SNO 75/07

WYROK  Z  DNIA  22  PAŹDZIERNIKA  2007  R. 
SNO  75/07 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jadwiga Żywolewska-Ławniczak. 
Sędziowie SN: Jacek Gudowski (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym oraz protokolanta po 
rozpoznaniu w dniu 22 października 2007 r. sprawy sędziego Sądu Okręgowego w 
związku z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt (...) 
 
u t r z y m a ł  
w  
m o c y  
zaskarżony 
w y r o k  i kosztami postępowania 
odwoławczego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
W dniu 9 stycznia 2006 r. w A. doszło do kolizji samochodu Peugeot 206, 
prowadzonego przez sędziego Sądu Okręgowego, z samochodem Ford Mondeo, 
kierowanym przez Marcina S., w wyniku czego nieznacznemu uszkodzeniu uległy 
zderzaki obu pojazdów. W związku z tym, że kierowcy nie porozumieli się co do winy 
spowodowania kolizji, Marcin S. wezwał policję, a w oczekiwaniu na jej przyjazd 
sędzia – mieszkający nieopodal – poszedł do swego mieszkania, aby porozmawiać z 
żoną i wziąć pieniądze na ewentualne opłacenie kosztów naprawy zderzaka. Podczas 
pobytu w domu wypił „machinalnie” ok. 150 – 200 ml piwa, po czym wrócił na 
miejsce zdarzenia, gdzie byli już policjanci, którzy w ramach dokonywanych 
czynności poddali obu kierowców badaniu zawartości alkoholu w wydychanym przez 
nich powietrzu. W wyniku tego badania stwierdzono u sędziego Sądu Okręgowego o 
godzinie 22.45 – 0,11 mg/dcm3, a o godzinie 23.37 – 0,13 mg/dcm3 alkoholu w 
wydychanym powietrzu. Wynik badania nie dawał podstaw do wszczęcia 
postępowania karnego, gdyż czyn obwinionego nie wypełniał znamion przestępstwa z 
art. 178a § 1 k.k., jednak zachowanie sędziego – oddalenie się z miejsca wypadku i 
spożycie piwa – spowodowało niemożność ustalenia, czy prowadził on samochód w 
stanie po spożyciu alkoholu, o którym mowa w art. 87 § 1 k.w., a więc czy popełnił 
wykroczenie. W tej sytuacji postawiono sędziemu Sądu Okręgowego zarzut 
popełnienia przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 
lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. 
– dalej: „Pr. o u.s.p.”). 

 
2 
Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt (...), Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny uznał sędziego Sądu Okręgowego za winnego popełnienia zarzuconego 
mu czynu i na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 Pr. o u.s.p. wymierzył mu – zgodnie z 
wnioskiem Rzecznika Dyscyplinarnego – karę dyscyplinarną nagany. Sąd przyjął, że 
wprawdzie czyn sędziego Sądu Okręgowego wyrządził „istotną ujmę w opinii o 
respektowaniu przez sędziów przepisów prawa”, jednakże czyn ten jest „w jego życiu 
wyjątkowy na tle nieposzlakowanej opinii zawodowej, a zdarzenie, które 
spowodowało to zachowanie nie było szczególnie dotkliwe społecznie i tylko 
niefortunny zbieg okoliczności spowodował, że zdarzenie to nie zakończyło się ugodą 
obu uczestników kolizji”. 
Odwołanie od tego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze – na 
niekorzyść obwinionego – wniósł Minister Sprawiedliwości, który na podstawie art. 
438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 128 Pr. o u.s.p. zarzucił rażącą niewspółmierność 
orzeczonej kary dyscyplinarnej nagany w stosunku do przypisanego przewinienia 
dyscyplinarnego. Kara ta – w ocenie Ministra Sprawiedliwości – nie jest adekwatna do 
stopnia winy sędziego oraz do charakteru i wagi przewinienia, zwłaszcza w aspekcie 
jego szkodliwości społecznej, a także szkody, jaką wyrządziło ono dobru wymiaru 
sprawiedliwości. Sędzia powinien wyróżniać się nieskazitelnym charakterem (art. 61 § 
1 Pr. o u.s.p.) i nie może swym działaniem stwarzać nawet pozorów nierespektowania 
prawa. Sędzia Sądu Okręgowego, utrudniając postępowanie w sprawie kolizji 
drogowej, utracił osobisty autorytet, który jest niezbędny do sprawowania urzędu 
sędziego, należącego do zawodów zaufania publicznego. Naruszył także określony w 
uchwale Krajowej Rady Sądownictwa nr 16/2003 z dnia 19 lutego 2003 r. nakaz 
unikania przez sędziego wszelkich zachowań mogących przynieść ujmę godności 
urzędu sędziego i osłabić zaufanie do przestrzegania przez niego prawa. Zdaniem 
Ministra Sprawiedliwości, karą dyscyplinarną adekwatną do przypisanego sędziemu 
Sądu Okręgowego przewinienia jest przewidziana w art. 109 § 1 pkt 5 Pr. o u.s.p. kara 
złożenia z urzędu. Minister Sprawiedliwości podniósł również, że surowa kara 
stanowić będzie jasny sygnał dla środowiska sędziowskiego oraz dla opinii publicznej, 
iż tak rażąco naganne zachowanie musi prowadzić do złożenia sędziego z urzędu. 
W konkluzji, Minister Sprawiedliwości – na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. w zw. z 
art. 128 Pr. o u.s.p. – wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie 
obwinionemu sędziemu za przypisane przewinienie kary dyscyplinarnej złożenia 
sędziego z urzędu. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Przepis art. 438 pkt 4 k.p.k. stosowany w zw. z art. 128 Pr. o u.s.p. przewiduje 
możliwość zmiany orzeczenia w zakresie kary tylko wtedy, gdy jest ona rażąco 
niewspółmiernie łagodna lub surowa. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że 

 
3 
rażąca niewspółmierność kary występuje wtedy, gdy kara orzeczona nie uwzględnia w 
należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisywanego czynu – w tym 
wypadku także szkodliwości korporacyjnej – oraz nie realizuje wystarczająco celu 
kary, ze szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych 
(por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 1974 r., V KRN 60/70, OSNKW 
1974, nr 11, poz. 213 i z dnia 30 listopada 1990 r., WR 363/90, OSNKW 1991, nr 7-9, 
poz. 39). Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza znaczną, wyraźną i oczywistą, a 
więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą 
sprawiedliwą (zasłużoną). Należy dodać, że przesłanka rażącej niewspółmierności 
kary jest spełniona tylko wtedy, gdy na podstawie ustalonych okoliczności sprawy, 
które powinny mieć decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, iż 
zachodzi wyraźna różnica między karą wymierzoną a karą, która powinna zostać 
wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz 
zasad ukształtowanych przez orzecznictwo (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 
listopada 1973 r., III KR 254/73, OSNPG 1974, nr 3-4, poz. 51 i z dnia 2 lutego 1995 
r., II KRN 198/94, OSNPK 1995, nr 6, poz. 18 oraz np. wyrok Sądu Najwyższego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 27 stycznia 2003 r., SNO 60/02, „Orzecznictwo Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego” 2003, nr I, poz. 22). 
W świetle powyższych uwag zarzut rażącej niewspółmierności wymierzonej kary 
nagany w stosunku do przypisanego sędziemu Sądu Okręgowego przewinienia 
dyscyplinarnego jest nietrafny. Zachowanie obwinionego należy wprawdzie ocenić 
jako naganne i uwłaczające godności urzędu, ale nie można przypisać mu cech 
przewinienia o ciężkim charakterze, noszącego taki ładunek społecznej i korporacyjnej 
szkodliwości, który uzasadniałby zastosowanie najsurowszej sankcji. Skarżący nie 
wykazał również, aby zachowanie obwinionego zmieniło w zasadniczy sposób opinię 
społeczeństwa o pracy sędziów, jak też nie przedstawił przekonywających 
argumentów, że zachowanie to spowodowało w odczuciu społecznym utratę lub 
choćby obniżenie wiarygodności oraz autorytetu sędziów. Zabrakło także oparcia dla 
wniosku, że zachowanie sędziego Sądu Okręgowego spowodowało utratę przez niego 
dobrego imienia, osobistego autorytetu oraz cechy nieskazitelnego charakteru, 
niezbędnych do sprawowania urzędu sędziego. Przedstawienie w odwołaniu 
hipotetycznych 
rozważań 
co 
do 
szkodliwości 
zachowania 
sędziego 
oraz 
domniemanych (potencjalnych) jego skutków, a także zagrożeń, jakie zachowanie to 
mogło wywołać, bez udowodnienia lub choćby uprawdopodobnienia tych tez, nie 
może stanowić podstawy zmiany wyroku w części dotyczącej wymiaru kary z powodu 
jej – sugerowanej w odwołaniu – rażącej niewspółmierności. 
Zdaniem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, Sąd pierwszej instancji – 
oceniając czyn sędziego jako przewinienie niemające ciężkiego charakteru, a 
przeciwnie, będące następstwem zbiegu okoliczności – trafnie uwzględnił także 

 
4 
elementy podmiotowe, a zwłaszcza nieposzlakowaną dotychczas opinię zawodową 
sędziego. W tej sytuacji wymierzenie sędziemu Sądu Okręgowego kary złożenia z 
urzędu, kary najsurowszej w katalogu kar dyscyplinarnych, zastrzeżonej dla 
przewinień o najcięższym charakterze i dużym ładunku szkodliwości, byłoby 
nieuzasadnione (por. wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 9 maja 
2003 r., SNO 20/03, „Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego” 
2003, nr I, poz. 11). 
Nie bez znaczenia dla wymiaru kary zastosowanego przez Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny jest także fakt, że sędzia przyznał się do winy i ze skruchą „przyjął” 
karę wnioskowaną przez Rzecznika. W tej sytuacji, w ocenie Sądu Najwyższego, 
orzeczona kara jest współmierna zarówno do stopnia społecznej (korporacyjnej) 
szkodliwości popełnionego przewinienia, jak i do stopnia zawinienia sędziego Sądu 
Okręgowego, a także realizuje wszystkie – podmiotowe i przedmiotowe – cele kary 
dyscyplinarnej. Są podstawy do przekonania, że kara nagany jest dla sędziego 
wystarczającą 
dolegliwością, 
a 
jednocześnie 
dostateczną 
przestrogą 
przed 
popełnieniem innych przewinień. Stanowi także – w osądzanym przypadku – 
stosowną ochronę dobra wymiaru sprawiedliwości oraz środowiska sędziów. 
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak na wstępie (art. 
437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 i 133 Pr. o u.s.p.).