SNO 40/04

UCHWAŁA  DNIA  18 PAŹDZIERNIKA  2004  R. 
SNO  40/04 
 
1. Uzupełnienie przepisu art. 80 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo 
o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) poprzez 
dodanie § 2 lit. c, należy rozumieć jako wprowadzenie ustawowego 
kryterium zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności 
karnej. Kryterium to – dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia 
przestępstwa – zawiera zwroty niedookreślone; wypełnienie ich treścią 
zasadniczo odbywać się będzie w odniesieniu do okoliczności konkretnych 
przypadków. 
2. Ocena zebranych w postępowaniu przygotowawczym dowodów 
dokonywana przez sąd dyscyplinarny nie powinna wykraczać poza granice 
stwierdzenia dostatecznego podejrzenia popełnienia przestępstwa. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Marek Pietruszyński. 
Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Marek 
Sychowicz. 
 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na posiedzeniu z 
udziałem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokólanta w sprawie 
sędziego Sądu Okręgowego po rozpoznaniu w dniu 18 października 2004 r. w 
związku z zażaleniem Prokuratury Rejonowej na uchwałę Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 14 maja 2004 r. sygn. akt (...) w przedmiocie 
zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej 
 
u c h w a l i ł: 
u c h y l i ć   zaskarżoną   u c h w a ł ę   i  przekazać sprawę Sądowi 
Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania. 

 
2 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 14 maja 2004 r. 
odmówił zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego 
Sądu Okręgowego w związku z uczestniczeniem w wypadku drogowym, jaki 
miał miejsce w A. w dniu 2 września 2003 r., w wyniku którego obrażeń ciała 
doznała Krystyna M. 
Sąd Apelacyjny ustalił, że dnia 2 września 2003 r. sędzia Sądu 
Okręgowego jechała samochodem „Suzuki Swift” ulicą Łagiewnicką w 
kierunku ulicy Inflanckiej. Poruszała się prawym pasem, około 0,5 m od osi 
jezdni, ponieważ na poboczu parkowały samochody. Jechała z szybkością 30 
km/h ( co ustalił biegły Ryszard B. w postępowaniu prokuratorskim). Z 
przeciwnej strony jechały samochody, również blisko osi jezdni. Nagle zza 
samochodu dostawczego, jadącego z naprzeciwka, wyszła starsza kobieta 
Krystyna 
M. 
Przechodziła 
jezdnię 
w 
miejscu 
niewyznaczonym 
i 
niedozwolonym. Jak sama zeznała, bardzo słabo widzi, ale wówczas nie 
używała białej laski. Przechodziła z grupą ludzi, którzy jednak poruszali się 
szybciej i zdążyli przejść przez jezdnię. Szła nie rozglądając się na bok i w 
pewnym momencie – co wynika z jej zeznań – przyspieszyła, gdy usłyszała 
jadący 
samochód, 
którym 
kierowała 
sędzia 
Sądu 
Okręgowego. 
Najprawdopodobniej 
została 
potrącona 
prawym 
dolnym 
zderzakiem 
samochodu. Było to blisko chodnika, po pokonaniu około 9,7 m jezdni. Biegły 
Ryszard B., a za nim Prokurator Rejonowy uznali, że sędzia Sądu Okręgowego 
mogła uniknąć wypadku, ponieważ Krystyna M. znalazła się w polu widzenia 
kierującej, gdy samochód był około 28 m przed torem ruchu pieszej i 
dysponując taką drogą mogła w porę zahamować, ponieważ całkowita droga 
hamowania wynosiła 15,6 m. Sędzia Sądu Okręgowego zeznała natomiast, że 

 
3 
pieszą zobaczyła dopiero wtedy, gdy była ona w „granicach osi jezdni”, to jest 
około 0,5 m od lewego boku samochodu i 2-3 m przed przodem samochodu. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, że opinia biegłego nie mogła 
stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że sędzia Sądu Okręgowego 
mogła uniknąć wypadku, ponieważ „ma ona charakter czysto teoretyczny. 
Biegły nie rozważył bowiem wariantu „że piesza w pewnym momencie 
przyspieszyła”. Przyjął natomiast statystyczną prędkość jej kroku, mając na 
uwadze jej wiek (70 lat). Sąd uznał za wiarygodne zeznania sędziego Sądu 
Okręgowego, że piesza znalazła się w jej polu widzenia, gdy odległość między 
nią a torem ruchu pieszej „była mniejsza” i nawet pomimo hamowania nie 
mogła uniknąć kolizji. Potwierdzeniem tego są zeznania świadka Jerzego B. 
Zeznał on, że gdy Krystyna M. była „na wysokości osi jezdni”, samochód 
sędziego Sądu Okręgowego już hamował. Zdaniem Sądu Apelacyjnego wynika 
stąd, że sędzia Sądu Okręgowego zauważyła pieszą, gdy ta wychodziła zza 
samochodu dostawczego. Sąd ustalił, że Krystyna M. wtargnęła na prawy pas 
jezdni, powodując stan zagrożenia w ruchu drogowym. Gdy usłyszała jadący 
samochód przyspieszyła kroku, a nie zwolniła, żeby go przepuścić. Po 
rozważeniu dokonanych ustaleń Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny doszedł 
do wniosku, że stopień społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez 
sędziego Sądu Okręgowego jest znikomy. Nie stanowi przestępstwa czyn 
zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. W takim wypadku nie 
wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny podzielił pogląd wyrażony w 
uchwale Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 8 maja 2002 r. 
(SNO 8/02, OSNKW 2002 r., nr 9-10, poz. 85), zgodnie z którym obowiązkiem 
sądów dyscyplinarnych – przed podjęciem uchwały zezwalającej na 
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej – jest rozważenie, 
czy zgromadzone dowody dostatecznie uzasadniają przypisanie sędziemu 
popełnienia przestępstwa, a w tym, czy stopień społecznej szkodliwości 

 
4 
popełnionego czynu zabronionego jest wyższy niż znikomy. W razie uznania, że 
społeczna szkodliwość czynu jest znikoma nie ma bowiem podstawy do 
przedstawienia sędziemu zarzutu popełnienia przestępstwa. „W ustalonych 
okolicznościach sprawy, piesza rażąco naruszyła zasady ruchu drogowego, 
przechodząc przez jezdnię w niedozwolonym miejscu. Zakładając zaś, że 
obwiniona niewłaściwie oceniła sytuację na drodze, szkodliwość czynu, którego 
się dopuściła jest znikoma”. 
Prokurator Rejonowy wniósł zażalenie na tę uchwałę. Wniósł o wyrażenie 
zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Okręgowego 
za czyn z art. 177 § 1 k.k. Zdaniem Prokuratora, nie można zgodzić się ze 
stanowiskiem Sądu Apelacyjnego, że już na obecnym etapie postępowania 
ocena materiału dowodowego pozwala na przyjęcie, że stopień społecznej 
szkodliwości czynu popełnionego przez sędziego Sądu Okręgowego jest 
znikomy. Materiał dowodowy, a zwłaszcza wnioski wynikające z opinii 
biegłego wskazują, że sędzia miała możliwość zauważenia pieszej w takiej 
odległości, która pozwalała jej na wykonanie skutecznego manewru hamowania, 
a tym samym uniknięcie potrącenia pieszej. Prokurator uważa, że zachowanie 
pokrzywdzonej, która poruszała się w sposób niezgodny z przepisami ruchu 
drogowego, a tym samym przyczyniła się do zaistnienia wypadku, na obecnym 
etapie postępowania nie daje podstaw do przyjęcia z góry, jeszcze przed 
przedstawieniem 
zarzutu 
sędziemu 
Sądu 
Okręgowego, 
że 
społeczna 
szkodliwość tego czynu jest znikoma. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozważył, co następuje: 
Przepis art. 80 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) został znowelizowany ustawą z 
dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych, ustawy o prokuraturze, ustawy – Prawo o ustroju sądów 
wojskowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U Nr 228, poz. 2256). 

 
5 
Obecnie § 2c tego artykułu stanowi, że uchwałę zezwalającą na 
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej można wydać, jeżeli 
zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego 
przestępstwa. Dokonaną zmianę (uzupełnienie) przepisu regulującego kwestię 
immunitetu sędziowskiego należy rozumieć jako wprowadzenie ustawowego 
kryterium zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. 
Kryterium to – dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa – 
zawiera zwroty niedookreślone; wypełnienie ich treścią zasadniczo odbywać się 
będzie w odniesieniu do okoliczności konkretnych przypadków. Można 
jednakże sformułować wnioski wypływające z wykładni tego przepisu dla 
ułatwienia prawidłowego jego stosowania. Przede wszystkim należy zwrócić 
uwagę na zwrot „podejrzenie”. Wynika z niego zakres rozpoznawania wniosku 
o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Sąd 
dyscyplinarny rozpoznający wniosek nie jest uprawniony do wnikania w ocenę 
zachowania sędziego poza granice „podejrzenia” popełnienia przestępstwa, a 
więc w ocenę spełnienia przedmiotowych i podmiotowych elementów struktury 
przestępstwa, inaczej mówiąc nie jest uprawniony do przypisania sędziemu 
(nieprzypisania) popełnienia przestępstwa. Przytoczona przez Sąd Apelacyjny – 
Sąd Dyscyplinarny teza orzeczenia wydanego przed zmianą ustawy – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych odnosi się do „przypisania” sędziemu popełnienia 
przestępstwa. Nie może być zatem uznana za aktualną. Ocena zebranych w 
postępowaniu 
przygotowawczym 
dowodów 
dokonywana 
przez 
Sąd 
Dyscyplinarny nie powinna wykraczać poza granicę stwierdzenia dostatecznego 
podejrzenia popełnienia przestępstwa. Nie można wykluczyć, że utrzymując się 
w tych granicach, Sąd dyscyplinarny stwierdzi, że podejrzenie popełnienia 
przestępstwa nie jest dostatecznie uzasadnione, gdyż oczywista jest znikoma 
szkodliwość społeczna czynu sędziego. Takie stanowisko powinno być jednakże 
uzasadnione pogłębioną argumentacją. W rozpoznawanej sprawie tak się nie 
stało. Sąd Apelacyjny zdyskwalifikował opinię biegłego, przypisując jej 

 
6 
charakter 
„czysto 
teoretyczny” 
i 
nieuwzględnienie 
faktu, 
że 
piesza 
przyspieszyła. Tymczasem o przyspieszeniu mówiła tylko sama poszkodowana, 
nie wynika to z zeznań świadka ani sędziego, która twierdziła, że piesza „szła 
normalnym krokiem”. Biegły przedstawił dwa warianty przebiegu zdarzenia, w 
jednym przyjął poruszanie się pieszej szybkim krokiem, a w drugim normalnym. 
Obliczenia dokonane przez biegłego z istoty rzeczy są „teoretyczne”, skoro 
rzeczywistej szybkości poruszania się uczestników wypadku nie można już 
zmierzyć. Dyskwalifikacja opinii biegłego musiałaby w tej sytuacji mieć 
mocniejsze podstawy. 
Znikoma szkodliwość społeczna czynu nie wyczerpuje się tylko w 
znikomym stopniu zawinienia sprawcy. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny 
przed dokonaniem takiej konkluzji nie rozważył innych aspektów zdarzenia i 
jego skutków. Aspekty te wymienione zostały w art. 115 § 2 k.k. Nadmierna 
lakoniczność wniosku prokuratora nie ułatwiała Sądowi zadania. Trzeba 
bowiem zwrócić uwagę, że wniosek prokuratora powinien zawierać dokładne 
opisanie czynu, który miałby – w razie uchylenia immunitetu – stanowić zarzut 
przedstawiony sędziemu. 
Te wszystkie względy powodują konieczność uchylenia zaskarżonej 
uchwały i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na postawie art. 456 
k.p.k w związku z art. 128 Prawa o u.s.p.