SNO 92/09

WYROK  Z  DNIA  18  STYCZNIA  2010  R. 
  SNO  92/09 
 
Przewodniczący: sędzia SN Józef Szewczyk (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Marek Zychowicz, Mirosława Wysocka. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego w Sądzie Okręgowym oraz protokolanta po rozpoznaniu 
w dniu 18 stycznia 2010 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z 
odwołaniem Ministra Sprawiedliwości, Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego i 
obwinionego od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 8 
października 2009 r., sygn. akt ASD (...) 
 
I. 
z m i e n i ł  z a s k a r ż o n y  w y r o k  w  t e n  s p o s ó b ,  ż e  u z n a ł  
o b w i n i o n e g o  s ę d z i e g o  S ą d u  R e j o n o w e g o  z a  w i n n e g o  
z a r z u c a n e g o  m u  p r z e w i n i e n i a  s ł u ż b o w e g o ,  określonego w 
art. 107 ust. 1 u.s.p. i za to na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wymierzył mu 
karę dyscyplinarną upomnienia; 
II. 
kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sędzia Sądu Rejonowego obwiniony był o to, że: w dniu 31 października 2008 r. 
w A. w sprawie sygn. akt II Ko 675/08 Sądu Rejonowego w A., dopuścił się 
oczywistej i rażącej obrazy przepisu art. 75 § 4 k.k. w ten sposób, iż mimo upływu 6 
miesięcy od zakończenia okresu próby zarządził wobec skazanego Marka F. 
wykonanie kary 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej prawomocnym 
wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt V K 699/05, wskutek 
czego Marek F. w okresie od dnia 3 kwietnia 2009 r. do dnia 6 kwietnia 2009 r. był 
bezprawnie pozbawiony wolności, tj. o dopuszczenie się przewinienia służbowego 
określonego w art. 107 § 1 u.s.p. 
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 8 października 
2009 r., sygn. akt ASD (...), sędzia Sądu Rejonowego uznany został za winnego tego, 
że w dniu 31 października 2008 r. w A. dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 
366 § 1 k.p.k. w ten sposób, iż pełniąc obowiązki przewodniczącego posiedzenia w 
sprawie o sygn. akt II Ko 679/08 przeciwko skazanemu Markowi F. w przedmiocie 
zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej na skutek 
niezachowania ostrożności w zakresie kierowania posiedzeniem i czuwania nad jego 
prawidłowym przebiegiem, nie podjął czynności w celu przeprowadzenia z urzędu 

 
2 
dowodów niezbędnych dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia tejże 
sprawy, w następstwie czego Sąd Rejonowy wydał postanowienie o zarządzeniu 
wykonania kary pozbawienia wolności z naruszeniem art. 75 § 4 k.k., zaś skazany 
Marek F. został bezprawnie pozbawiony wolności od 3 do 6 kwietnia 2009 r., tj. 
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 u.s.p. i za to na 
podstawie art. 109 p 1 pkt 1 u.s.p. skazany na karę dyscyplinarną upomnienia. 
Od tego wyroku odwołania wnieśli obwiniony sędzia Sądu Rejonowego, 
Minister Sprawiedliwości oraz Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego w Sądzie 
Okręgowym. 
Obwiniony sędzia, nie precyzując zarzutu odwoławczego wywiódł, że – 
naruszono jego prawo do obrony, gdyż przed przypisaniem mu czynu dyscyplinarnego 
w zmienionej formie, nie uprzedzono go o możliwości takiej zmiany. Potwierdził, że 
przyznał się do popełnienia czynu, o który go obwiniono, natomiast nie przyznaje się 
do przewinienia, które mu błędnie przypisano, mianowicie obrazy art. 366 § 1 k.p.k., 
gdyż dopełnił wszystkie obowiązki ciążące na przewodniczącym posiedzenia. 
Sędzia Sądu Rejonowego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie 
go, gdyż mimo popełnienia czynu, o który go obwiniono „to jednak stanowi on 
kontratyp wynikający z Konstytucji”, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i 
przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. 
Minister Sprawiedliwości i Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego zaskarżyli 
wyrok Sądu pierwszej instancji na niekorzyść obwinionego w części dotyczącej winy. 
Minister Sprawiedliwości zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 
- 
obrazę prawa materialnego, art. 107 § 1 u.s.p. przez błędną jego wykładnię, 
polegającą na przyjęciu, że oczywista i rażąca obraza przepisów prawa, o 
której mowa w tym przepisie nie może dotyczyć przepisów prawa 
materialnego, a w szczególności art. 75 § 4 k.k.; 
- 
obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego 
wyroku, a mianowicie art. 8 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., polegającą na 
dowolnym przyjęciu, że Sąd pierwszej instancji „nie miał legitymacji” do 
oceny merytorycznej postanowienia z dnia 31 października 2008 r. w 
przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej 
wobec skazanego Marka F.; 
- 
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego 
wyroku, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że stwierdzona przez Sąd 
pierwszej instancji oczywista i rażąca obraza przepisu art. 366 § 1 k.p.k. 
nastąpiła nieumyślnie oraz na nieustaleniu, że zachowanie obwinionego 
stanowiło oczywistą i rażącą obrazę przepisu art. 75 § 4 k.k. 

 
3 
Podnosząc powyższe zarzuty, autor odwołania wniósł o zmianę zaskarżonego 
wyroku przez ustalenie i odpowiednią zmianę opisu przypisanego obwinionemu czynu 
przez stwierdzenie, że oczywista i rażąca obraza przepisu art. 366 § 1 k.p.k. nastąpiła 
umyślnie oraz przyjęcie, że obwiniony dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy 
przepisu art. 75 § 4 k.k. i wymierzenie mu kary dyscyplinarnej upomnienia. 
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego w odwołaniu zarzucił obrazę przepisu 
prawa materialnego, tj. art. 107 § 1 u.s.p. i błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych 
za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść wyroku, poprzez nie stwierdzenie 
oczywistej i rażącej obrazy przepisu art. 75 § 4 k.k. Rzecznik wniósł o zmianę 
zaskarżonego wyroku przez uznanie, iż obwiniony sędzia dopuścił się zarzucanego 
czynu i wymierzenie mu kary dyscyplinarnej upomnienia, ewentualnie o uchylenie 
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołania Ministra Sprawiedliwości i Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w 
zakresie wniosku o zmianę wyroku zasługują na uwzględnienie. Trafne są również 
wywody obwinionego sędziego Sądu Rejonowego w zakresie nieuprzedzenia o 
zmianie opisu zarzuconego mu przewinienia i dowolne ustalenie, że nie podjął 
żadnych czynności zmierzających do zapewnienia stawiennictwa skazanego Marka F. 
na posiedzeniu wykonawczym w dniu 31 października 2008 r. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny z obrazą art. 107 § 1 u.s.p. przyjął, że 
oczywista i rażąca obraza przepisów prawa, o której mowa w tym przepisie, w 
zasadzie nie może dotyczyć przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 75 
§ 4 k.k. i w konsekwencji nietrafnie ocenił, że zachowanie obwinionego nie stanowiło 
oczywistej i rażącej obrazy przepisu art. 75 § 4 k.k. Sąd pierwszej instancji z 
naruszeniem art. 107 § 1 u.s.p. nie znalazł podstaw do merytorycznej oceny 
postanowienia z dnia 31 października 2008 r. (II Ko 625/08) o zarządzeniu wykonania 
kary pozbawienia wolności, wydanego przez Sąd Rejonowy w składzie 
jednoosobowym, w którym orzekł obwiniony sędzia. Błędnie uznał, iż „stwierdzenie 
obrazy przepisów prawa przy wydaniu tegoż zaskarżalnego orzeczenia przez Sąd 
pierwszej instancji oraz jej charakteru, może bowiem nastąpić jedynie w trybie 
kontroli instancyjnej. Wobec braku legitymacji do oceny merytorycznej orzeczenia, 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie jest uprawniony do stwierdzenia naruszenia 
przepisów prawa przy jego wydaniu przez sędziego występującego w roli Sądu, a tym 
bardziej do oceny charakteru obrazy przepisów prawa (rażąca i oczywista)” (s. 5 
uzasadnienia SA). 
Jak już wspomniano, przedstawione stanowisko nie jest trafne. Artykuł 107 § 1 
u.s.p. jest zgodny z Konstytucją RP, w tym z powoływanym przez Sąd pierwszej 
instancji art. 178 ust. 1 Konstytucji. Sądy dyscyplinarne są uprawnione do orzekania 

 
4 
między innymi w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów za oczywistą i 
rażącą obrazę przepisów prawa. Fundamentem realnego funkcjonowania zasady 
niezawisłości sędziowskiej jest podejmowanie przez sędziego decyzji w zakresie 
orzekania w sposób swobodny bez nacisków zewnętrznych. Dlatego z ogromną 
ostrożnością należy formułować wnioski w przedmiocie przewinień służbowych w 
postaci oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa. Mając na względzie prawo 
sędziego do własnej interpretacji przepisów, w tym także nie zawsze trafnej, czyli 
dotkniętej błędem, która może i powinna być korygowana w toku kontroli 
instancyjnej. 
Tylko w całkiem wyjątkowych przypadkach, obraza prawa stanowi podstawę 
odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego. Chodzi o obrazę oczywistą, zatem taką, 
która nie budzi najmniejszych wątpliwości, wynikającą wprost z brzmienia tychże 
przepisów. Obraza taka musi być także rażąca, a zatem poważna, istotna, jaskrawa, 
rzucająca się w oczy, narażająca na szwank prawa i istotne interesy stron i innych osób 
biorących udział w postępowaniu albo powodować szkodę. Do przypisania sędziemu 
przewinienia dyscyplinarnego wystarczający jest każdy rodzaj winy, także wina 
nieumyślna (por. uchwała Sądu Dyscyplinarnego z dnia 22 października 1998 r., SD 
9/98; wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 27 czerwca 2002 r., 
SNO 18/02, OSNSD 2002 r., nr 1-2, poz. 9). 
W rozpoznawanej sprawie doszło do rażącej i oczywistej obrazy przepisu, 
którego treść nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Artykuł 75 § 4 k.k. 
określa jednoznaczny zakaz zarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej po 
upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Treść przepisu nie daje możliwości 
jego różnej interpretacji. Rozumienie tego przepisu nie może budzić wątpliwości u 
przeciętnej osoby o kwalifikacjach prawniczych. Zasada niezawisłości sędziowskiej 
nie chroni przed konsekwencjami za niestaranne i niekompetentne rozstrzyganie 
sprawy. 
Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, w oparciu o ustalenia poczynione na 
podstawie akt sprawy II Ko 675/08 Sądu Rejonowego oraz wiarygodne przyznanie się 
obwinionego do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, Sąd Najwyższy – Sąd 
Dyscyplinarny dokonał postulowanej w odwołaniach wniesionych na niekorzyść 
sędziego Sądu Rejonowego zmiany i uznał, że dopuścił się on oczywistej i rażącej 
obrazy prawa materialnego, mianowicie art. 75 § 4 k.k. w sposób opisany w części 
wstępnej wyroku. 
Stosownie do wniosków odwoławczych wymierzono obwinionemu sędziemu 
karę dyscyplinarną upomnienia, adekwatną do stopnia zawinienia. 
W przedstawionej sytuacji trafnie przedstawione przez obwinionego uchybienia, 
że nie uprzedzono go o zmianie opisu czynu, uniemożliwiając obronę i bezpodstawnie 
ustalono, iż nie podjął żadnych czynności zmierzających do zapewnienia 

 
5 
stawiennictwa i przesłuchania skazanego Marka F. na posiedzeniu w dniu 31 
października 2008 r. nie miały wpływu na treść prawomocnego wyroku. 
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 133 u.s.p.