SNO 9/17

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny2017-04-28
SNinneodpowiedzialność dyscyplinarna sędziówWysokanajwyższy
sędziaodpowiedzialność dyscyplinarnazaniedbanieprzedawnieniepostępowanie dyscyplinarneSąd Najwyższyprawo ustrojowe

Sąd Najwyższy uniewinnił sędzię od jednego z zarzutów dyscyplinarnych, utrzymując w mocy pozostałe rozstrzygnięcia dotyczące zaniedbań w prowadzeniu spraw, ale umarzając postępowanie w zakresie kar z powodu przedawnienia.

Sąd Najwyższy rozpoznał odwołania obwinionej sędzi oraz Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie dyscyplinarnej. Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok, uniewinniając sędzię od zarzutu dotyczącego zaniedbań w sprawie III K 819/07, uznając brak znamion przewinienia dyscyplinarnego. W pozostałym zakresie utrzymał wyrok w mocy, jednakże postępowanie w zakresie wymierzenia kar dyscyplinarnych za inne zarzucane czyny zostało umorzone z powodu przedawnienia, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny rozpoznał sprawę dotyczącą odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego A.G. Sąd Apelacyjny uznał ją za winną zaniedbań w prowadzeniu spraw sądowych (III K 1193/12, III K 704/11, III K 22/11) oraz zaniedbań w sprawie III K 819/07, a także nie sporządzenia uzasadnienia wyroku w terminie. Postępowanie w zakresie kar dyscyplinarnych zostało umorzone z powodu przedawnienia. Sąd Apelacyjny uniewinnił sędzię od zarzutu dotyczącego poświadczenia nieprawdy w kontrolce uzasadnień. Obwiniona wniosła odwołanie, domagając się uniewinnienia od wszystkich zarzutów, kwestionując wykładnię przepisów i ustalenia faktyczne. Minister Sprawiedliwości wniósł apelację na niekorzyść obwinionej, zarzucając błędy w przedawnieniu karalności, ocenie społecznej szkodliwości czynu oraz ustaleniach faktycznych dotyczących poświadczenia nieprawdy. Sąd Najwyższy uznał odwołanie obwinionej dotyczące zarzutów z pkt 1 i 3 za bezzasadne co do winy, ale stwierdził, że czyny te nie podlegają karze z powodu przedawnienia, zgodnie z art. 108 § 2 u.s.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok, uniewinniając obwinioną od czynu opisanego w pkt 2 wniosku dyscyplinarnego, uznając, że nie nosił on znamion przewinienia dyscyplinarnego z powodu braku negatywnych skutków. W pozostałym zakresie wyrok został utrzymany w mocy, a koszty postępowania obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej uległo przedawnieniu na podstawie art. 108 § 2 u.s.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 108 § 2 u.s.p. w brzmieniu obowiązującym przed 6 stycznia 2017 r. nakazywał umorzenie postępowania w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej, jeżeli sprawa nie została prawomocnie zakończona w ciągu trzech lat. Zmiana przepisów wprowadzona ustawą z dnia 30 listopada 2016 r. nie wykluczała zastosowania tych przepisów do czynów popełnionych przed jej wejściem w życie, jeśli termin przedawnienia jeszcze nie upłynął.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku częściowo, utrzymanie w mocy częściowo

Strona wygrywająca

obwiniona (w części dotyczącej uniewinnienia i umorzenia z powodu przedawnienia)

Strony

NazwaTypRola
A. G.osoba_fizycznaobwiniona
Minister Sprawiedliwościorgan_państwowyskarżący (na niekorzyść obwinionej)
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego w [...]organ_państwowywnioskodawca
sędzia Dariusz Kupczakosoba_fizycznaprzedstawiciel Ministra Sprawiedliwości

Przepisy (20)

Główne

u.s.p. art. 107 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych

u.s.p. art. 108 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych

Przepis w brzmieniu obowiązującym do 5 stycznia 2017 r. nakazywał umorzenie postępowania w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej, jeżeli sprawa nie została prawomocnie zakończona w ciągu trzech lat od chwili czynu.

Pomocnicze

u.s.p. art. 128

Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych

u.s.p. art. 5 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych

Zasada etyki zawodowej sędziego nakazująca unikanie zachowań mogących przynieść ujmę godności sędziego.

u.s.p. art. 109 § 5

Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych

k.p.k. art. 423 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 366 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 17 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 438 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 454 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 437 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 427 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 434 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 4

Kodeks karny

Zasada stosowania ustawy karnej (lex mitior agit) nie miała zastosowania w tej sprawie.

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rozporządzenie MS art. 57

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości - Regulamin urzędowania sądów powszechnych

Rozporządzenie MS art. 62

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości - Regulamin urzędowania sądów powszechnych

Dz.U. z 2016 r., poz. 2103

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw

Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów

Zasada § 16 - sędzia nie może stwarzać pozorów nierespektowania porządku prawnego; Zasada § 5 pkt 2 - unikanie zachowań mogących przynieść ujmę godności sędziego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie wymierzenia kary dyscyplinarnej na podstawie art. 108 § 2 u.s.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Brak negatywnych skutków zaniechań obwinionej w sprawie III K 819/07, co skutkuje brakiem znamion przewinienia dyscyplinarnego.

Odrzucone argumenty

Argumenty Ministra Sprawiedliwości dotyczące stosowania nowych przepisów o przedawnieniu dyscyplinarnym. Argumenty Ministra Sprawiedliwości dotyczące wysokiego stopnia społecznej szkodliwości czynu z pkt II. Argumenty Ministra Sprawiedliwości dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych w pkt III.

Godne uwagi sformułowania

Sędzia – osoba stojąca na straży prawa i w sposób szczególny zobowiązana do jego przestrzegania - nie może lekceważyć swoich służbowych, sankcjonowanych prawem obowiązków. Umorzenie postępowania w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej, jeżeli sprawa nie została prawomocnie zakończona w ciągu trzech lat. Zdekompletowania znamion przewinienia dyscyplinarnego, poprzez wyeliminowanie znamienia „rażącej” obrazy prawa. Ustalenia sądu pierwszej instancji o braku negatywnych skutków dla wymiaru sprawiedliwości, w sytuacji gdy akta sprawy „przeleżały” bez biegu, tyle lat, jest niezrozumiałe i razi dowolnością.

Skład orzekający

Jarosław Matras

przewodniczący

Krzysztof Pietrzykowski

członek

Beata Gudowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu kar dyscyplinarnych sędziów oraz ocena znamion przewinienia dyscyplinarnego w kontekście braku negatywnych skutków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze zmianą przepisów o przedawnieniu oraz oceny konkretnych zaniedbań sędziowskich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego, co zawsze budzi zainteresowanie. Kluczowe są tu kwestie przedawnienia kar i oceny zaniedbań, które mają znaczenie praktyczne dla prawników.

Sędzia uniewinniony od zarzutu dyscyplinarnego, ale kara przedawniona – co to oznacza dla wymiaru sprawiedliwości?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt SNO 9/17
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 kwietnia 2017 r.
Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:
SSN Jarosław Matras (przewodniczący)
‎
SSN Krzysztof Pietrzykowski
‎
SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)
Protokolant Katarzyna Wojnicka
przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego w [...]i przedstawiciela Ministra Sprawiedliwości sędziego Dariusza Kupczaka,
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2017 r.,
‎
sprawy
A. G.
sędziego Sądu Rejonowego w [...]
‎
w związku z odwołaniami wniesionymi przez obwinioną i Ministra Sprawiedliwości
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w [...]
‎
z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt ASD …/14,
1. zmienia zaskarżony wyrok, w ten sposób, że uniewinnia obwinioną od popełnienia czynu dyscyplinarnego opisanego w pkt 2 wniosku (pkt II wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w [...]);
2. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, obciążając kosztami postępowania dyscyplinarnego Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w [...] - Sąd Dyscyplinarny
uznał obwinioną A.G.,
sędzię Sądu Rejonowego  w [...],
za winną czynów zarzucanych jej w pkt 1 i 3 wniosku dyscyplinarnego Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego w [...], tj. tego, że
w okresie od dnia 17 stycznia 2013 r. do dnia 10 października 2013 r. w [...], jako sędzia referent, dopuściła się zaniedbań w zapewnieniu prawidłowego i sprawnego rozpoznania sprawy III K 1193/12 Sądu Rejonowego  w [...], nie podejmując
bez żadnej obiektywnej przyczyny
czynności zmierzających
do jej rozpoznania i wydania wyroku przez ponad 8 miesięcy, oraz
od dnia 14 lipca 2012 r. do września 2013 r. dopuściła się zaniedbań w zapewnieniu prawidłowego i sprawnego rozpoznania sprawy III K 704/11 tego Sądu w ten sposób, że uznawszy potrzebę dopuszczenia dowodu z opinii uzupełniającej biegłych, zaniechała wyznaczenia terminu rozprawy lub posiedzenia w celu dopuszczenia tego dowodu.
Ostatecznie w tej sprawie od dnia 11 lutego 2013 r. do dnia 23 września 2013 r. nie podjęła żadnej decyzji prowadzącej do rozpoznania sprawy lub wydania orzeczenia o zawieszeniu postępowania.
Sąd Dyscyplinarny
uznał obwinioną A.G. za winną także przewinienia dyscyplinarnego ujętego w pkt 5 wniosku, polegającego na tym, że w okresie od dnia 1 września 2012 r. do września 2013 r., jako sędzia referent, nie sporządziła uzasadnienia wyroku w sprawie III K 22/11 w terminie wyznaczonym zrządzeniem Prezesa Sądu, wydanym na podstawie art. 423 § 1 k.p.k., lecz uczyniła to z roczną zwłoką.
Sąd Dyscyplinarny uznał, że działania obwinionej objęte zarzutami opisanymi w pkt 1, 3 i 5 mają charakter przewinień dyscyplinarnych, o których stanowi art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
(jednolity tekst: Dz.U. z  2013 r., poz. 427 ze zm.; dalej "u.s.p."). Obwiniona popełniła je
z zamiarem ewentualnym, gdyż
w sposób oczywisty i rażący naruszyła art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 366 § 2 k.p.k., z
dając sobie sprawę z rygorów związanych z koniecznością rozpoznania spraw sprawnie i bez zbędnej zwłoki, świadomie uchylała się od podejmowania niezbędnych decyzji procesowych warunkujących taki tok postępowań, czym godziła się na skutki swych zaniechań.
Na podstawie art. 108 § 2 u.s.p.
w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania Sąd Dyscyplinarny p
rzyjął przedawnienie wymierzenia kar dyscyplinarnych
za te czyny
i
postępowanie
umorzył (pkt I wyroku).
W pkt II wyroku Sąd Dyscyplinarny uznał działanie obwinionej objęte zarzutem ujętym w pkt 2 wniosku dyscyplinarnego, tj. dopuszczenia się zaniedbań w zapewnieniu sprawnego rozpoznania sprawy Sądu Rejonowego w [...] III K 819/07
polegających na wydaniu w dniu
28 czerwca 2008 r.
postanowienia o odroczeniu posiedzenia bez
wyznaczenia terminu kolejnej rozprawy, w związku z czym do dnia 14 października 2013 r. nie podjęto w sprawie żadnych czynności, za nieprawidłowe i zasługujące na dezaprobatę, lecz dostrzegłszy nikły stopień zawinienia w połączeniu z brakiem wymiernych negatywnych skutków zaniechań obwinionej, zakwalifikował je jako charakteryzujące się znikomym stopniem społecznej szkodliwości i
na podstawie art. 128 u.s.p. w związku z art. 17 § 1 pkt. 3 k.p.k. postępowanie umorzył
.
W pkt III wyroku Sąd Dyscyplinarny uniewinnił obwinioną od zarzutu opisanego w pkt 4 wniosku dyscyplinarnego, tj. rażącego i oczywistego naruszenia prawa karnego materialnego oraz uchybienia godności urzędu przez to, że w dniu 31 sierpnia 2012 r. w [...] poświadczyła nieprawdę co do daty i faktu zwrócenia przez nią uzasadnienia w sprawie III K 22/11 we wskazanym dniu, i nakłaniała do tego inną ustaloną osobę, uprawnioną i zobowiązaną do dokonywania adnotacji w dokumencie w postaci kontrolki uzasadnień prowadzonej w III Wydziale Karnym Sądu Rejonowego  w [...], podczas gdy uzasadnienie w tej sprawie zwróciła we wrześniu 2013 r., a więc po roku od upływu terminu określonego przez Prezesa Sądu zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2012 r., wydanym na podstawie art. 423 § 1 k.p.k.
Obwiniona wniosła odwołanie, w którym domagała się uniewinnienia od przewinień dyscyplinarnych opisanych w pkt 1, 2, 3 i 5 wniosku dyscyplinarnego, zarzucając błędną wykładnię art. 107 § 1 u.s.p. Podniosła nienależyte rozważenie materiału dowodowego, które doprowadziło do poczynienia nieprawidłowych ustaleń, jakoby jej zachowanie w zakresie czynów opisanych w pkt 1 i 3 wniosku było bezprawne i zawinione oraz rażąco naruszające istotne prawa  strony i dobro wymiaru sprawiedliwości. W odniesieniu do czynu opisanego w pkt 5 wniosku zarzuciła brak wystarczających i prawidłowych ustaleń do stwierdzenia, że nie sporządziła uzasadnienia wyroku w sprawie III K 22/11 w terminie, a tym samym dopuściła się przewinienia służbowego. W zakresie oceny jej postępowania jako sędziego orzekającego w sprawie III K 819/07 (zarzut z pkt 2 wniosku) wskazała na pominięcie "całkowicie atypowej" sytuacji, wobec której zarzucane jej zaniechanie nie nosiło cech rażącego naruszenia przepisów prawa, a zatem czyn nie zawierał ustawowych znamion przewinienia dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 107 § 1 u.s.p.
Wytknęła, że przy ocenie jej zawinienia Sąd nie uwzględnił okoliczności związanych z rzeczywistym stopniem obciążenia pracą, trudną sytuacją osobistą i rodzinną w okresie objętym wnioskiem dyscyplinarnym, marginalizując znaczenie podniesionych w sprawie okoliczności związanych chociażby ze specyfiką pracy przewodniczącego wydziału wymagającą ciągłej dyspozycyjności. Sąd I instancji – jak zarzuciła - nie dokonał także rzetelnej  i zgodnej wymaganiami prawa oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Odwołanie wniósł także Minister Sprawiedliwości, zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść obwinionej. Na podstawie art. 438 pkt 1 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p. zaskarżył orzeczenie ujęte w pkt I wyroku, zarzucając obrazę art. 108 § 2 u.s.p. w związku z art. 12 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 2103) i przyjęcie przedawnienia karalności czynów opisanych w pkt 1, 3 i 5 wniosku oraz umorzenie postępowania w tym zakresie. Podał w wątpliwość powołanie się przez Sąd Dyscyplinarny na art. 108 § 2 u.s.p., który w chwili orzekania stanowił, że jeżeli przed upływem trzech lat od chwili czynu sprawa nie została prawomocnie zakończona, sąd dyscyplinarny orzeka o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, umarzając postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej. Zwrócił uwagę, że w dniu 6 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 2103), którą nadano temu przepisowi nowe brzmienie, bez powtórzenia instytucji umorzenia postępowania w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej, upodobniając instytucję przedawnienia dyscyplinarnego do przedawnienia karalności w prawie karnym
sensu stricto
. Zgodnie z art. 108 § 2 u.s.p. w brzmieniu obowiązującym w chwili wyrokowania, przedawnienie dyscyplinarne wynosiło 5 lat i w czasie biegu tego terminu nie zachodziła negatywna przesłanka procesowa uniemożliwiająca wydanie wyroku orzekającego o odpowiedzialności obwinionej. W myśl zatem z art. 12 ustawy nowelizującej, do czynów zarzucanych obwinionej i przypisanych jej nieprawomocnym wyrokiem należy stosować nowe przepisy o przedawnieniu dyscyplinarnym. W konsekwencji Minister Sprawiedliwości uznał, że zaskarżenie rozstrzygnięcia zawartego w wyroku odnośnie do orzeczeń w przedmiocie przedawnienia orzekania o karze umożliwia rozpoznanie sprawy przez Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny, a następnie - w wyniku uchylenia zaskarżonego wyroku (art. 437 § 2 k.p.k. i art. 454 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.) - wymierzenie stosownej kary dyscyplinarnej przez sąd dyscyplinarny pierwszej instancji.
Odnosząc się do natury prawnej instytucji przedawnienia karalności, Minister Sprawiedliwości wskazał na niestosowanie reguły
stosowania ustawy karnej
określonej w art. 4 k.k. w przypadku modyfikacji okresów przedawnienia w odniesieniu do czynów, których karalność jeszcze nie ustała w chwili wejścia w życie ustawy nowelizującej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 1999 r., I KZP 25/99, OSNKW 1999, nr 9-10, poz. 53, z dnia 5 maja 2005 r.. V KK 63/05, LEX nr 149655 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2005 r., V KK 300/05, LEX nr 164314).
Minister Sprawiedliwości zarzucił również błąd w orzeczeniu zawartym w pkt II wyroku, polegający na uznaniu znikomego stopnia szkodliwości społecznej czynu opisanego w pkt 2 wniosku w wyniku przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia w tym zakresie okoliczności, które nie wskazują na zastosowanie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. i bezpodstawne umorzenie postępowania. Podniósł, że o wysokim ciężarze gatunkowym omawianego przewinienia świadczy rażąco długi okres ponadrocznej bezczynności. Podkreślił również, że „bezczynność jakiej dopuściła się obwiniona przy sporządzaniu uzasadnienia w sprawie
III K 22/11
miała związek z nakłanianiem pracownika sekretariatu do dokonania nieprawdziwej adnotacji w kontrolce uzasadnień”.
Na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia o uniewinnieniu obwinionej od zarzutu opisanego w pkt 4 wniosku dyscyplinarnego (pkt III wyroku). Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, dowody przeprowadzone w sprawie wskazują, że obwiniona nakłaniała U. M. do dokonania nieprawdziwej adnotacji w kontrolce uzasadnień, prowadzonej w III Wydziale Karnym Sądu Rejonowego  w [...]. W ocenie skarżącego wynika to z wiarygodnych zeznań świadka U. M. złożonych po raz pierwszy, przy uwzględnieniu, że obwiniona sędzia miała bezpośredni interes w ukryciu niedochowania terminu do sporządzenia uzasadnienia, a tym samym nienarażenia się na odpowiedzialność dyscyplinarną. Pracownica sekretariatu była natomiast zainteresowana w wykazaniu, że to nie jej naruszenie obowiązków spowodowało zwłokę w czynnościach postępowania międzyinstancyjnego.
Na podstawie art. 427 § 1 i art. 454 § 1 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p. Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu - Sądowi Dyscyplinarnemu w [...] do ponownego rozpoznania.
Obwiniona, podtrzymując zarzuty podniesione w swoim odwołaniu w całości, w odpowiedzi na odwołanie Ministra Sprawiedliwości wniosła o jego nieuwzględnienie.
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:
I. Odwołanie obwinionej dotyczące orzeczenia o winie, z wnioskiem o uniewinnienie od
opisanych w pkt I zaskarżonego wyroku
zaniechań w zakresie sprawnego toku spraw przydzielonych jej do referatu i bezzwłocznego
podejmowania
decyzji prowadzących do ich rozpoznania, jest bezzasadne. Dowody z akt poszczególnych postępowań w sposób niewątpliwy potwierdziły popełnienie zarzucanych przewinień, polegających na naruszeniu obowiązków wynikających z § 57 i 62 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (jednolity tekst: Dz.U. z  2014 r., poz. 259).
Fakty, które obwiniona wskazała w odwołaniu, mogą ważyć wyłącznie na wymiarze kary dyscyplinarnej, nie świadczą jednak o tym, że swoim zachowaniem
nie naruszyła istotnych interesów uczestników postępowania lub nie godziła w dobro wymiaru sprawiedliwości powodując w ten sposób wymierną szkodę.
Sędzia – osoba stojąca
na straży prawa i w sposób szczególny zobowiązana do jego przestrzegania -
nie może
lekceważyć swoich służbowych, sankcjonowanych prawem obowiązków,
przez wstrzymywanie się z czynnościami mającymi znaczenie dla toku sprawy. Takie działanie
narusza przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, a także godzi w postanowienia Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów (załącznik do uchwały Krajowej Rady i Sądownictwa Nr 16/2003 z dnia 19 lutego 2003 r.), z których wynika, że sędzia nie może żadnym swoim zachowaniem stwarzać nawet pozorów nierespektowania porządku prawnego (§ 16 Zbioru) oraz powinien unikać zachowań mogących przynieść ujmę godności sędziego lub osłabić zaufanie do jego bezstronności, również wtedy, gdy nie zostały uwzględnione w Zbiorze (§ 5 pkt 2).
Stwierdzony stopień społecznej szkodliwości popełnionych przez obwinioną przewinień dyscyplinarnych, przy uwzględnieniu strony przedmiotowej i podmiotowej czynów, oznacza bezzasadność zarzutu odwołania obwinionej w omawianym zakresie. Szkoda dla wizerunku sędziego i wymiaru sprawiedliwości jest oczywista w sytuacji, w której przez wiele miesięcy okresy sprawy nie były prowadzone.
Czyny obwinionej, o których mowa, nie podlegają jednak karze dyscyplinarnej, Sąd Dyscyplinarny I instancji bowiem prawidłowo - wbrew zarzutom Prokuratora Generalnego - zastosował do nich przedawnienie wymierzenia kary dyscyplinarnej przewidziane w obowiązującym w czasie orzekania przepisie art. 108 §
2
in fine
u.s.p. Przepis ten w
niezmienionym jeszcze wtedy brzmieniu nakazywał sądowi dyscyplinarnemu orzeczenie o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, co do którego wszczęcia postępowania nastąpiło przed upływem pięciu lat od chwili  czynu, i umorzenie postępowania w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej, jeżeli sprawa nie została prawomocnie zakończona w ciągu trzech lat.
Kolizja intertemporalna między art. 108 § 2 u.s.p. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 stycznia 2017 r., a tymże przepisem w brzmieniu nadanym ustawą z dnia
30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, nieobejmującym już przedawnienia karalności czynów dyscyplinarnych, znajduje rozwiązanie w art. 12 ustawy zmieniającej, który stanowi o stosowaniu
ustawy zmienianej w nowym brzmieniu
d
o czynów popełnionych przed jej wejściem w życie tylko wtedy, gdy termin przedawnienia jeszcze nie upłynął.
Odniesienie się w art. 12 ustawy zmieniającej do upływu przedawnienia mogło dotyczyć wyłącznie terminów określonych w przepisach dotychczasowych; „nowe” terminy obejmowały tylko te przewinienia dyscyplinarne w odniesieniu, do których nie doszło do przedawnienia ścigania i karalności. Nawiązanie w tym przepisie do terminu przedawnienia należy odnosić do obydwu terminów wskazanych w art. 108 § 2 w dawnym brzmieniu, gdyż nie istnieją reguły wykładni pozwalające na odrębne traktowanie przewidzianego w nim przedawnienia ścigania i karania czynu.
Nie ma w niniejszej sprawie znaczenia zasada
lex mitior
agit
wyrażona w art.  4 k.k., gdyż w czasie orzekania obowiązywała ta sama ustawa, która miała zastosowanie w czasie popełnienia czynu (art. 4 § 1 k.k.
a contrario
). Sąd Dyscyplinarny nie mógł orzec inaczej niż na podstawie przepisu, który zastosował.
Inaczej mówiąc, zarówno w chwili wyrokowania przez Sąd I instancji, jak i obecnie nie było i nie jest możliwe wydanie orzeczenia o karze wobec zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej związanej z przedawnieniem.
Konkludując,
do przewinień dyscyplinarnych popełnionych i osądzonych także nieprawomocnie przed dniem 6 stycznia 2017 r., co do których sąd dyscyplinarny umorzył postępowanie dyscyplinarne, w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej na podstawie art. 108 § 2 zd. drugie u.s.p. w brzmieniu do dnia 5 stycznia 2017 r.,  nie stosuje się przepisu art. 108 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaww (Dz. U. z 2016 r., poz. 2103).
II. Zarzut Ministra Sprawiedliwości odnoszący się do niewłaściwej oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu obwinionej ujętego w pkt II zaskarżonego wyroku nie mógł być uwzględniony ze względu na brak uzasadnienia wymaganego w art. 427 § 2 k.p.k. Dotyczące tego zarzutu argumenty obejmują opis innego czynu, ujętego w ustaleniach Sądu Dyscyplinarnego w innym miejscu.
Oznacza to, że w istocie nie podniesiono uchybienia, które wyznaczało możliwość zmiany wyroku na niekorzyść art. 434 § 1 k.p.k.
Odnośnie do czynu ujętego w pkt II wyroku za trafne należy uznać odwołanie obwinionej. Rację ma bowiem skarżąca, że ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku dowodzą braku znamienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p.
Ustalenie przez Sąd Dyscyplinarny, że działanie obwinionej nie nosiło cech złej woli lub umyślnego zaniedbywania obowiązków, a stopień społecznej szkodliwości przewinienia służbowego nie był znaczny, nie uzasadnia zastosowania instytucji przewidzianej w art. 109 § 5 u.s.p., wtedy gdy stwierdził ten sąd, że nie doszło do żadnych
negatywnych skutków zaniechań obwinionej. Skoro zatem sąd pierwszej instancji dokonując ustaleń w tym zakresie, stwierdził że nie doszło do żadnych negatywnych skutków dla stron postępowania i dla wymiaru sprawiedliwości, to tym samym doszło do zdekompletowania znamion przewinienia dyscyplinarnego, poprzez wyeliminowanie znamienia „rażącej” obrazy prawa. Trafnie skarżąca w tym zakresie przytoczyła orzeczenia Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, z których wynika, że to znamię przewinienia musi być oparte na elemencie niekorzystych skutków (por. także wyrok SN z dnia 22.06.2015 r., SNO 36/15, Lex nr 1755918), a zatem, ustalenie sądu o braku tychże, musiało prowadzić do zmiany wyroku poprzez uniewinnienie obwinionej. Podkreślić przy tym trzeba, że ustalenia sądu pierwszej instancji o braku negatywnych skutków dla wymiaru sprawiedliwości, w sytuacji gdy akta sprawy „przeleżały” bez biegu, tyle lat, jest niezrozumiałe i razi dowolnością. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny takiej oceny nie aprobuje, ale brak odwołania na niekorzyść w tym zakresie uniemożliwia merytoryczną ocenę (art. 434 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.).
III. Zarzut Ministra Sprawiedliwości
co do orzeczenia w pkt III wyroku, sprowadzający się do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia odnośnie do czynu opisanego w pkt 4, nie jest uzasadniony. Został s
konstruowany na bazie argumentu eksponującego większą mocy dowodową jednej z wersji zeznań świadka U. M., nie wskazuje jednak przyczyn dyskwalifikujących możliwość uznania za prawidłową oceny całego materiału dowodowego dokonanej przez Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji. Odmienna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego przedstawiona w odwołaniu, a w zasadzie odmienne wnioski wyprowadzone na podstawie tych samych okoliczności, pozostają jedynie w sferze polemiki i nie są wystarczające do uznania, że Sąd Dyscyplinarny dopuścił się obrazy przepisów postępowania.
Obwiniona nie przyznała się do na
kłaniania pracownicy Sądu do poświadczenia nieprawdy co do daty i faktu zwrócenia przez nią uzasadnienia w sprawie III K 22/11. W
yjaśniła, że
nie wydawała pracownikowi żadnych poleceń w zakresie dokonywania niezgodnych z prawdą wpisów w urządzeniach ewidencyjnych; nie czyniła żadnych sugestii, jak też w żaden inny sposób nie nakłaniała do podjęcia jakichkolwiek niezgodnych z prawem działań w postępowaniu międzyinstancyjnym. U
zasadnienie sporządziła w terminie, jednak dostrzegła w nim błędy, które zamierzała poprawić, co jednak przeciągnęło się ze względu na skomplikowanie sprawy i potrzebę sięgnięcia do wielu tomów akt.
Sąd Dyscyplinarny rozstrzygnął sprzeczność między zeznaniami świadka U. M. i wyjaśnieniami obwinionej co do istnienia w dniu 31 sierpnia 2012 r. pisemnego i podpisanego uzasadnienia wyroku przez stwierdzenie, że zostało ono sporządzone po ponadrocznej zwłoce. Nie dał jednak wiary zeznaniom U. M. o dokonaniu wpisu w kontrolce uzasadnień na polecenie obwinionej, podnosząc, że świadek nie stwierdziła jednoznacznie i kategorycznie, iż ze strony obwinionej padło polecenie dokonania adnotacji potwierdzającej zwrot akt z pisemnym uzasadnieniem wyroku, a pierwotnie obciążające obwinioną zeznania nie zostały przez świadka potwierdzone przed Sądem Dyscyplinarnym. Tłumacząc swe czynności, nie powołała się na polecenie obwinionej, lecz na własne przeświadczenie, że pisemne uzasadnienie zostało sporządzone i wkrótce zostanie oddane, a poza tym zasłaniała się niepamięcią, prezentując defensywną postawę w przedmiocie wyjaśnienia istotnych sprzeczności w jej zeznaniach.
Podane przez Sąd Dyscyplinarny argumenty nakazują przyjąć, że ocena tych dowodów nie uchybia zasadom przewidzianym w art. 7 k.p.k.
Sąd ten doszedł do końcowych wniosków na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Dokonał oceny przeprowadzonych dowodów w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny, a w wyborze określonych środków dowodowych uwzględnił ich moc oraz wiarygodność w odniesieniu do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2001 r., II UKN 423/00, OSNP 2003 nr 5, poz. 137). Do podważenia dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń nie jest wystarczające odwołanie się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości; konieczne jest wykazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie Sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny dowodów naruszył Sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając. Jeżeli natomiast z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to dokonana ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby na podstawie tego materiału dowodowego można było wysnuć wnioski odmienne. To, że odmienny pogląd znajduje równie silne wsparcie w ujawnionym materiale dowodowym niż wersja ustaleń przyjęta przez sąd
orzekający,
nie może prowadzić do wniosku o dokonaniu przez sąd orzekający błędu w ustaleniach faktycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1975 r., II KR 355/74, OSNPG 1975, nr 9, poz. 84).
Uwzględniając to Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny orzekł jak w sentencji.
kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI