Sprawa C-377/02

Podmioty gospodarcze nie mogą powoływać się na niezgodność przepisów wspólnotowych z umowami WTO przed sądami krajowymi, nawet jeśli organ WTO stwierdził taką niezgodność.

Sprawa dotyczyła możliwości powołania się przez importera bananów na niezgodność unijnych rozporządzeń dotyczących przywozu z przepisami GATT 1994. Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że porozumienia WTO co do zasady nie podlegają kontroli sądowej w zakresie legalności aktów wspólnotowych. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy Wspólnota wyraźnie zobowiąże się do wykonania konkretnego zobowiązania WTO lub akt wspólnotowy odsyła do przepisów WTO. W tej sprawie Wspólnota nie podjęła takiego szczególnego zobowiązania, a mechanizm WTO przewiduje negocjacje, a nie bezpośrednią kontrolę sądową. Dlatego importer nie może kwestionować przepisów unijnych na podstawie umów WTO.

Sprawa C-377/02 dotyczyła wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez Raad van State w Belgii. Léon Van Parys NV, importer bananów, kwestionował ważność unijnych rozporządzeń dotyczących przywozu bananów, argumentując ich niezgodność z artykułami I i XIII GATT 1994. Sprawa wyłoniła się po tym, jak Organ Rozstrzygania Sporów WTO (DSB) stwierdził niezgodność wcześniejszych unijnych regulacji z GATT 1994, a następnie również zmienionych przepisów. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w składzie wielkiej izby, rozpatrując pytania prejudycjalne, skupił się na kwestii, czy podmioty gospodarcze mogą powoływać się na przepisy WTO przed sądami krajowymi w celu podważenia ważności aktów wspólnotowych. TSUE przypomniał swoje utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym porozumienia WTO co do zasady nie podlegają kontroli legalności aktów instytucji wspólnotowych. Wyjątek ma miejsce tylko wtedy, gdy Wspólnota wyraźnie zamierza wykonać konkretne zobowiązanie wynikające z WTO lub gdy akt wspólnotowy wyraźnie odsyła do przepisów WTO. W niniejszej sprawie TSUE stwierdził, że Wspólnota, podejmując działania po decyzji DSB, nie miała zamiaru podjęcia szczególnego zobowiązania w ramach WTO, które uzasadniałoby odstępstwo od tej zasady. Podkreślono, że mechanizm rozwiązywania sporów w ramach WTO przewiduje miejsce na negocjacje między stronami, a nałożenie na sądy obowiązku wyłączania stosowania przepisów niezgodnych z WTO pozbawiłoby organy ustawodawcze i wykonawcze możliwości negocjacji. Ponadto, przyznanie sądowi wspólnotowemu zadania zapewnienia zgodności prawa wspólnotowego z przepisami WTO oznaczałoby pozbawienie organów UE swobody manewru, podobnie jak mają ją organy państw trzecich, co mogłoby zakłócić równowagę w stosowaniu przepisów WTO. W konsekwencji, TSUE orzekł, że w okolicznościach takich jak w postępowaniu przed sądem krajowym, podmiot gospodarczy nie może powołać się przed sądem państwa członkowskiego na niezgodność uregulowań wspólnotowych z przepisami WTO, nawet jeśli DSB stwierdził taką niezgodność. Odnosząc się do drugiego pytania, TSUE stwierdził, że art. 4 umowy ramowej nie dodaje niczego nowego w zakresie zobowiązań wynikających z przepisów WTO i dlatego nie wpływa na powyższą wykładnię. Wyrok ten potwierdza zasadę autonomii systemu prawnego Unii Europejskiej i ogranicza możliwość bezpośredniego stosowania i kwestionowania przepisów prawa międzynarodowego (w tym WTO) w postępowaniach krajowych.

Zagadnienia prawne (3)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (10)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy