SNO 8/09

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  18  LUTEGO  2009  R. 
SNO  8/09 
 
Artykuł 
540 
§ 
1 
k.p.k. 
nie 
ma 
zastosowania 
w 
postępowaniu 
dyscyplinarnym. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Przemysław Kalinowski. 
Sędziowie 
SN: 
Jerzy 
Kwaśniewski, 
Krzysztof 
Pietrzykowski 
(sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem protokolanta 
w sprawie sędziego Sądu Apelacyjnego po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2009 r. 
wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Najwyższego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 1 marca 2004 r., sygn. akt (...) 
 
p o s t a n o w i ł :  o d d a l i ć  w n i o s e k .  
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 12 listopada 2003 r. uznał 
sędziego Sądu Apelacyjnego za winnego tego, że w dniu 7 września 1993 r. w A., 
pełniąc funkcję Prezesa Sądu Wojewódzkiego w B. z siedzibą w A., działając w celu 
osiągnięcia korzyści majątkowej przekroczył swoje uprawnienia w zakresie 
gospodarowania powierzonym mu mieniem sądowym przez to, że rozporządził 
składnikiem majątkowym Sądu Rejonowego w C. w postaci zabytkowej szafy 
barokowej, pochodzącej z drugiej połowy XVIII wieku, sprzedając ten mebel 
Rajnerowi S. za kwotę 40 milionów złotych (przed denominacją), którą to kwotę 
następnie przywłaszczył, tj. czynu przewidzianego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 
lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., 
dalej: u.s.p.) i za czyn ten na podstawie art. 109 § 1 pkt 5 tej ustawy wymierzył mu 
karę złożenia z urzędu. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 1 marca 
2004 r., po rozpoznaniu sprawy w związku z odwołaniem obwinionego od wyroku 
Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. 
W dniu 16 stycznia 2009 r. obrońca skazanego sędziego Sądu Apelacyjnego 
wystąpił do Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z wnioskiem o wznowienie 
postępowania, uchylenie wyroków Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 
12 listopada 2003 r. i Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 1 marca 2004 
r. oraz umorzenie postępowania. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania 
wskazał na art. 540 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 542 § 1 k.p.k. i w zw. z art. 128 u.s.p. 

 
2 
W uzasadnieniu podkreślił, że równolegle z postępowaniem dyscyplinarnym toczyło 
się podmiotowo i przedmiotowo tożsame postępowanie karne przed Sądem 
Rejonowym w D., w którym rzeczony czyn sędziego Sądu Apelacyjnego został 
zakwalifikowany przez prokuratora jako przestępstwo z art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 
284 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Rejonowy w D. wyrokiem z dnia 20 lutego 
2008 r., zmienionym częściowo przez Sąd Okręgowy w D. wyrokiem z dnia 9 
września 2008 r., ustalił, że sędzia Sądu Apelacyjnego w dniu 7 września 1993 r. w A., 
pełniąc funkcję Prezesa Sądu Wojewódzkiego w B. z siedzibą w A., przekroczył swoje 
uprawnienia w zakresie gospodarowania powierzonym mu mieniem Sądu w ten 
sposób, że po zbyciu składnika majątku w postaci szafy, znajdującej się na 
wyposażeniu Sądu Rejonowego w C., uzyskanych z tej transakcji pieniędzy w kwocie 
40 milionów złotych (przed denominacją) nie odprowadził za pośrednictwem Kasy 
Sądu Wojewódzkiego w B. z siedzibą w A. lub jego rachunku bankowego do budżetu i 
naruszając dyscyplinę budżetową wydatkował je na materiały biurowe oraz urządzenia 
techniczne przeznaczone dla potrzeb Sądu Wojewódzkiego w B. z siedzibą w A. i, 
kwalifikując ten czyn z art. 231 § 1 k.k., umorzył postępowanie karne na podstawie 
art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. z powodu jego znikomej społecznej szkodliwości. Jest to, 
zdaniem obrońcy sędziego, równoznaczne ze stwierdzeniem, że jego czyn nie stanowi 
przestępstwa (art. 1 § 2 k.k.), co z kolei powoduje, że przeciwko sędziemu Sądu 
Apelacyjnego w ogóle nie można było wszcząć postępowania dyscyplinarnego, 
ponieważ nastąpiło przedawnienie dyscyplinarne. 
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych w odpowiedzi z dnia 13 
lutego 2009 r. na wniosek o wznowienie postępowania wniósł o oddalenie wniosku. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Obrońca skazanego we wniosku o wznowienie postępowania nietrafnie wskazał 
jako podstawę wznowienia postępowania art. 540 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 542 § 1 
k.p.k. i w zw. z art. 128 u.s.p. Nie powołał natomiast przepisów art. 126 u.s.p., w 
których zostały określone przesłanki wznowienia postępowania dyscyplinarnego. 
Zgodnie z paragrafem 2 tego artykułu, wznowienie postępowania na korzyść 
skazanego może nastąpić także po jego śmierci, jeżeli wyjdą na jaw nowe 
okoliczności, które mogłyby uzasadniać uniewinnienie lub wymierzenie łagodniejszej 
kary. Jest oczywiste, że skoro wznowienie może nastąpić po śmierci skazanego, to tym 
bardziej za jego życia, dlatego powołanie we wniosku art. 542 § 1 k.p.k. w zw. z art. 
128 u.s.p. było zbędne. Artykuł 126 § 2 u.s.p. w zasadzie samodzielnie określa 
podstawy wznowienia postępowania dyscyplinarnego na korzyść skazanego. Artykuł 
128 u.s.p. stanowi bowiem, że tylko w kwestiach nieuregulowanych w tej ustawie 
stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. W związku z tym w 
postępowaniu dyscyplinarnym stosuje się odpowiednio w szczególności art. 540 § 2 

 
3 
k.p.k., zgodnie z którym postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, jeżeli w 
wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie przepis 
prawny będący podstawą skazania lub warunkowego umorzenia (zob. postanowienie 
Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 14 maja 2008 r., SNO 42/08). 
Znaczny stopień ogólności podstawy wznowienia, określonej w art. 126 § 2 u.s.p., 
pozwala też przyjąć, że w postępowaniu dyscyplinarnym należy odpowiednio 
wykorzystywać orzecznictwo wydane na podstawie przepisów Kodeksu postępowania 
karnego (postanowienie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 12 
stycznia 2009 r., SNO 90/08). Nie ma natomiast żadnych powodów do tego, aby w 
postępowaniu dyscyplinarnym odpowiednio stosować art. 540 § 1 k.p.k. 
(postanowienie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 16 listopada 2007 
r., SNO 69/07). 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że rozpoznanie 
wniosku o wznowienie postępowania na podstawie określonej w art. 126 § 2 u.s.p. 
ogranicza się wyłącznie do badania, czy po uprawomocnieniu się orzeczenia ujawniły 
się nowe fakty lub dowody, nieznane przedtem sądowi. Nie jest natomiast 
dopuszczalne badanie prawidłowości oceny materiału dowodowego dokonanej przez 
sąd orzekający ani badanie prawidłowości poczynionych przez sąd ustaleń 
faktycznych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 
11 kwietnia 2002 r., SNO 6/02; zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 
października 2003 r., IV KO 18/03, OSNwSK 2003, poz. 2285; postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 9 marca 2004 r., II KO 2/04, OSNwSK 2004, poz. 509; 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2007 r., V KO 85/06, OSNwSK 
2007, poz. 123). Również ocena prawna będąca wyrazem innego poglądu sądu w 
takiej samej sprawie (o ten sam czyn) nie może stanowić podstawy wznowienia (zob. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2005 r., WZ 31/05, OSNwSK 
2005, poz. 1141; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2005 r., WZ 
30/05, OSNwSK 2005, poz. 1140). Okoliczność zatem, że Sąd Rejonowy i Sąd 
Okręgowy dokonały w postępowaniu karnym odmiennych ustaleń i ocen niż Sąd 
Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny i Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie może 
uzasadniać wznowienia postępowania dyscyplinarnego w niniejszej sprawie. Sąd 
Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w postanowieniu z dnia 25 maja 2005 r., SNO 24/05, 
przyjął, że ocena popełnienia przewinienia dyscyplinarnego jako czynu bezprawnego, 
zawinionego i noszącego ładunek społecznej szkodliwości dotyczącego wykonywania 
służby sędziowskiej lub godności pełnionego urzędu musi być samoistna, niezależna 
od ocen dokonywanych w postępowaniu karnym, w związku z czym dany czyn – 
prawnie obojętny z punktu widzenia prawa karnego – może być kwalifikowany i 
„samodzielnie” osądzony jako przewinienie dyscyplinarne. Postawiona teza znajduje 
dodatkowe potwierdzenie w treści art. 120 § 1 u.s.p., który stwierdza wyraźnie, że 

 
4 
wyrok uniewinniający wydany w postępowaniu karnym nie przeszkadza podjęciu 
czynności dyscyplinarnych, a w konsekwencji wydaniu przez sąd dyscyplinarny 
wyroku skazującego. Przepis ten, łącznie z art. 119 u.s.p., wskazuje, że postępowania 
karne i dyscyplinarne mają charakter autonomiczny także wtedy, gdy dotyczą tego 
samego czynu. Jest przy tym oczywiste, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 
u.s.p. w postępowaniu dyscyplinarnym sąd rozstrzyga samodzielnie zagadnienia 
faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w niniejszym składzie w pełni podziela to 
stanowisko. 
Należy ponadto podkreślić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie 
przyjmuje się, że wznowienie postępowania dyscyplinarnego na korzyść skazanego 
sędziego wchodzi w rachubę, gdy w świetle nowych okoliczności lub dowodów 
nieznanych sądom dyscyplinarnym pierwszej i drugiej instancji oraz na tle całokształtu 
dowodów przeprowadzonych uprzednio w danej sprawie, zachodzi wysokie 
prawdopodobieństwo, iż skazany jest niewinny, to jest nie popełnił zarzucanego mu 
czynu, albo czyn jego nie stanowił deliktu dyscyplinarnego lub też należało mu 
wymierzyć nie tak surową karę dyscyplinarną (postanowienie Sądu Najwyższego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 12 stycznia 2009 r., SNO 90/08; zob. też postanowienie 
Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2004 r., III KO 29/03, OSNwSK 2004, poz. 78; 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2004 r., WO 3/04, OSNwSK 2004, 
poz. 518; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2007 r., III KO 37/06, 
OSNwSK 2007, poz. 8). 
Wskazana we wniosku o wznowienie postępowania okoliczność, że Sąd 
Rejonowy w D. wyrokiem z dnia 20 lutego 2008 r., zmienionym częściowo przez Sąd 
Okręgowy w D. wyrokiem z dnia 9 września 2008 r., poczynił odmienne niż sądy 
dyscyplinarne ustalenia faktyczne (uznał mianowicie, iż sędzia Sądu Apelacyjnego nie 
przywłaszczył pieniędzy ze sprzedaży zabytkowej szafy, lecz przeznaczył je na zakup 
materiałów biurowych i urządzeń technicznych), dokonał kwalifikacji czynu z art. 231 
§ 1 Kodeksu karnego i umorzył postępowanie karne z powodu znikomej społecznej 
szkodliwości czynu, nie stanowi, w świetle przedstawionych wyżej rozważań, nowej 
okoliczności lub dowodu nieznanych przedtem sądom dyscyplinarnym. Skazany już w 
postępowaniu dyscyplinarnym podnosił na swoją obronę okoliczność, że nie 
przywłaszczył pieniędzy ze sprzedaży zabytkowej szafy, zaś uzyskane w ten sposób 
środki przeznaczył na zakupy na potrzeby sądu. Wyjaśnienia te nie zyskały aprobaty 
sądów dyscyplinarnych, ponieważ, m. in. zgodnie z zeznaniami głównej księgowej 
Sądu Okręgowego w A. Ewy B.-P., każdy zakup był realizowany ze środków 
przekazywanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Odmienne oceny sądów 
karnych dotyczące tej kwestii, choćby oparte na szerszym materiale dowodowym, nie 
są podstawą do wzruszenia prawomocnego orzeczenia wydanego w postępowaniu 

 
5 
dyscyplinarnym. Z dokonania wspomnianych wyżej odmiennych ustaleń nie wynika 
bowiem, że zakwestionowaniu ulegają oceny sądów dyscyplinarnych. Ocena 
popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jak już wyżej wskazano, musi zaś być 
samoistna, niezależna od ocen dokonywanych w postępowaniu karnym, w związku z 
czym nawet czyn prawnie obojętny z punktu widzenia prawa karnego mógłby być 
oceniony jako przewinienie dyscyplinarne. Tym bardziej więc opisane przez sądy 
karne zachowanie sędziego Sądu Apelacyjnego jest przewinieniem dyscyplinarnym, 
za które mogłaby być orzeczona także najsurowsza z kar. Za przewinienie 
dyscyplinarne, którego opis odpowiada ustawowym znamionom czynu zabronionego 
stypizowanego jako przestępstwo umyślne, karą odpowiednią powinno bowiem być, z 
reguły, złożenie sędziego z urzędu (wyrok Sądu Najwyższego 
– Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 27 sierpnia 2007 r., SNO 47/07). W tej sytuacji należy 
przyjąć, że przytoczona we wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego 
nowa okoliczność nie wskazuje na istnienie prawdopodobieństwa przyszłego 
uniewinnienia lub wymierzenia kary łagodniejszej. 
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny postanowił 
jak w sentencji.