SNO 74/09

WYROK  Z  DNIA  29  WRZEŚNIA  2009  R. 
SNO  74/09 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jerzy Steckiewicz. 
Sędziowie SN: Tadeusz Wiśniewski, Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 29 września 
2009 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniem obwinionej i 
Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z 
dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt (...) 
 
u c h y l i ł  zaskarżony wyrok i sprawę p r z e k a z a ł  Sądowi Apelacyjnemu – 
Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sędzia Sądu Rejonowego została obwiniona o to, że w dniu 6 czerwca 2008 r. w 
A., przed Sądem Rejonowym, prowadząc samochód osobowy marki „Daewoo Tico” o 
numerze rejestracyjnym (...), podczas wykonywania manewru cofania nie zachowała 
należytej ostrożności i uderzyła tyłem kierowanego przez siebie pojazdu w przód 
zaparkowanego prawidłowo samochodu osobowego marki „Audi A4” o numerze 
rejestracyjnym (...), w którym znajdowała się pasażerka Dorota S., powodując 
zarówno zagrożenie bezpieczeństwa dla innych osób jak i uszkodzenie samochodu 
„Audi A4”, po czym niezwłocznie odjechała z miejsca zdarzenia nie próbując 
wyjaśnić zaistniałego zdarzenia z właścicielem samochodu marki „Audi A4”, czym 
jednocześnie uchybiła godności urzędu, tj. o popełnienie wykroczenia z art. 98 k.w. 
oraz przewinienia służbowego określonego w art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 
2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.). 
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2009 r., ASD (...), Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny uznał obwinioną – sędziego Sądu Rejonowego winną popełnienia 
zarzucanego jej przewinienia służbowego, wypełniającego dyspozycję art. 107 ust. 1 
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych i za to na 
podstawie art. 109 § 1 pkt 1 powyższej ustawy wymierzył jej karę upomnienia. 
Od 
powyższego 
wyroku 
odwołania 
wnieśli 
obwiniona 
i 
Minister 
Sprawiedliwości. 
Obwiniona 
zarzuciła 
zaskarżonemu 
wyrokowi 
naruszenie 
przepisów 
postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności: 
1. art. 4 k.p.k., poprzez: 

 
2 
- naruszenie zasady obiektywizmu, co polegało na uwzględnieniu w ustaleniach 
faktycznych pisemnego uzasadnienia wyroku okoliczności, że w przeszłości 
obwiniona miała wiele kolizji drogowych, zarówno ze swojej winy, jak i z winy 
innych uczestników ruchu drogowego, co sugeruje, że i w analizowanej sprawie mogła 
doprowadzić do zderzenia z innym pojazdem; 
- pominięcie postawy obwinionej po kolizji, która miała miejsce z jej winy w 
grudniu 2007 r., a polegającej na wzięciu przez nią na siebie odpowiedzialności, 
napisaniu stosownego oświadczenia dla użytkownika ruchu drogowego, którego 
pojazd uszkodziła i nie wzięciu pod uwagę faktu, że w sytuacji, gdyby obwiniona 
miała świadomość popełnienia wykroczenia w dniu 6 czerwca 2008 r. i mimo tego 
odjechała z miejsca zdarzenia, to takie zachowanie świadczyłoby o kompletnym braku 
zdrowego rozsądku z jej strony. Były to bowiem godziny popołudniowe i musiałaby 
ona przypuszczać, że może być dostrzeżona przez nieograniczoną liczbę osób 
obecnych w okolicy sądu. Obwiniona podniosła, że ryzykowałaby wiele, a do 
stracenia miała tylko niewielkie odszkodowanie od jej ubezpieczyciela; 
2. art. 7 k.p.k., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału 
dowodowego, polegającej na: 
- ustaleniu, że uszkodzenia jej pojazdu i pojazdu marki „Audi A4” korespondują 
ze sobą, w sytuacji, gdy taka konstatacja wymaga wiadomości specjalnych, a w 
sprawie, mimo wniosku obwinionej, nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego, który 
po oględzinach (pojazdy do tej pory nie były naprawiane) mógłby ocenić, czy 
uszkodzenia te korelują ze sobą, czy też uszkodzenia auta obwinionej mogły powstać 
w skutek kolizji z grudnia 2007 r.; 
3. art. 6 k.p.k., poprzez: 
- naruszenie prawa obwinionej do obrony i poczytanie na jej niekorzyść postawy 
w trakcie postępowania dowodowego, co znajduje wyraz w sformułowaniach 
zawartych w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. „Ujmę godności urzędu 
sędziowskiego przynosi także zachowanie obwinionej po ustaleniu, że może być w 
kręgu osób podejrzanych o popełnienie wykroczenia. Obwiniona w żaden sposób nie 
podjęła próby wyjaśnienia okoliczności zdarzenia. W ocenie Sądu Dyscyplinarnego 
stosunek obwinionej do zgromadzonego materiału dowodowego przemawiającego za 
jej sprawstwem – w szczególności co do zeznań świadków, świadczy o braku 
respektowania obowiązującego porządku prawnego, co w odniesieniu do sędziego nie 
powinno mieć miejsca”. Obwiniona nadmieniła, że składała w tej sprawie zeznania i 
wyjaśnienia, nie utrudniała postępowania dowodowego, w szczególności oględzin jej 
pojazdu. Powyższą konstatację Sądu pierwszej instancji obwiniona odebrała jako 
„karę” za zadawanie świadkom pytań i nie przyznanie się do zarzucanego jej 
przewinienia, którego w jej świadomości nie popełniła, a do czego ma prawo w 
świetle przepisów procedury karnej; 

 
3 
- całkowicie niezasadnie w rozumieniu art. 170 pkt 5 k.p.k. oddalenie jej 
wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, co uniemożliwiło obwinionej 
skuteczną obronę. Obwiniona po raz kolejny nadmieniła, że dowód ten byłby 
kluczowym przy porównaniu uszkodzeń w obu pojazdach. Wywiodła także, ze biegły 
mógłby także odpowiedzieć na pytanie o siłę uderzenia przy domniemanej kolizji i 
wskazać, czy możliwe jest, aby nie poczuła ona takiego uderzenia, co z kolei 
rzutowałoby na ocenę jej świadomości i zamiaru odjechania z miejsca kolizji; 
4. art. 5 § 2 k.p.k., poprzez rozstrzygnięcie na jej niekorzyść wątpliwości 
dotyczących zamiaru świadomego odjechania z miejsca zdarzenia po rzekomej kolizji. 
Sąd pierwszej instancji, w ocenie skarżącej, nie wziął pod uwagę i nie ocenił, czy 
nawet zakładając, że do kontaktu pojazdów doszło, obwiniona mogła tego nie 
zauważyć i dlatego odjechać z miejsca zdarzenia. 
Obwiniona 
zarzuciła 
zaskarżonemu 
wyrokowi, 
będący 
konsekwencją 
powyższych uchybień, błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść 
orzeczenia, a polegający na uznaniu jej winną przewinienia dyscyplinarnego, 
polegającego na świadomym odjechaniu z miejsca kolizji, bez rozważenia możliwości, 
że mogło rzeczywiście dojść do kontaktu pojazdów, którego ona nie zauważyła i 
odjechała, i stąd w jej świadomości brak poczucia winy. 
Obwiniona sędzia wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie jej od 
stawianego zarzutu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie 
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. 
Minister Sprawiedliwości w swym odwołaniu zarzucił zaskarżonemu wyrokowi 
obrazę prawa materialnego, a mianowicie przepisów art. 98, 86 § 1 i 97 k.w. w zw. z 
art. 81 u.s.p. poprzez błędne przyjęcie, że niezachowanie należytej ostrożności 
podczas wykonywania manewru cofania i uderzenie tyłem kierowanego przez siebie 
pojazdu w przód zaparkowanego prawidłowo samochodu osobowego marki „Audi 
A4” wyczerpywało znamiona wykroczenia z art. 98 k.w., a nie wykroczenia z art. 86 § 
1 k.w. oraz poprzez pominięcie zakwalifikowania, jako wykroczenia z art. 97 k.w., 
opisanego w zarzucie zachowania obwinionej polegającego na niezwłocznym 
odjechaniu z miejsca zdarzenia bez wyjaśnienia zaistniałego zdarzenia z właścicielem 
samochodu marki „Audi A4”. Minister Sprawiedliwości zaskarżonemu wyrokowi 
zarzucił także rażącą niewspółmierność orzeczenia o karze, polegającą na 
wymierzeniu obwinionej na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. kary dyscyplinarnej 
upomnienia, będącą wynikiem nieuwzględnienia w sposób właściwy stopnia 
zawinienia obwinionej oraz wagi popełnionego przez nią przewinienia. 
Podnosząc powyższe zarzuty Minister Sprawiedliwości wniósł o zmianę 
zaskarżonego wyroku przez wymierzenie obwinionej na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych kary 
dyscyplinarnej nagany. 

 
4 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołanie obwinionej jest uzasadnione. 
W tym względzie przesądzające znaczenie, bo mające wpływ na wszystkie 
zarzuty formułowane wobec zaskarżonego wyroku przez obwinioną, ma okoliczność 
dopuszczenia się przez Sąd pierwszej instancji naruszenia art. 170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k. 
oraz art. 170 § 2 k.p.k., skutkującego naruszeniem prawa do obrony obwinionej 
zagwarantowane w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP oraz w art. 6 k.p.k. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, że obwiniona od samego początku 
postępowania przeczyła jakoby dopuściła się popełnienia czynu wskazanego w 
zarzucie. Twierdziła, że w ogóle nie odnotowała w swojej świadomości kolizji w nim 
opisanej; w jej ocenie fakt taki nie miał miejsca. 
Okolicznością, na którą kładła szczególny nacisk już w fazie postępowania 
wyjaśniającego (k. 38) było, że stwierdzone w protokole oględzin jej pojazdu 
uszkodzenia, które w ocenie Sądu pierwszej instancji miały potwierdzać, jakoby 
doszło do kolizji opisanej w przedstawionym jej zarzucie, powstały nie w dniu 6 
czerwca 2008 r., ale były wynikiem wcześniejszej kolizji z innym samochodem, która 
miała miejsce z jej winy w grudniu 2007 r., a których to uszkodzeń obwiniona, poza 
wymianą klosza od lampy, nigdy nie zlikwidowała. Wykluczenie bądź potwierdzenie, 
czy uszkodzenia samochodu obwinionej mogły powstać w wyniku kolizji, która 
według zarzutu przedstawionego obwinionej miała miejsce w dniu 6 czerwca 2008 r. 
stanowiło okoliczność mającą istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i 
wymagało wiadomości specjalnych (art. 193 § 1 k.p.k.). Tym samym, już tylko z tej 
przyczyny, za bezpodstawne należało uznać oddalenie zgłoszonego przez obwinioną 
na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji wniosku o dopuszczenie na tę 
okoliczność dowodu z opinii biegłego. Wniosku tego nie można było bowiem ocenić, 
jak to poczynił w uzasadnieniu postanowienia o jego oddaleniu Sąd Apelacyjny, jako 
teoretyczny. Wręcz przeciwnie, służył on wyjaśnieniu okoliczności, która miała 
przesądzające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 170 § 1 pkt 2). Wniosku 
obwinionej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego nie można było również uznać, 
jak to uczynił Sąd Apelacyjny, za wniosek dowodowy, który w sposób oczywisty 
zmierza do przedłużenia postępowania (art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k.). Należy bowiem 
podkreślić, iż obwiniona złożyła ten wniosek na pierwszej rozprawie, nie było zatem 
żadnych podstaw do oceny, że tym samym zmierzał on do nieuzasadnionego 
wydłużenia postępowania. Ocena, czy wniosek dowodowy zmierza do przedłużenia 
postępowania powinna być bowiem dokonywana przez pryzmat zasady prawa 
oskarżonego do obrony. Wyrazem realizacji tego prawa zagwarantowanym w 
postępowaniu karnym jest prawo m. in. do składania wniosków dowodowych. 
Oddalenie wniosku dowodowego zgłoszonego przez obwinioną przed Sądem na 

 
5 
pierwszej rozprawie bez przekonującego wykazania, że w sposób oczywisty zmierza 
on do przedłużenia postępowania, stanowi oczywiste naruszenie tej zasady. 
Należy także pamiętać, że nie można oddalić wniosku dowodowego na tej 
podstawie, że dotychczasowe dowody wykazywały przeciwieństwo tego, co 
wnioskodawca zamierza udowodnić (art. 170 § 2 k.p.k.), co wobec oceny całokształtu 
przebiegu postępowania i uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, wydaje się 
umknęło jego uwadze. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika 
bowiem, że Sąd ten przyjął, że skoro uszkodzenia obu pojazdów wskazanych w 
zarzucie korespondują ze sobą, to nie można podzielić wyjaśnień obwinionej w tej 
części, w jakiej próbowała wiązać uszkodzenia w swoim samochodzie ze skutkami 
kolizji z grudnia 2007 r. Ocena, czy uszkodzenia te w istocie ze sobą korespondują, 
wymaga bowiem wiadomości specjalnych, co skutkuje przy ponownym rozpoznaniu 
sprawy koniecznością powołania na tę okoliczność dowodu z opinii biegłego. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył również, że przy ponownym 
rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny powinien wziąć pod uwagę, 
że przy ocenie co do zaistnienia przypadku mniejszej wagi (art. 109 § 5 p.u.s.p.) nie 
można brać pod uwagę zachowania obwinionej w czasie postępowania, ale że ocena w 
tym względzie powinna być dokonana wyłącznie z punktu widzenia popełnionego 
czynu. 
Z tych względów na podstawie art. 437 k.p.k. w zw. art. 128 p.u.s.p. orzeczono 
jak w sentencji. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył także, że wobec powyższego 
rozstrzygnięcia 
odwołanie 
Ministra 
Sprawiedliwości 
należało 
ocenić 
jako 
bezprzedmiotowe.