Sprawa C-197/23
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że prawo UE stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które uniemożliwiają sądom odwoławczym kontrolę prawidłowości przydziału spraw sędziom, naruszając tym samym zasadę niezawisłego i bezstronnego sądu.
Sprawa dotyczyła polskiego przepisu, który zakazywał sądowi odwoławczemu badania, czy ponowny przydział sprawy sędziemu nie naruszył krajowych zasad losowego przydziału. Sąd odsyłający powziął wątpliwości co do zgodności tego przepisu z prawem UE, w szczególności z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty Praw Podstawowych, które gwarantują prawo do skutecznej ochrony prawnej przed niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym na mocy ustawy. Trybunał uznał, że prawo UE wymaga możliwości takiej kontroli, a przepisy krajowe uniemożliwiające ją są niezgodne z prawem UE.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w związku ze sporem dotyczącym zgodności z prawem premii pobieranych przez spółkę C. sp. z o.o. Sąd odsyłający powziął wątpliwości co do zgodności z prawem UE polskiego przepisu (art. 55 § 4 Prawa o ustroju sądów powszechnych), który zakazywał sądowi odwoławczemu stwierdzenia nieważności postępowania z powodu naruszenia zasad przydziału spraw i zmiany składu sądu. Sąd odsyłający uważał, że doszło do naruszenia tych zasad w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, co mogło wpływać na niezawisłość i bezstronność sądu. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrzył pytania dotyczące wykładni art. 2, art. 6 ust. 1 i 3 oraz art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych. Po analizie dopuszczalności wniosku, Trybunał stwierdził, że prawo UE wymaga, aby sądy krajowe zapewniały skuteczną ochronę prawną, co obejmuje prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego na mocy ustawy. Trybunał uznał, że przepisy krajowe, które w sposób bezwarunkowy uniemożliwiają sądowi odwoławczemu kontrolę prawidłowości składu sądu pierwszej instancji pod kątem naruszenia zasad przydziału spraw, są sprzeczne z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE. W konsekwencji, sąd odsyłający powinien odstąpić od stosowania takiego przepisu krajowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy krajowe uniemożliwiające sądowi odwoławczemu kontrolę prawidłowości przydziału spraw są niezgodne z prawem Unii Europejskiej.
Uzasadnienie
Prawo UE wymaga, aby państwa członkowskie zapewniały skuteczną ochronę prawną przed niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym na mocy ustawy. Obejmuje to możliwość kontroli sądowej nad przestrzeganiem przepisów dotyczących składu sądu i przydziału spraw. Przepisy krajowe, które całkowicie wyłączają taką kontrolę, naruszają te wymogi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
sąd odsyłający (udzielono odpowiedzi na pytanie)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. S.A. | spolka | skarżący |
| C. sp. z o.o. | spolka | pozwany |
| Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Warszawie | organ_krajowy | udział |
Przepisy (12)
Główne
TUE art. 2
Traktat o Unii Europejskiej
Określa wartości, na których opiera się Unia, w tym państwo prawne.
TUE art. 6
Traktat o Unii Europejskiej
Dotyczy poszanowania praw podstawowych.
TUE art. 19 § 1 akapit drugi
Traktat o Unii Europejskiej
Nakłada na państwa członkowskie obowiązek ustanowienia środków niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii.
Karta art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo do skutecznego środka prawnego przed niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym na mocy ustawy.
PrUSP art. 55 § § 4
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przepis zakazujący stwierdzania nieważności postępowania z powodu naruszenia zasad przydziału spraw i zmiany składu sądu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 47 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa nieważność postępowania w przypadku sprzeczności składu sądu z przepisami prawa.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
PrUSP art. 45 § § 1
Prawo o ustroju sądów powszechnych
PrUSP art. 47a § § 1
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Reguluje losowy przydział spraw sędziom.
PrUSP art. 47b § § 1
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Reguluje zasady zmiany składu sądu.
u.z.n.k. art. 15 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo UE wymaga możliwości kontroli sądowej nad przestrzeganiem przepisów dotyczących składu sądu i przydziału spraw. Przepisy krajowe uniemożliwiające taką kontrolę naruszają wymogi skutecznej ochrony prawnej, niezawisłości i bezstronności sądu. Naruszenie zasad przydziału spraw może podważać niezawisłość sądu i prowadzić do manipulacji.
Odrzucone argumenty
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niedopuszczalny, ponieważ sprawa nie ma związku z prawem Unii. Przepisy krajowe o przydziale spraw mają charakter administracyjny i nie wpływają na niezawisłość sądu. Sąd odsyłający wykroczył poza swoje kompetencje, kontrolując prawidłowość składu sądu pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
skuteczna ochrona prawna niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony na mocy ustawy ryzyko manipulowania przydziałem wrażliwych spraw przepis prawa krajowego, który w sposób ogólny uniemożliwia taką kontrolę, a mianowicie art. 55 § 4 Prawa o ustroju sądów powszechnych, jest sprzeczny z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty.
Skład orzekający
C. Lycourgos
prezes_czwartej_izby
S. Rodin
sędzia
O. Spineanu-Matei
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zapewnienie niezawisłości sądownictwa i skutecznej ochrony prawnej w kontekście krajowych przepisów o organizacji sądów i przydziale spraw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce, ale stanowi ważny precedens dla innych państw członkowskich w zakresie interpretacji art. 19 TUE i art. 47 Karty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad państwa prawnego i niezawisłości sądownictwa, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym, szczególnie w kontekście reform wymiaru sprawiedliwości w Polsce.
“Czy polskie przepisy o przydziale spraw sędziom łamią prawo UE? TSUE daje odpowiedź.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI