SNO 84/03

WYROK  Z  DNIA  26  STYCZNIA  2004  R. 
SNO  84/03 
 
Przewodniczący: sędzia SN Tomasz Grzegorczyk. 
Sędziowie SN: Teresa Bielska-Sobkowicz, Józef Frąckowiak  
(sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na rozprawie z 
udziałem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego 
oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2004 r. sprawy sędziego 
Sądu 
Rejonowego 
w 
związku 
z 
odwołaniem 
Zastępcy 
Rzecznika 
Dyscyplinarnego od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 
17 listopada 2003 r., sygn. akt (...) 
 
z m i e n i ł   zaskarżony   w y r o k   w  ten sposób, że wymierzył sędziemu 
Sądu Rejonowego, na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 
r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.1070 ze zm.), karę 
dyscyplinarną nagany. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 17 listopada 2003 r. 
uznał obwinioną sędziego Sądu Rejonowego za winną tego, że „będąc sędzią 
Sądu Rejonowego i pełniąc funkcję Przewodniczącej Wydziału oraz 
Wiceprezesa tego Sądu w okresie od marca 2001 r. do 20 września 2002 r. w 
sprawach o sygn. akt: I C 62/98, I C 366/00, I C 221/00, I C 202/99, I C 388/98, 
I C 374/99, I C 332/98, I C 434/00, I C 2/00, I Ns 386/99 sporządziła 
uzasadnienia orzeczeń ze znacznym przekroczeniem 7-dniowego terminu 
określonego art. 329 k.p.c., doprowadzając tym samym do rażącej przewlekłości 

 
2 
toczących się postępowań międzyinstancyjnych w wymienionych sprawach na 
czas od 2 do 10 miesięcy, a nadto, że tolerowała wpisywanie niezgodnych z 
rzeczywistością danych w kontrolce uzasadnień, przez co doprowadziła do 
sfałszowania danych statystycznych obrazujących pracę wydziału w podległym 
jej Wydziale Cywilnym i Sądzie, oraz nie wykonywała ciążącego na niej 
obowiązku nadzoru nad postępowaniem międzyinstancyjnym, czym dopuściła 
się rażącej obrazy przepisów prawa oraz uchybiła godności sędziowskiej i za ten 
czyn na podstawie art.107 § 1 w związku z art.109 § 1 pkt 1 Prawa o u.s.p. z 
dnia 27 lipca 2001 (Dz. U. Nr 98, poz. 1070) wymierzył jej karę dyscyplinarną 
upomnienia". 
W sprawie tej Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego postawił obwinionej 
trzy zarzuty. Po pierwsze zarzut sporządzenia uzasadnień, w wymienionych 
wyżej sprawach, ze znacznym przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 
329 k.p.c. Po drugie zarzut wydawania poleceń wpisywania nieprawdziwych 
danych do kontrolki uzasadnień przez sekretarza sądowego na skutek czego 
dane statystyczne dotyczące pracy Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego były 
niezgodne z prawdą i wreszcie po trzecie, że obwiniona sędzia nie wykonywała 
ciążącego na niej obowiązku nadzoru nad postępowaniem międzyinstancyjnym. 
W okresie objętym postępowaniem obwiniona jako sędzia Sądu 
Rejonowego pracowała w Wydziale Cywilnym tego Sądu będąc jednocześnie 
Przewodniczącą 
Wydziału 
i 
Wiceprezesem 
Sądu. 
Z tej 
racji była 
odpowiedzialna nie tylko za orzecznictwo, ale także organizację pracy, w tym 
sprawność postępowania cywilnego, w szczególności terminowe sporządzanie 
uzasadnień oraz możliwie jak najszybsze doręczanie ich stronom, a po 
spełnieniu warunków formalnych do nadzoru sprawnego i terminowego 
przedstawiania akt sądowi odwoławczemu. 
Gdy chodzi o pierwszy zarzut obwiniona nie kwestionowała stwierdzonych 
przez Rzecznika Dyscyplinarnego, na podstawie sprawozdania sędziego 
wizytatora do spraw cywilnych, faktu znacznego przekroczenia ustawowo 

 
3 
określonego terminu do sporządzenia uzasadnień w wyżej wskazanych 
sprawach. Regułą w tych sprawach było, iż zwracała ona uzasadnienia w 
terminie wcześniejszym, aby po kilku dniach zabrać je ponownie i 
przetrzymywać przez kilka tygodni, a nawet miesięcy, rzekomo dla dokonania 
niezbędnych korekt. Obwiniona sędzia usiłowała jedynie tłumaczyć zaistniałą 
sytuację nadmiarem obowiązków związanych ze znacznym wzrostem ilości 
spraw, które Wydział Cywilny musiał rozpoznać oraz dodatkowymi 
obowiązkami wynikającymi z pełnionych funkcji administracyjnych. Podobnie 
wyglądała sytuacja dotycząca zarzutu braku właściwego nadzoru nad 
sprawnością postępowania. Obwiniona przyznała, składając wyjaśnienia w 
postępowaniu przed Zastępcą Rzecznika Dyscyplinarnego, że takiego nadzoru 
nie pełniła właściwie. Natomiast, jak ustalił Sąd Dyscyplinarny, brak podstaw w 
świetle zebranych materiałów dowodowych do przypisania obwinionej, aby  
nakłaniała podległe pracownice do fałszowania statystyki przez wpisywanie 
nieprawdziwych danych. Przesłuchana jako świadek kierownik sekretariatu 
zarzutu tego nie potwierdziła, a inna pracownica sekretariatu jako świadek 
wręcz zaprzeczyła, aby sędzia kazała wstawiać nieprawdziwe daty. Także 
obwiniona nie przyznała się do popełnienia tego czynu. W tej sytuacji, zdaniem 
Sądu, nie można domniemywać, że istotnie tak było, natomiast przyjąć należy, 
iż przez brak właściwego nadzoru obwiniona tolerowała tego rodzaju 
zachowanie podległych sobie pracowników, które w efekcie doprowadziło do 
powstania nieprawidłowości w danych statystycznych.  
Mając na uwadze dokonane ustalenia Sąd Dyscyplinarny uznał, iż 
obwiniona winna jest popełnienia zarzucanych jej czynów w zakresie wyżej 
wskazanym. Analiza wyjaśnień obwinionej nie daje podstaw do tego, aby 
usprawiedliwić 
tego 
rodzaju 
postawę. 
Nawet 
obciążenie 
większymi 
obowiązkami niż inni sędziowie nie może usprawiedliwiać tak rażących 
opóźnień w sporządzaniu uzasadnień. Praktyka przetrzymywania uzasadnień dla 
ich rzekomej korekty również nie może być akceptowana. Z racji pełnionych 

 
4 
funkcji obwiniona sędzia nie tylko była uprawniona do nadzorowania 
sprawności postępowania, lecz spoczywał na niej obowiązek w tym zakresie, 
którego nie wykonywała należycie. Zaniedbania w nadzorze doprowadziły także 
do powstania nieprawidłowości w danych statystycznych obrazujących pracę 
wydziału. Takie zachowanie sędziego stanowi przewinienie służbowe, 
albowiem obniża autorytet sądów, stwarzając wrażenie, że sędziowie nie muszą 
stosować się do prawa, czego słusznie wymagają od stron postępowania. Sąd 
Dyscyplinarny podkreślił natomiast, że zastanawiając się nad wymiarem kary 
trzeba wziąć pod uwagę, iż obwiniona sędzia poniosła już określone 
konsekwencje. Prezes Sądu Okręgowego zwrócił jej dwukrotnie uwagę w trybie 
art. 37 § 4 u.s.p. oraz została odwołana ze stanowiska Wiceprezesa Sądu i 
Przewodniczącego Wydziału, co wiązało się z dolegliwością ekonomiczną w 
postaci utraty dodatku funkcyjnego.  
W tej sytuacji, biorąc pod uwagę, że obwiniona sędzia ma pozytywną 
opinię zarówno Prezesa Sądu Okręgowego jak i Sądu Rejonowego, została 
wyrażona przez nią przed Sądem Dyscyplinarnym daleko idąca skrucha oraz 
poniesione już konsekwencje służbowe, Sąd Dyscyplinarny uznał, iż 
wymierzenie kary dyscyplinarnej upomnienia, stanowić będzie wystarczającą 
dolegliwość. 
W odwołaniu od tego orzeczenia Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla 
Sądu Okręgowego zarzucił zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 427 § 1 i 
2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 4 k.p.k., rażącą niewspółmierność kary, wyrażającą się 
w tym, że obwinionej wymierzono karę upomnienia, która nie uwzględnia w 
wystarczającym stopniu jej zawinienia oraz znacznego stopnia szkodliwości 
społecznej czynu. W konsekwencji Rzecznik Dyscyplinarny wniósł o zmianę 
zaskarżonego wyroku i wymierzenie obwinionej kary usunięcia z zajmowanej 
funkcji.  
Obwiniona w odpowiedzi na odwołanie wniosła o utrzymanie w mocy 
zaskarżonego wyroku jako orzekającego karę dyscyplinarną adekwatną do 

 
5 
stopnia i rodzaju popełnionego przewinienia służbowego oraz uwzględniającą 
okoliczności łagodzące. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Do podstawowych obowiązków każdego sędziego, związanych z jego 
udziałem w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości należy orzekanie i 
sporządzanie uzasadnień do wydanych orzeczeń w przypadkach i terminach 
przewidzianych przez przepisy prawa. Przepisy prawa regulujące terminy 
sporządzania uzasadnień w sprawach cywilnych korespondują z konstytucyjnym 
prawem każdego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez 
nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd 
(art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Rażące przekroczenie terminów sporządzania 
uzasadnień jest więc niewątpliwie przewinieniem służbowym, a także godzi w 
gwarantowane Konstytucją prawo każdego obywatela.  
Należy zgodzić się z podniesionym w odwołaniu Zastępcy Rzecznika 
Dyscyplinarnego dla Sądu Okręgowego stwierdzeniem, że w przypadku 
obwinionego sędziego to przewinienie miało szczególny charakter. Obwiniona 
jako pełniąca odpowiedzialne funkcje administracyjne powinna swoim 
zachowaniem dawać przykład innym sędziom należytego wykonywania 
obowiązków, miedzy innymi jednego z podstawowych obowiązków sędziego – 
terminowego sporządzania uzasadnień. Tymczasem obwiniona sama dopuściła 
się znacznych, bo przekraczających kilka miesięcy zaniedbań w tym zakresie. 
Oceniając zachowanie obwinionej nie sposób także pominąć tego, że zaniedbała 
ona wykonywanie obowiązków nadzoru nad sprawnością postępowania w 
sprawach należących do właściwości jej Wydziału. W tej sytuacji, w ocenie 
Sądu Najwyższego, zarzut podniesiony w odwołaniu, iż orzeczona wobec 
obwinionej zaskarżonym wyrokiem kara jest niewspółmierna do stopnia jej 
zawinienia oraz znacznej szkodliwości społecznej czynu, uznać należy za 
usprawiedliwiony. Zarówno fakt, iż obwiniona znacznie przekroczyła w wielu 
sprawach ustawowy termin sporządzenia uzasadnień, jak również nie pełniła 

 
6 
należycie nadzoru na Wydziałem, co w rozpatrywanej sprawie jej bezsporne, 
uzasadnia wymierzenie jej surowszej kary niż najniższa z przewidzianych w 
przepisie art.109 Prawa o ustroju sądów powszechnych.  
Nie można natomiast przychylić się do wniosku Zastępcy Rzecznika 
Dyscyplinarnego, iż adekwatną karą dla obwinionej byłaby kara usunięcia jej z 
zajmowanej funkcji. Kara dyscyplinarna ma niewątpliwie oddziaływać 
prewencyjnie i zapobiegać popełnianiu tego rodzaju przewinień służbowych. Z 
drugiej strony przy wymierzaniu kary nie można pomijać istotnych okoliczności 
będących następstwem nagannego zachowania obwinionej. Jak trafnie 
podkreślił w uzasadnieniu swojego wyroku Sąd Apelacyjny obwiniona sędzia 
poniosła już poważne dolegliwości w związku z popełnionym przez nią czynem. 
Zarówno pisemne upomnienia Prezesa Sądu Okręgowego, jak również 
pozbawienie jej pełnionych funkcji, co było bezpośrednim następstwem 
nagannego zachowania, należy brać pod uwagę przy wymierzaniu kary. Nie bez 
wpływu na ten wymiar jest także to, iż samo już postępowanie i dotychczas 
poniesione konsekwencje wywarły na obwinionej bardzo mocne wyrażenie, o 
czym świadczy jej zachowanie w trakcie procesu przed Sądem Apelacyjnym. 
Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności Sąd Najwyższy doszedł do 
przekonania, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze 
zarówno stopień naganności czynu obwinionej oraz już poniesione przez nią 
dolegliwości, będące następstwem tego czynu, adekwatną karą będzie dla niej 
kara dyscyplinarna nagany.  
Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.