SNO 73/08

WYROK  Z  DNIA  12  WRZEŚNIA  2008  R. 
  SNO  73/08 
 
Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Błuś. 
Sędziowie: SN Marian Kocon, Beata Gudowska (sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y   S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Apelacyjnego sędziego Sądu Apelacyjnego oraz 
protokolanta po rozpoznaniu w dniu 12 września 2008 r. sprawy sędziego Sądu 
Okręgowego, obwinionej o przewinienia dyscyplinarne z art.107 § 1 ustawy z dnia 27 
lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, w związku z odwołaniem od 
wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 5 maja 2008 r., sygn. akt 
(...), wniesionym przez obwinioną 
 
I .  u c h y l i ł  zaskarżony w y r o k  w  z a k r e s i e  o r z e c z e n i a  o  k a r z e  
d y s c y p l i n a r n e j :  
1. za czyny przypisane obwinionej w punktach I, II i III i na podstawie art. 108 § 
2 zd. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych 
umorzył postępowanie dyscyplinarne w tym zakresie, 
2. w pozostałym zakresie na podstawie art. 109 § 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 
r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych odstąpił od wymierzenia kary; 
II. 
kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Minister Sprawiedliwości decyzjami z dnia 20 grudnia 2004 r. i 22 grudnia 2005 
r., na podstawie art. 77 § 1 i 46 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju 
sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., dalej – u.s.p.), delegował 
sędziego Sądu Rejonowego do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym 
na okres od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. oraz od dnia 1 stycznia 
2006 r. do dnia 30 czerwca 2006 r., z prawem przewodniczenia w sprawach 
rozpoznawanych przez ten Sąd w pierwszej instancji w składzie jednego sędziego i 
dwóch ławników albo w składzie jednego sędziego. 
Jako sędzia delegowana – naruszając art. 46 § 1 u.s.p. – w Sądzie Okręgowym 
rozpoznała 56 spraw wyznaczonych jej do rozpoznania w składzie jednoosobowym w 
postępowaniu odwoławczym (29 spraw o wykroczenia i 27 spraw o przestępstwa). Sąd 
Apelacyjny, po stwierdzeniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci 
nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz art. 104 § 1 pkt 2 k.p.w.), z 
urzędu 
wznowił 
postępowanie 
zakończone 
wydanymi 
przez 
obwinioną 

 
2
prawomocnymi wyrokami we wszystkich sprawach o przestępstwa oraz jednej o 
wykroczenie i po uchyleniu tych wyroków przekazał 30 spraw do ponownego 
rozpoznania. W pozostałych sprawach dotyczących wykroczeń umorzył postępowanie 
ze względu na upływ terminu przedawnienia ich karalności. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, po zmodyfikowaniu opisu czynów 
zarzucanych sędziemu Sądu Okręgowego przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego, 
przyjął, że dopuściła się ona popełnienia pozostających w zbiegu realnym przewinień 
służbowych, określonych w art. 107 § 1 u.s.p. Wyrokiem z dnia 5 maja 2008 r. uznał 
obwinioną za winną tego, że jako sędzia Sądu Rejonowego, delegowana do pełnienia 
obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym, rozpoznała w postępowaniu 
odwoławczym w składzie jednoosobowym, któremu przewodniczyła: 
1. w dniu 10 marca 2005 r. sprawy: IX Waz 33/05 (XII W 428/04 Sądu 
Rejonowego w A.), IX Waz 34/05/z (II W 272/04 Sądu Rejonowego w B.), IX Waz 
37/05 (XI W 554/04 Sądu Rejonowego w A.), IX Waz 38/05 (II W 43/04 Sądu 
Rejonowego w B.), IX Waz 39/05/z (II W 316/04 Sądu Rejonowego w B.), IX Waz 
40/05 (XI W 911/04 Sądu Rejonowego w A.), IX Waz 41/05 (XII W 2059/04 Sądu 
Rejonowego w A.) i IX Waz 57/05 (XII W 2355/04 Sądu Rejonowego w A.), 
2. w dniu 6 czerwca 2005 r. sprawy: IX Ka 407/05 (II K 138/04 Sądu 
Rejonowego w C.) i IX Ka 447/05 (VI K 853/04 Sądu Rejonowego w D.), 
3. w dniu 22 lipca 2005 r. sprawy: IX Waz 151/05 (VI W 623/04 Sądu 
Rejonowego w D.), IX Waz 250/05 (XI W 3724/04 Sądu Rejonowego w A.), IX Waz 
252/05/z (VI W 318/05 Sądu Rejonowego w E.) i IX Waz 253/05 (VI W 1087/04 Sądu 
Rejonowego w E.), 
4. w dniu 14 września 2005 r. sprawy: IX Ka 394/05 (VI K 325/04 Sądu 
Rejonowego w F.), IX Ka 423/05 (VIII K 40/04 Sądu Rejonowego w A.), IX Ka 
449/05 (VI K 691/04 Sądu Rejonowego w G.), IX Ka 780/05 (II K 280/04 Sądu 
Rejonowego w H.) i IX Ka 814/05 (II K 292/04 Sądu Rejonowego w H.), 
5. w dniu 21 września 2005 r. sprawę IX Ka 425/05 (VIII K 187/04 Sądu 
Rejonowego w A.), 
6. w dniu 2 listopada 2005 r. sprawy: IX Waz 249/05 (XII W 2802/04 Sądu 
Rejonowego w A.), IX Waz 251/05 (VI W 694/04 Sądu Rejonowego w K.), IX Waz 
363/05(VI W 279/05 Sądu Rejonowego w E.), IX Waz 367/05 (XI W 3076/05 Sądu 
Rejonowego w A.) i IX Waz 371/05 (II W 259/05) Sądu Rejonowego w B.), 
7. w dniu 12 grudnia 2005 r. sprawy: IX Ka 1394/05 (VIII K 393/05 Sądu 
Rejonowego w A.), IX Ka 1407/05 (VI K 252/05 Sądu Rejonowego w L.), IX Ka 
1457/05 (VI K 471/05 Sądu Rejonowego w F.) i IX Ka 1463/05 (VI K 220/05 Sądu 
Rejonowego w G.), 
8. w dniu 2 lutego 2006 r. sprawy: IX Waz 475/05 (II W 633/05 Sądu 
Rejonowego w M.), IX Waz 476/05 (XI W 545/05 Sądu Rejonowego w A.), IX Waz 

 
3
477/05 (XI W 1607/05 Sądu Rejonowego w A.) i IX Waz 481/05/z (VI W 714/05 
Sądu Rejonowego w D.), 
9. w dniu 7 lutego 2006 r. sprawę IX Waz 1/06 (VI W 1324/05 Sądu 
Rejonowego w F.), 
10. w dniu 30 marca 2006 r. sprawy: IX Waz 55/06 (VI W 476/05 Sądu 
Rejonowego w G.), IX Waz 57/06/z (VI W 980/05 Sądu Rejonowego w L.), IX Waz 
58/06 (XII W 883/05 Sądu Rejonowego w A.), IX Waz 60/06/z (II W 506/05 Sądu 
Rejonowego w B.) i IX Waz 62/06 (II W 425/05 Sądu Rejonowego w B.), 
11. w dniu 6 kwietnia 2006 r. sprawę IX Waz 64/06 (XI W 2966/04 Sądu 
Rejonowego w A.),  
12. w dniu 24 kwietnia 2006 r. sprawy: IX Ka 187/06 (VI K 370/05 Sądu 
Rejonowego w D.), IX Ka 205/06 (VI K 677/05 Sądu Rejonowego w E.), IX Ka 
215/06 (VI K 797/05 Sądu Rejonowego w L.), IX Ka 228/06 (VI K 659/05 Sądu 
Rejonowego w L.), IX Ka 232/06 (XII K 386/05 Sądu Rejonowego w A.), IX Ka 
265/06 (XII K 371/05 Sądu Rejonowego w A.) i IX Ka 355/06 (VI K 853/05 Sądu 
Rejonowego w D.), 
13. w dniu 29 maja 2006 r. sprawy: IX Ka 231/06 (XII K 123/05 Sądu 
Rejonowego w A.), IX Ka 475/06 (VI K 1070/05 Sądu Rejonowego w F.) i IX Ka 
497/06 (VII K 881/05 Sądu Rejonowego w A.), 
14. w dniu 5 czerwca 2006 r. sprawę IX Waz 61/06 (II W 367/05 Sądu 
Rejonowego w B.), 
15. w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy: IX Ka 616/06 (VI K 1005/05 Sądu 
Rejonowego w M.), IX Ka 621/06 (II K 852/05 Sądu Rejonowego w B.), IX Ka 
623/06 (VI K 425/05 Sądu Rejonowego w F.), IX Ka 707/06 (II K 423/05 Sądu 
Rejonowego w O.) i IX Ka 800/06 (II K 1/06 Sądu Rejonowego w B.), co w każdym 
wypadku stanowiło rażące i oczywiste naruszenie art. 46 § 1 u.s.p., zakazującego 
sędziemu sądu niższego przewodniczenia składowi sądu orzekającego w trybie 
postępowania odwoławczego w sądzie wyższego rzędu, i za to na podstawie art. 109 § 
1 pkt 1 u.s.p. wymierzył jej karę upomnienia. 
Sąd dyscyplinarny przyjął, że naruszenie przez obwinioną art. 46 § 1 u.s.p. miało 
charakter oczywistej i rażącej obrazy prawa. Uznał, że obraza prawa była oczywista, 
gdyż art. 46 § 1 u.s.p. wyraża jasny zakaz przewodniczenia przez sędziego sądu 
niższego składowi sądu wyższego orzekającemu w drugiej instancji. W ocenie Sądu, 
obraza prawa była także rażąca, gdyż spowodowała naruszenie zasady stabilności 
prawomocnych orzeczeń sądowych z powodu bezwzględnej przesłanki odwoławczej, 
uznanej w art. 523 § 1 k.p.k. za rażące naruszenie prawa. Sąd przyjął winę nieumyślną 
po stwierdzeniu, że obwiniona w okresie delegacji w Sądzie Okręgowym nie 
obejmowała swoim zamiarem rozpoznania wszystkich przydzielonych jej spraw w 
nienależytym składzie. 

 
4
Sąd Dyscyplinarny nie podzielił wniosku obwinionej o odstąpienie od 
wymierzenia kary ze względu na stopień społecznej szkodliwości popełnionych 
przewinień dyscyplinarnych oraz wielość spraw dotkniętych oczywistą i rażącą obrazą 
art. 46 § 1 u.s.p. 
W odwołaniu obejmującym orzeczenie co do kary, obwiniona zakwestionowała 
przypisanie jej czynom charakteru rażącego w rozumieniu art. 46 § 1 u.s.p., zarzucając 
obrazę przepisów postępowania, polegającą na niezasadnym oddaleniu jej wniosków 
dowodowych i wydaniu orzeczenia bez należytego rozważenia wszystkich 
okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym dowodów ujawnionych 
na rozprawie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do 
ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę w części obejmującej wymiar 
kary przez odstąpienie od jej wymierzenia. Jednocześnie wniosła o uwzględnienie 
przedawnienia dyscyplinarnego na podstawie art. 108 § 2 u.s.p. 
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego pozostawił wnioski odwołania do uznania 
Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Obwiniona sędzia nie kwestionowała faktu rozpoznania jednoosobowo w 
postępowaniu odwoławczym spraw ujętych w zaskarżonym wyroku, lecz podniosła, 
że czyniła to w zaufaniu dla wydanych zarządzeń, przyznając jednocześnie, że 
przeoczyła treść art. 46 § 1 u.s.p. ze względu na przeciążenie pracą w trzech różnych 
wydziałach. Wyraziła ubolewanie, podnosząc, że nikt z przełożonych nie zwrócił jej 
uwagi na nienależytą obsadę sądu. 
Mając na względzie te bezsporne okoliczności, Sąd Najwyższy – Sąd 
Dyscyplinarny uznał, że wniosek obwinionej o odstąpienie od wymierzenia kary 
dyscyplinarnej, wiążący się z zastosowaniem art. 109 § 5 u.s.p., wymagał oceny 
stopnia społecznej (korporacyjnej) szkodliwości popełnionego przez nią przewinienia 
dyscyplinarnego z uwzględnieniem strony przedmiotowej i podmiotowej oraz 
stwierdzenia, że jej czyny mają postać uprzywilejowaną, charakteryzującą się 
przewagą elementów łagodzących (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 
czerwca 2002 r., V KKN 544/00, OSNKW 2002, nr 9-10, poz. 73 z aprobującą glosą 
T. Hajduka, Przegląd Sądowy 2005 nr 3, s. 99). 
Sąd Najwyższy stwierdził przy tym, że strona przedmiotowa przewinień 
dyscyplinarnych obwinionej została oceniona przez Sąd Dyscyplinarny pierwszej 
instancji prawidłowo. Trafnie Sąd ten wskazał, że nic nie zwalniało obwinionej od 
obowiązku badania prawidłowego biegu spraw (§ 68 obowiązującego ówcześnie 
Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych – rozporządzenie 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 1987 r., Dz. U. Nr 38, poz. 218 ze zm.), 
w tym badania wyznaczonego składu sądu. Należy także podzielić ustalenia Sądu 

 
5
pierwszej instancji, że czyny obwinionej – przez zachwianie stabilności 
prawomocnych orzeczeń – w znacznym stopniu zagrażały dobru wymiaru 
sprawiedliwości. Trzeba bowiem podkreślić, że naruszony przez obwinioną art. 46 
u.s.p. ma bardzo istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania wymiaru 
sprawiedliwości oraz wykonywania władzy sądowniczej. Sędzia orzekający poza 
sądem, w którym ma swoje miejsce służbowe (art. 55 § 3 u.s.p.) jest sędzią 
niewłaściwym, podobnie jak niewłaściwy jest sąd obsadzony przez sędziów innego 
sądu. Ustawodawca dał temu wyraz, stwierdzając, że w składzie może brać udział 
tylko jeden sędzia innego sądu, przy czym sędzia sądu niższego nie może być 
przewodniczącym składu sądu, a Minister Sprawiedliwości może przyznać sędziemu 
Sądu Rejonowego, delegowanemu do Sądu Okręgowego, prawo przewodniczenia 
tylko w sprawach rozpoznawanych przez ten Sąd w pierwszej instancji, w składzie 
jednego sędziego i dwóch ławników albo w składzie jednego sędziego. 
Nie można jednak podzielić poglądu Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji 
co do tego, że liczba naruszeń przepisów dotyczących składu sądu, powodujących 
konieczność wznowienia postępowania oraz umorzenia postępowania wobec 
sprawców wykroczeń, należy uznać za okoliczność obciążającą obwinioną. Liczbę 
tych jednorodzajowych uchybień określała liczba spraw przydzielonych obwinionej do 
referatu i spraw wyznaczanych jej do rozpoznania w określonych terminach przez inne 
osoby. Stałe, powtarzające się wyznaczanie terminów posiedzeń, w których obsada 
sądu ustalana była w sposób nienależyty, mogło wywołać – co przekonująco wyjaśniła 
obwiniona – uzasadnione okolicznościami przekonanie o prawidłowości takiego 
postępowania. W 2005 roku obwiniona sędzia pełniła obowiązki sędziego w Sądzie 
Okręgowym w III Wydziale Karnym (pierwszoinstancyjnym) oraz w IX Wydziale 
Karnym Odwoławczym, orzekając w tych wydziałach w połowie obciążenia oraz 
dodatkowo kończyła sprawy swojego referatu w Sądzie Rejonowym. W 2006 roku 
orzekała w IX Wydziale Karnym Odwoławczym w pełnym obciążeniu, a ponadto 
kończyła sprawy z III Wydziału Karnego. Takie obciążenie pracą stanowi pewne 
wytłumaczenie obwinionej i znacznie obniża stopień społecznej oraz korporacyjnej 
szkodliwości popełnionych przez nią przewinień dyscyplinarnych. 
Uwzględniając wagę czynów obwinionej, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny 
uwzględnił jednak także okoliczności przemawiające na jej korzyść. Za istotną z tego 
punktu widzenia uznał dotychczasową nienaganną postawę zawodową obwinionej, 
wysoką ocenę w czasie kilkunastoletniej pracy sędziowskiej, brak zarzutów co do 
wykonywania obowiązków, opinię o niej jako osobie sumiennej i zaangażowanej w 
wykonywaną pracę, co zaowocowało między innymi powierzeniem jej funkcji 
wiceprezesa Sądu Rejonowego w A., delegowaniem do orzekania w Sądzie 
Okręgowym, a następnie powołaniem w dniu 14 lipca 2006 r. na stanowisko sędziego 
Sądu Okręgowego. 

 
6
Biorąc pod uwagę oceny dotyczące obwinionej, sposób jej działania, znikome 
natężenie winy i całkowity brak złej woli, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny 
stwierdził, że dokonane ustalenia uzasadniają uznanie przewinień dyscyplinarnych 
popełnionych przez obwinioną za przewinienia mniejszej wagi, zwłaszcza że do ich 
popełnienia doszło nie tyko z przyczyn zależnych od sędziego. W tym stanie rzeczy, 
po uznaniu, że prowadzone postępowanie dyscyplinarne odniosło pożądany skutek i 
ma wystarczające znaczenie prewencyjne, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, 
uchylając wyrok Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w zakresie orzeczenia o 
karze dyscyplinarnej, odstąpił od jej wymierzenia na podstawie art. 109 § 5 u.s.p. 
Czyny przypisane obwinionej w punktach 1 – 3 wyroku, popełnione w dniach: 
10 marca 2005 r., 6 czerwca 2005 r. i 22 lipca 2005 r. objęte zostały przedawnieniem 
dyscyplinarnym, czego skutkiem, przewidzianym w art. 108 § 2 u.s.p., było uchylenie 
rozstrzygnięcia o karze za te czyny i umorzenie postępowania w zakresie wymierzenia 
kary dyscyplinarnej w tym zakresie. 
Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego wynika z art. 133 u.s.p.