Sprawa 6-64
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że przepisy traktatu EWG dotyczące swobody przedsiębiorczości i handlu są bezpośrednio skuteczne i stanowią źródło uprawnień dla jednostek, niezależnie od późniejszych przepisów krajowych.
Wniosek o wykładnię przepisów traktatu EWG (art. 102, 93, 53, 37) złożony przez włoski sąd w związku ze sporem dotyczącym włoskiej ustawy o nacjonalizacji energetyki. Trybunał rozpatrzył zarzuty niedopuszczalności wniosku, potwierdzając, że sądy krajowe są zobowiązane do stosowania prawa wspólnotowego, które ma pierwszeństwo przed prawem krajowym. Następnie zinterpretował wskazane artykuły, stwierdzając, że art. 53 i 37 ust. 2 są bezpośrednio skuteczne i tworzą uprawnienia dla jednostek, podczas gdy art. 102 i 93 nie mają takiego charakteru.
Sprawa 6/64 dotyczyła wniosku o wykładnię przepisów Traktatu EWG (art. 102, 93, 53 i 37) złożonego przez włoski sąd Giudice Conciliatore w Mediolanie. Wniosek został złożony w ramach sporu między Flaminio Costą a E.N.E.L. (włoskim przedsiębiorstwem energetycznym) w związku z włoską ustawą o nacjonalizacji sektora energetycznego. Trybunał rozpatrzył kilka zarzutów dotyczących dopuszczalności wniosku. Po pierwsze, odrzucono zarzut, że pytanie miało na celu rozstrzygnięcie zgodności ustawy krajowej z traktatem, podkreślając, że zadaniem Trybunału jest jedynie wykładnia traktatu. Po drugie, odrzucono zarzut braku konieczności wykładni, wskazując, że art. 177 TFUE nie pozwala Trybunałowi oceniać podstaw wniosku. Najważniejszym zarzutem był ten zgłoszony przez rząd włoski, kwestionujący prawo sądu krajowego do odwoływania się do art. 177, gdy jest zobowiązany stosować prawo wewnętrzne. Trybunał stanowczo odrzucił ten argument, stwierdzając, że Traktat EWG ustanowił własny porządek prawny, który został włączony do systemów prawnych państw członkowskich i ma pierwszeństwo przed późniejszym prawem krajowym. Podkreślono, że zobowiązania wynikające z traktatu są bezwarunkowe i nie mogą być kwestionowane przez akty ustawodawcze państw członkowskich. W dalszej części wyroku Trybunał dokonał wykładni poszczególnych artykułów: * **Art. 102 TFUE** (dotyczący konsultacji w przypadku projektów przepisów mogących zakłócić funkcjonowanie rynku): Trybunał uznał, że przepisy te stanowią zobowiązanie państw członkowskich wobec Wspólnoty, ale nie tworzą bezpośrednich uprawnień dla jednostek, które mogłyby być chronione przez sądy krajowe. * **Art. 93 TFUE** (dotyczący pomocy państwa): Podobnie jak w przypadku art. 102, Trybunał stwierdził, że procedury dotyczące pomocy państwa stanowią zobowiązanie państw członkowskich wobec Wspólnoty, ale nie tworzą bezpośrednich uprawnień dla jednostek, z wyjątkiem ostatniego zdania art. 93 ust. 3, które nie było przedmiotem sprawy. * **Art. 53 TFUE** (zakaz wprowadzania nowych ograniczeń w swobodzie przedsiębiorczości): Trybunał uznał ten artykuł za bezpośrednio skuteczny i stanowiący źródło uprawnień dla jednostek. Zakazuje on wprowadzania bardziej restrykcyjnych regulacji dla przedsiębiorców z innych państw członkowskich niż dla podmiotów krajowych. * **Art. 37 ust. 2 TFUE** (zakaz podejmowania nowych działań sprzecznych z dostosowaniem monopoli państwowych): Trybunał uznał ten przepis za bezpośrednio skuteczny i stanowiący źródło uprawnień dla jednostek. Zakazuje on działań, które prowadzą do dyskryminacji w zakresie warunków zaopatrzenia i zbytu za pośrednictwem monopoli państwowych. Trybunał orzekł, że pytania są dopuszczalne, a art. 53 i art. 37 ust. 2 TFUE stanowią źródło uprawnień dla jednostek. Rozstrzygnięcie o kosztach pozostawiono sądowi krajowemu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, sądy krajowe są zobowiązane do zwrócenia się do Trybunału w celu uzyskania wykładni traktatu, gdy takie pytanie zostanie przed nimi podniesione, niezależnie od przepisów prawa krajowego.
Uzasadnienie
Traktat EWG ustanowił własny porządek prawny, który ma pierwszeństwo przed późniejszym prawem krajowym. Zobowiązania wynikające z traktatu są bezwarunkowe i nie mogą być kwestionowane przez akty ustawodawcze państw członkowskich.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
Jednostki (poprzez potwierdzenie bezpośredniego skutku art. 53 i 37 ust. 2)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Flaminiem Costa | osoba_fizyczna | strona w postępowaniu głównym |
| E.N.E.L. (Ente nazionale energia elettrica, impresa già della Edison Volta) | spolka | strona w postępowaniu głównym |
| Komisja Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej | instytucja_ue | interwenient |
| Rząd włoski | organ_krajowy | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
TWE art. 102
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą
Nie stanowi źródła uprawnień dla podmiotów prawa.
TWE art. 93
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą
Nie stanowi źródła uprawnień dla podmiotów prawa (z wyjątkiem ostatniego zdania ust. 3, nieobjętego pytaniem).
TWE art. 53
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą
Stanowi źródło uprawnień dla podmiotów prawa; zakazuje wprowadzania bardziej restrykcyjnych regulacji dla jednostek z innych państw członkowskich niż dla podmiotów krajowych.
TWE art. 37
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą
Stanowi źródło uprawnień dla podmiotów prawa; zakazuje działań sprzecznych z zasadami dostosowania monopoli państwowych, prowadzących do dyskryminacji w handlu.
TWE art. 177
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego; sądy krajowe są zobowiązane do zwracania się o wykładnię traktatu.
Pomocnicze
TWE art. 37
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą
Określa zasady, z którymi art. 37 ust. 2 zakazuje działań sprzecznych.
TWE art. 52
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą
Kontekst dla art. 53, dotyczący stopniowego znoszenia ograniczeń swobody przedsiębiorczości.
TWE art. 169
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą
Wspomniany jako artykuł, na podstawie którego Trybunał mógłby orzekać o zgodności prawa krajowego z traktatem (ale nie w trybie art. 177).
TWE art. 189
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą
Wspomniany w kontekście bezpośredniego stosowania rozporządzeń.
Ustawa nr 1203 z dnia 14 października 1957 r.
Ustawa wprowadzająca Traktat EWG do prawa włoskiego.
Ustawa nr 1643 z dnia 6 grudnia 1962 r.
Ustawa włoska dotycząca nacjonalizacji sektora energetycznego, będąca przedmiotem sporu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo wspólnotowe ma pierwszeństwo przed późniejszym prawem krajowym. Traktat EWG ustanowił własny porządek prawny, który jest bezpośrednio stosowany i tworzy uprawnienia dla jednostek. Artykuły 53 i 37 ust. 2 TFUE są bezpośrednio skuteczne i mogą być podstawą ochrony sądowej dla jednostek.
Odrzucone argumenty
Sądy krajowe nie mogą odwoływać się do art. 177 TFUE, gdy są zobowiązane stosować prawo krajowe. Przepisy art. 102 i 93 TFUE nie tworzą bezpośrednich uprawnień dla jednostek.
Godne uwagi sformułowania
zobowiązania podjęte na podstawie traktatu ustanawiającego Wspólnotę nie miałyby charakteru bezwarunkowego, lecz jedynie ewentualny, gdyby mogły zostać zakwestionowane w drodze późniejszych aktów ustawodawczych umawiających się stron prawu utworzonemu na podstawie traktatu, pochodzącemu z niezależnego źródła, nie można, ze względu na jego wynikającą stąd szczególną naturę, przeciwstawiać w postępowaniu sądowym jakiegokolwiek wewnętrznego aktu prawnego, gdyż oznaczałoby to utratę przez to prawo charakteru wspólnotowego i zakwestionowanie samych podstaw prawnych Wspólnoty pierwszeństwo prawa wspólnotowego znajduje potwierdzenie w art. 189, zgodnie z którym rozporządzenie „wiąże w całości” i jest „bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich”
Skład orzekający
A. M. Donner
prezes
Ch. L. Hammes
prezes izby
A. Trabucchi
prezes izby
L. Delvaux
sędzia
R. Rossi
sędzia
R. Lecourt
sprawozdawca
W. Strauss
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Przełomowe
Powoływalne dla: "Ustanowienie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad prawem krajowym oraz bezpośredniego skutku niektórych przepisów traktatu, tworzących uprawnienia dla jednostek."
Ograniczenia: Dotyczy interpretacji przepisów traktatu EWG z 1957 roku, ale zasady są uniwersalne dla prawa UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
To jedno z fundamentalnych orzeczeń w historii prawa UE, które ukształtowało jego podstawy, w tym zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Jest kluczowe dla zrozumienia relacji między prawem UE a prawem krajowym.
“Jak prawo UE stało się nadrzędne wobec prawa krajowego? Przełomowy wyrok z 1964 roku, który zmienił wszystko.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.