gdy takie koszty są nieproporcjonalne do świadczeń i kwoty kredytu, a sąd krajowy musi ocenić, czy przedsiębiorca mógł racjonalnie spodziewać się, że konsument zgodziłby się na takie warunki w drodze negocjacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, warunek umowny określający pozaodsetkowy koszt kredytu zgodnie z pułapem przewidzianym w przepisach krajowych nie jest wyłączony z zakresu stosowania dyrektywy 93/13/EWG, nawet jeśli przepisy te przewidują, że koszty te nie są należne w części przekraczającej ten pułap lub całkowitą kwotę kredytu.
Uzasadnienie
Zgodnie z orzecznictwem TSUE, wyłączenie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG wymaga, aby warunek umowny odzwierciedlał przepis ustawowy lub wykonawczy, który ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Polski art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie wyłącza kontroli nieuczciwego charakteru warunków poniżej ustawowego pułapu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
brak jednoznacznego zwycięzcy, udzielono odpowiedzi na pytania prejudycjalne
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Profi Credit Polska S.A. | spolka | instytucja kredytowa |
| QJ | osoba_fizyczna | konsument |
| BW | osoba_fizyczna | instytucja kredytowa |
| DR | osoba_fizyczna | konsument |
| QL | osoba_fizyczna | instytucja kredytowa |
| CG | osoba_fizyczna | konsument |
| rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 1 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze nie podlegają przepisom dyrektywy, pod warunkiem że przepis krajowy ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Polski art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie wyłącza kontroli nieuczciwości poniżej ustawowego pułapu.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy określenia głównego przedmiotu umowy ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych towarów/usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Wyjątek ten należy interpretować wąsko. Wymóg przejrzystości oznacza, że konsument musi być w stanie ocenić konsekwencje ekonomiczne.
Dyrektywa 2008/48/WE art. 3 § lit. g)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki
Definicja 'całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta' jest szeroka i obejmuje wszystkie koszty znane kredytodawcy, z wyjątkiem kosztów notarialnych. Nie wyklucza kosztów związanych z działalnością gospodarczą kredytodawcy.
Dyrektywa 2008/48/WE art. 22 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki
W zakresie zharmonizowanych przepisów, państwa członkowskie nie mogą utrzymywać ani wprowadzać przepisów krajowych odbiegających od tych ustanowionych w dyrektywie.
k.c. art. 385¹ § §1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Polski przepis może przyznawać szerszy zakres ochrony niż dyrektywa.
ustawa o kredycie konsumenckim art. 5 § pkt 6a
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
Definicja 'pozaodsetkowych kosztów kredytu'.
ustawa o kredycie konsumenckim art. 36a
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
Określa wzór obliczania maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu. Pozostałe koszty nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 5
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowne muszą być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem. Wszelkie wątpliwości należy interpretować na korzyść konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 8
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać bardziej rygorystyczne przepisy prawne zgodne z Traktatem w dziedzinie objętej dyrektywą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polskie przepisy limitujące pozaodsetkowe koszty kredytu, nawet jeśli obejmują koszty działalności gospodarczej kredytodawcy, nie naruszają dyrektyw UE, o ile nie naruszają zasad zharmonizowanych i są przejrzyste. Warunki umowne dotyczące kosztów innych niż odsetki, które nie są jasno określone i wprowadzają w błąd konsumenta, mogą być uznane za nieuczciwe. Wyjątek z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG należy interpretować wąsko.
Godne uwagi sformułowania
warunki te nie określają ani charakteru tych kosztów, ani usług, za które mają stanowić wynagrodzenie wprowadza konsumenta w błąd co do jego obowiązków i skutków gospodarczych tych warunków koszty działalności gospodarczej kredytodawcy znacząca nierównowaga wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta wymóg przejrzystości należy rozumieć w sposób rozszerzający
Skład orzekający
J.-C. Bonichot
prezes izby
M. Safjan
sędzia
L. Bay Larsen
sędzia
C. Toader
sprawozdawczyni
N. Jääskinen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów UE dotyczących ochrony konsumentów w kontekście kosztów kredytu konsumenckiego, w szczególności zasad oceny nieuczciwych warunków umownych i zakresu stosowania dyrektyw."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów prawa polskiego i ich zgodności z prawem UE. Konieczna jest ocena każdego przypadku indywidualnie przez sąd krajowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kosztów kredytów konsumenckich i ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy koszty kredytu mogą obejmować zarobek banku? TSUE wyjaśnia granice ochrony konsumenta.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI