SNO 9/10

WYROK  Z  DNIA  13  KWIETNIA  2010  R. 
  SNO  9/10 
 
Przewodniczący: sędzia SN Piotr Hofmański (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Marian Buliński, Przemysław Kalinowski. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem sędziego 
Sądu Apelacyjnego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta po 
rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2010 r. sprawy sędziego Sądu Okręgowego w 
związku z odwołaniami obwinionego i jego obrońcy od wyroku Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. ASD (...) 
 
u c h y l i ł  z a s k a r ż o n y  w y r o k  i  p r z e k a z a ł  s p r a w ę  S ą d o w i  
A p e l a c y j n e m u  –  S ą d o w i  D y s c y p l i n a r n e g o  d o  p o n o w n e g o  
r o z p o z n a n i a .  
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sędzia Sądu Okręgowego obwiniony został o to, że w dniu 4 sierpnia 2008 r. w 
A., jako przewodniczący składu orzekającego w tym Sądzie, w sprawie o rozwód z 
powództwa Teresy J. (sygn. XI C 3183/04), uchybił godności urzędu sędziego w ten 
sposób, że: 
- arogancko wyrażał swoją niechęć do prowadzenia tej sprawy; 
- uzależniał rozstrzygnięcie tej sprawy od zawarcia pojednania powódki z 
pozwanym; 
- uprzedzał treść rozstrzygnięcia sądu. 
W ramach tego zarzutu, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, wyrokiem z dnia 
23 listopada 2009 r., uznał obwinionego sędziego Sądu Okręgowego za winnego tego, 
że w dniu 4 sierpnia 2008 r. w A., jako przewodniczący składu orzekającego w 
sprawie o rozwód, z powództwa Teresy J. (sygn. XI C 3183/04), uchybił godności 
urzędu sędziego w ten sposób, że arogancko wyrażał swoją niechęć do prowadzenia 
tej sprawy poprzez stwierdzenie, iż jest zmuszony do jej prowadzenia gdyż w ten 
sposób zarabia na swoje skromne utrzymanie, a strony są dla niego tylko „numerem 
statystycznym i to numerem starym, bo z 2004 r.” – to jest przewinienia służbowego 
określonego w art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych i za to na 
podstawie powołanego przepisu oraz art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wymierzył mu karę 
dyscyplinarną w postaci upomnienia. 

 
2 
Wyrok powyższy zaskarżony został odwołaniami obwinionego sędziego oraz 
jego obrońcy. 
W osobistym odwołaniu obwiniony wyraził swoją dezaprobatę dla zaskarżonego 
wyroku uznając, że rozstrzygnięcie zostało oparte na nierzetelnej ocenie materiału 
dowodowego, wynikającej z bezkrytycznego dania wiary zeznaniom Teresy J. i nie 
dostrzeżeniu sprzeczności w zeznaniach tego świadka oraz świadka Barbary S., a 
także na nieodniesieniu się do zeznań świadka Edmunda J. Opierając się na tych 
zarzutach, obwiniony wniósł o uniewinnienie go od zarzucanego mu przewinienia 
dyscyplinarnego, ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie 
sprawy Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu. 
W odwołaniu obrońcy obwinionego podniesiono zarzut rażącej obrazy prawa 
procesowego, mającej wpływ na treść wyroku, a to: 
- art. 410 § 1 k.p.k., poprzez nieuwzględnienie w analizie dowodów zeznań 
świadka Edmunda J. mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia, a 
zwłaszcza dla oceny wiarygodności linii obrony obwinionego, skutkujące błędem w 
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegającym na ustaleniu, że 
obwiniony czynił na rozprawie niestosowne i aroganckie uwagi pod adresem 
pokrzywdzonej; 
- art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez sporządzenie pisemnego uzasadnienia 
wymykającego się spod kontroli stron, w sposób uniemożliwiający prześledzenie 
rozumowania Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, w szczególności poprzez 
nieodniesienie się do zeznań świadka Edmunda J., zbiorcze powołanie dowodów, 
które stanowiły podstawę niekorzystnych dla obwinionego ustaleń, w tym dowodów 
wzajemnie sprzecznych, a także poprzez uznanie zeznań Teresy J., Agnieszki O. i 
Anety M. za wzajemnie zbieżne i jednolite, pomimo występujących w nich 
sprzeczności; 
- art. 424 § 2 k.p.k., poprzez zaniechanie poczynienia jasnych i kategorycznych 
ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności statuujących stopień społecznej 
szkodliwości przypisanego obwinionemu przewinienia dyscyplinarnego określonego 
w art. 107 § 1 u.s.p., skutkujące brakiem oceny tego stopnia jako istotnego kryterium 
uznania, że czyn obwinionego cechuje taka społeczna szkodliwość, iż stanowi on 
przewinienie 
dyscyplinarne, 
a 
tym 
samym 
niemożnością 
skontrolowania 
prawidłowości toku rozumowania Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego 
prowadzącego do przyjęcia, że karą zasłużoną przez obwinionego jest kara 
upomnienia. 
Ponadto, z ostrożności procesowej, obrońca obwinionego sędziego Sądu 
Okręgowego podniósł zarzut wymierzenia obwinionemu rażąco surowej kary, poprzez 
niedocenienie okoliczności łagodzących i przecenienie okoliczności obciążających. 

 
3 
Opierając się na powyższych zarzutach, obrońca obwinionego wniósł o uchylenie 
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o 
jego uchylenie i umorzenie postępowania na podstawie art. 427 § 1 k.p.k., art. 437 § 1 
i 2 w zw. z art. 458 k.p.k. oraz art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. i art. 128 
u.s.p., względnie o przyjęcie, że czyn obwinionego stanowi przewinienie mniejszej 
wagi i odstąpienie na podstawie art. 109 § 5 u.s.p. od wymierzenia mu kary. 
Na rozprawie odwoławczej obwiniony sędzia Sądu Okręgowego poparł swoje 
odwołanie, przedkładając do akt opinię o przebiegu służby, wystawioną na jego 
życzenie przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego w A. 
Obecny na rozprawie przed Sądem Najwyższym – Sądem Dyscyplinarnym 
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Apelacyjnego wniósł o utrzymanie 
zaskarżonego wyroku w mocy. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołania są zasadne, a ich uwzględnienie prowadzi do uchylenia zaskarżonego 
wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu – 
Sądowi Dyscyplinarnemu. 
Jedynym pryzmatem, przez który sąd odwoławczy może dokonywać kontroli 
instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, jest jego uzasadnienie. Z tego właśnie powodu 
ustawodawca wymaga od sądu pierwszej instancji, aby w uzasadnieniu każdego 
wyroku szczegółowo wyjaśniono podstawę faktyczną wyroku, jak i jego podstawę 
prawną (art. 124 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.k.). Niestety, w obu tych płaszczyznach 
uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymagań określonych przez prawo 
procesowe (na marginesie jedynie wypada wspomnieć, że zaskarżony wyrok nie 
spełnia także wymagań formalnych wskazanych w art. 413 § 1 k.p.k., albowiem 
wadliwie wskazuje organ, który go wydał). 
Niewątpliwie rację mają autorzy obydwu rozpoznawanych odwołań, gdy 
twierdzą, że Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie odniósł się w pełni do 
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Dotyczy to w szczególności 
zeznań świadka Edmunda J., który prezentował wersję odmienną niż ta, która 
ostatecznie znalazła wyraz w treści dokonanych ustaleń faktycznych przyjętych przez 
sąd. Oczywiście, dobrym prawem sądu orzekającego jest uznanie danego dowodu za 
niewiarygodny; czyniąc tak, sąd musi jednak nie tylko swoją ocenę zwerbalizować w 
pisemnych motywach wyroku, ale także ją uzasadnić, co wynika wprost z art. 424 § 1 
pkt 1 k.p.k. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło jakiejkolwiek 
wzmianki na temat zeznań tego świadka, co może mieć  w sprawie niebagatelne 
znaczenie w sytuacji, gdy – obok prezentujących (bynajmniej nie jednoznacznie) nieco 
odmienną wersję wydarzeń świadków Teresy J., Barbary S. oraz Anety M. – był on 
jedynym bezpośrednim ich uczestnikiem. 

 
4 
Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego przekonuje, że Sąd ten w ogóle nie wypowiedział się w kwestii 
oceny prawnej zdarzenia, którego przebieg ustalił. Po wywodach odnoszących się do 
faktycznej podstawy orzeczenia, zawarto jedynie krótki wywód dotyczący oceny 
okoliczności, które zdecydowały o wyborze orzeczonej kary. Tymczasem, art. 424 § 1 
pkt 2 k.p.k. wymaga wyjaśnienia prawnej podstawy wyroku, co w wypadku 
sędziowskich spraw dyscyplinarnych oznacza, iż obowiązkiem sądu jest wykazanie 
przesłanek, które legły u podstaw uznania, że czyn przypisany obwinionemu stanowi 
przewinienie dyscyplinarne w rozumieniu art. 107 § 1 u.s.p. Zgodnie z tym przepisem, 
za przewinienie dyscyplinarne może być uznane przewinienie służbowe, w tym 
oczywista obraza prawa albo uchybienie godności urzędu. W uzasadnieniu 
zaskarżonego wyroku znajdujemy jedynie stwierdzenie, że zachowanie obwinionego 
uchybia godności urzędu i że okoliczność ta nie budzi wątpliwości Sądu Apelacyjnego 
– Sądu Dyscyplinarnego. Jakie jednak okoliczności przesądziły o takiej ocenie – nie 
wiadomo. 
Nie jest trafne twierdzenie obrońcy obwinionego, że w każdej sprawie Sąd 
Dyscyplinarny zobowiązany jest wykazać, że zachowanie obwinionego nie podlega 
ocenie jako przypadek mniejszej wagi w rozumieniu art. 109 § 5 u.s.p. Nie oznacza to 
jednak, że Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny zwolniony jest z obowiązku ustalenia 
i wykazania w uzasadnieniu wyroku, że przypisane sędziemu przewinienie wykazuje 
większy niż znikomy stopień społecznej szkodliwości. Wprawdzie przepisy ustawy – 
Prawo o ustroju sądów powszechnych nie odsyłają do odpowiedniego stosowania 
ustawy – Kodeks karny, niemniej odpowiedzialność karna i dyscyplinarna wykazują 
daleko idące podobieństwa, jako rodzaje odpowiedzialności o charakterze 
represyjnym, co nakazuje uznać, że także przewinienie dyscyplinarne musi zawierać 
treść materialną w postaci stopnia szkodliwości społecznej o stopniu większym niż 
znikomy. Za ujęciem takim przemawia nakaz odpowiedniego stosowania w 
postępowaniu dyscyplinarnym wobec sędziów przepisów Kodeksu postępowania 
karnego, a więc także art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., który przewiduje umorzenie 
postępowania w sytuacji stwierdzenia, że stopień społecznej szkodliwości zarzucanego 
czynu jest znikomy. Na temat ładunku społecznej szkodliwości zachowania sędziego 
Sądu Okręgowego, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie zawarł w uzasadnieniu 
zaskarżonego wyroku ani słowa, co słusznie dostrzega w odwołaniu obrońca 
obwinionego. Należało to natomiast zrobić, choćby i z tego względu, że modyfikując 
opis czynu zarzucanego obwinionemu, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w istocie 
przypisał sędziemu Sądu Okręgowego tylko jedno z trzech inkryminowanych 
zachowań. 
Powyższe względy zdecydowały o braku możliwości przeprowadzenia 
instancyjnej kontroli zaskarżonego orzeczenia, wynikającej z wadliwości jego 

 
5 
uzasadnienia, a w konsekwencji o jego uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego 
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie znalazł natomiast podstaw do 
wnioskowanej przez obwinionego sędziego zmiany zaskarżonego orzeczenia i 
uniewinnienia go od stawianego mu zarzutu, ani też do uchylenia zaskarżonego 
wyroku i umorzenia postępowania z powodu znikomości stopnia społecznej 
szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego (proponowana przez autora odwołania 
prawna podstawa takiego umorzenia jest nota bene całkowicie niezrozumiała). Każde 
z tych rozstrzygnięć byłoby na obecnym etapie postępowania przedwczesne. 
Wobec treści rozstrzygnięcia, zarzut odnoszący się do rażącej niewspółmierności 
wymierzonej obwinionemu kary jawi się jako przedwczesny. Na marginesie należy 
jednak dostrzec, że skoro sędziemu Sądu Okręgowego wymierzono najłagodniejszą 
karę spośród przewidzianych w art. 109 § 1 u.s.p., to zarzut rażącej niewspółmierności 
kary jest praktycznie tożsamy z zarzutem opartym na twierdzeniu o niesłusznym 
niezastosowaniu art. 109 § 5 u.s.p. Tylko bowiem w wypadku uznania, że 
przewinienie dyscyplinarne obwinionego stanowi przypadek mniejszej wagi w 
rozumieniu tego przepisu, otwiera drogę do zastosowania reakcji łagodniejszej niż 
zastosowana w zaskarżonym wyroku. 
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w wyroku.