Sprawy połączone C-615/20 i C-671/20

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że polskie przepisy umożliwiające Izbie Dyscyplinarnej SN uchylanie immunitetów sędziowskich i zawieszanie ich w czynnościach służbowych naruszają prawo UE, a sądy krajowe muszą ignorować takie uchwały, aby zapewnić skuteczną ochronę sądową i praworządność.

Sprawa dotyczyła pytań prejudycjalnych polskich sądów okręgowych w sprawie sędziego I.T., który został pozbawiony immunitetu i zawieszony przez Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego. Sądy pytały o zgodność polskich przepisów z prawem UE, w szczególności z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, dotyczącym skutecznej ochrony sądowej i niezawisłości sędziowskiej. Trybunał orzekł, że Izba Dyscyplinarna nie spełnia wymogów niezawisłego sądu, a polskie przepisy pozwalające jej na takie działania naruszają prawo UE. Sądy krajowe mają obowiązek ignorować uchwały Izby Dyscyplinarnej, które naruszają prawo UE, aby zapewnić jego pełną skuteczność.

W niniejszym wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) rozstrzygnął połączone sprawy C-615/20 i C-671/20, dotyczące pytań prejudycjalnych złożonych przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Sprawy te dotyczyły zgodności polskich przepisów, w szczególności dotyczących Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, gwarantującym skuteczną ochronę sądową i niezawisłość sędziowską. Sądy odsyłające zwróciły się do TSUE w związku z uchwałą Izby Dyscyplinarnej z dnia 18 listopada 2020 r., która zezwoliła na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego I.T., zawiesiła go w czynnościach służbowych i obniżyła jego wynagrodzenie. Uchwała ta miała wpływ na możliwość dalszego orzekania przez sędziego I.T. w sprawach mu przydzielonych, co rodziło wątpliwości co do zgodności z prawem UE. TSUE, rozpatrując pytania, odwołał się do swojego wcześniejszego orzecznictwa, w tym wyroku w sprawie Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów) [C-204/21], w którym stwierdzono, że Izba Dyscyplinarna nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu. Trybunał uznał, że polskie przepisy, które przyznają organowi o takich cechach właściwość do zezwalania na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej oraz do jego zawieszenia, naruszają art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE. TSUE podkreślił, że zasada pierwszeństwa prawa Unii nakłada na sądy krajowe obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności prawa UE, co oznacza, że powinny one odstępować od stosowania wszelkich przepisów krajowych lub orzecznictwa, które są sprzeczne z prawem Unii. W związku z tym, sądy krajowe, w tym Sąd Okręgowy w Warszawie, mają obowiązek ignorować uchwały Izby Dyscyplinarnej, które naruszają prawo UE, oraz zapewnić, aby sędziowie mogli wykonywać swoje obowiązki bez przeszkód wynikających z takich uchwał. Dotyczy to również organów odpowiedzialnych za zmianę składów orzekających, które powinny ponownie przydzielić sprawy pierwotnie wyznaczonym sędziom, jeśli uchwała narusza prawo UE. Trybunał stwierdził również, że polskie przepisy zakazujące sędziom kwestionowania umocowania organów sądowych oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które wyłącza kontrolę sądową nad powoływaniem sędziów, również stoją na przeszkodzie skutecznemu stosowaniu prawa UE.

Zagadnienia prawne (3)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (10)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy