SNO 71/07

WYROK  Z  DNIA  19  PAŹDZIERNIKA  2007 R. 
SNO  71/07 
 
Przewodniczący: sędzia SN Andrzej Deptuła. 
Sędziowie SN: Jacek Sobczak, Dariusz Zawistowski (sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem sędziego 
Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym 
oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007 r. sprawy sędziego 
Sądu Rejonowego w związku z odwołaniem obwinionego sędziego i Krajowej Rady 
Sądownictwa od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 25 
czerwca 2007 r., sygn. akt (...) 
 
1) u t r z y m a ł  w  m o c y  z a s k a r ż o n y  w y r o k ;  
2) kosztami sądowymi postępowania odwoławczego dyscyplinarnego obciążył Skarb 
Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sędzia Sądu Rejonowego został przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy 
Sądzie Okręgowym obwiniony o to, że w okresie od dnia 1 lutego 2007 r. do dnia 27 
lutego 2007 r., będąc referentem sprawy sygn. akt III K 862/06, dopuścił się 
oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa procesowego: 
 
art. 443 k.p.k. w ten sposób, iż utrzymał wobec Norberta S. środek 
zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania ponad orzeczoną przez Sąd 
Rejonowy wyrokiem z dnia 29 grudnia 2005 r. karę 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia 
wolności w sytuacji, gdy orzeczenie to uchylone zostało do ponownego rozpoznania 
wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 19 września 2006 r., na skutek jedynie 
zaskarżenia przez obrońcę oskarżonego; 
 
art. 259 § 2 k.p.k., art. 98 § 1 k.p.k. w zw. z art. 251 § 3 k.p.k. w ten sposób, 
że w postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia 19 lutego 2007 r., które nie zostało 
należycie uzasadnione, bezpodstawnie przedłużył wobec Norberta S. środek 
zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, przez co spowodował 
niesłuszne tymczasowe aresztowanie oskarżonego w okresie od dnia 1 lutego 2007 r. 
do dnia 27 lutego 2007 r., 
to jest popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 
2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 25 czerwca 2007 r. uznał 
obwinionego sędziego Sądu Rejonowego winnym dopuszczenia się oczywistej i 

 
2
rażącej obrazy prawa, a to art. 253 § 1 k.p.k. w zw. z art. 259 § 2 k.p.k. i art. 259 § 4 
k.p.k. przez to, że: 
 
nie uchylił niezwłocznie zastosowanego wobec oskarżonego Norberta S. 
tymczasowego aresztowania z chwilą, gdy ten był faktycznie pozbawiony wolności 
przez okres 3 lat i 10 miesięcy, w sytuacji, gdy na skutek uchylenia przez Sąd 
Okręgowy wyroku Sądu Rejonowego z dnia 29 grudnia 2005 r. i przekazania sprawy 
do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, nie mógł w konsekwencji 
zapaść w sprawie wyrok surowszy; 
 
następnie zaś postanowieniem z dnia 19 lutego 2007 r. bezpodstawnie 
przedłużył stosowany wobec oskarżonego środek zapobiegawczy w postaci 
tymczasowego aresztowania na okres do dnia 1 czerwca 2007 r., 
to jest przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – 
Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) i za to na 
mocy art. 109 § 1 pkt1 tej ustawy wymierzył mu karę dyscyplinarną upomnienia, a 
kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa. 
Od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego (dalej – Sądu 
Dyscyplinarnego) odwołania wnieśli obwiniony i Krajowa Rada Sądownictwa. 
Obwiniony sędzia Sądu Rejonowego w swoim odwołaniu zarzucił błąd w ustaleniach 
faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, polegający 
na przyjęciu, że dopuścił się on oczywistej i rażącej obrazy art. 253 § 1 k.p.k. w zw. z 
art. 259 § 2 k.p.k. i art. 259 § 4 k.p.k. oraz naruszenie prawa materialnego art. 107 § 1 
ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. W oparciu o te zarzuty wniósł o 
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie go od popełnienia zarzucanego 
przewinienia dyscyplinarnego. 
W odwołaniu Krajowej Rady Sądownictwa wniesionym na niekorzyść 
obwinionego, zarzucono rażącą niewspółmierność wymierzonej obwinionemu kary 
dyscyplinarnej w stosunku do przypisanego przewinienia, nie odzwierciedlającej w 
istocie stopnia społecznej szkodliwości czynu zarzucanego obwinionemu i nie 
spełniającej w związku z tym celów, jakie ma osiągnąć. Na podstawie tego zarzutu 
skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie wobec obwinionego 
sędziego kary dyscyplinarnej nagany. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Bezspornym jest, że w sprawie sygn. akt III K 862/06 Sądu Rejonowego w dniu 
31 stycznia 2007 r. okres tymczasowego aresztowania zastosowanego wobec 
oskarżonego Norberta S. zrównał się z okresem kary pozbawienia wolności, która 
mogła być mu ostatecznie wymierzona. Wobec treści art. 259 § 2 k.p.k. nakazywało to 
rozważenie dopuszczalności dalszego stosowania tego środka zapobiegawczego 
wobec oskarżonego Norberta S. Przesłanki dalszego stosowania tymczasowego 

 
3
aresztowania należało ocenić przy zastosowaniu art. 259 § 4 k.p.k. Z treści tego 
przepisu wynika, że utrzymanie tymczasowego aresztowania mogło uzasadniać 
ukrywanie się oskarżonego, uporczywe niestawianie się na wezwania lub utrudnianie 
postępowania w inny bezprawny sposób. Uwzględniając, że Norbert S. był już 
tymczasowo aresztowany nie wchodziło w grę utrzymanie tego środka z uwagi jego 
ukrywanie się lub uporczywe niestawianie się na wezwania. O tyle miał zatem rację 
Sąd Dyscyplinarny, że spełnienie się tych przesłanek jako podstawy zastosowania 
tymczasowego aresztowania na okres dłuższy, niż możliwy okres orzeczenia kary 
pozbawienia wolności, byłoby możliwe dopiero po uchyleniu wobec Norberta S. 
tymczasowego aresztowania. W odwołaniu obwinionego sędziego podniesiono 
natomiast zasadnie, że nie wykluczało to możliwości utrzymania tymczasowego 
aresztowania także w sytuacji, gdy z uwagi na ustalony w rozpoznawanej sprawie 
sposób postępowania oskarżonego zachodziła uzasadniona obawa utrudniania przez 
niego tego postępowania w sposób bezprawny. Jednakże treść art. 259 § 4 k.p.k. 
wskazuje, że ocena w tym zakresie nie może opierać się o takie same przesłanki, które 
zachodzą dla zastosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego 
aresztowania. Możliwość przedłużenia okresu tymczasowego aresztowania Norberta 
S. ponad okres 3 lat i 10 miesięcy była bowiem uzależniona od stwierdzenia, czy 
sposób jego zachowania w ramach toczącego się postępowania miał faktycznie 
znamiona działań bezprawnych, utrudniających to postępowanie, a nie od oceny, czy 
zachodziła jedynie uzasadniona obawa utrudniania postępowania karnego w sposób 
bezprawny. 
Zatem ocena, czy znajdowało uzasadnienie zastosowanie wobec oskarżonego 
Norberta S. tymczasowego aresztowania po dniu 31 stycznia 2007 r. nie może 
ograniczać się do rozważań o charakterze abstrakcyjnym, pozostającym w związku z 
powoływaniem się przez obwinionego na zasadę niezawisłości sędziowskiej w 
zakresie orzekania, która nie była w żadnym razie kwestionowana przez Sąd 
Dyscyplinarny. Stwierdzenie, czy doszło do oczywistego i rażącego naruszenia art. 
253 § 1 k.p.k. w zw. z art. 259 § 4 k.p.k. podczas orzekania przez obwinionego 
sędziego o stosowaniu wobec oskarżonego Norberta S. tymczasowego aresztowania 
po dniu 31 stycznia 2007 r. wymagało, jak słusznie podnosił on w odwołaniu, 
rozważenia jego procesu myślowego przy wydawaniu postanowienia z dnia 19 lutego 
2007 r. o przedłużeniu okresu tymczasowego aresztowania i uznaniu istnienia braku 
podstaw do jego uchylenia na tle regulacji z art. 253 § 1 k.p.k. Obiektywna ocena w 
tym zakresie jest możliwa poprzez odwołanie się do treści uzasadnienia 
sporządzonego przez obwinionego, które zawiera motywy uzasadniające jego 
stanowisko w chwili orzekania. W uzasadnieniu tym poza konstatacją, że istnieją 
nadal przesłanki, na podstawie których zastosowano tymczasowe aresztowanie, 
stwierdzono jedynie ogólnie, iż wobec charakteru czynów zarzucanych oskarżonemu 

 
4
istnieje obawa utrudniania postępowania, matactwa, ukrycia się lub ucieczki. 
Sformułowania te mają charakter nader ogólnikowy, odnoszą się łącznie do 
wszystkich oskarżonych, i stanowią w istocie przytoczenie treści przepisu art. 258 § 1 
k.p.k. Uzasadnienie nie nawiązuje do żadnych konkretnych okoliczności faktycznych 
mających uzasadniać ocenę, że istnieje rzeczywiście realna obawa utrudniania w 
sposób bezprawny postępowania przez Norberta S., a część powołanych przesłanek 
przedłużenia wobec niego okresu tymczasowego aresztowania, takich jak obawa 
ukrycia się lub ucieczki nie wchodziła w grę, wobec stosowanego już środka 
zapobiegawczego. Użycie przy tym stwierdzenia o wyłącznie obawie utrudniania 
przez Norberta S. postępowania, jako przesłanki przedłużenia okresu tymczasowego 
aresztowania, potwierdza ocenę Sądu Dyscyplinarnego, że obwiniony sędzia nie 
dokonał właściwej wykładni treści art. 259 § 4 k.p.k. i nie uwzględnił różnicy 
pomiędzy podstawami do zastosowania tymczasowego aresztowania, a warunkami 
dopuszczalności stosowania tego środka po upływie okresu stosowania tego środka, 
odpowiadającego możliwej do orzeczenia kary pozbawienia wolności. Za 
usprawiedliwioną należało uznać zatem ocenę, że naruszenie art. 253 § 1 k.p.k. w zw. 
z art. 259 § 2 i 4 k.p.k. miało wobec brzmienia tych przepisów charakter ewidentny, 
nakazujący uznać je za oczywistą i rażącą obrazę prawa. 
W tych okolicznościach nie sposób podzielić również oceny obwinionego, 
wyrażonej w uzasadnieniu jego odwołania, że istota zarzucanego mu przewinienia 
dyscyplinarnego wiąże się z oceną „subsumpcji konkretnego stanu faktycznego pod 
konkretną normę prawną”, na co miałyby wskazywać powołane dopiero w tym 
odwołaniu okoliczności faktyczne i ich ocena, uzasadniająca zdaniem skarżącego 
trafność jego stanowiska co do dalszego stosowania tymczasowego aresztowania. 
Z przyczyn wyżej wskazanych odwołanie obwinionego było pozbawione 
uzasadnionych podstaw. 
Podobnie należało ocenić odwołanie Krajowej Rady Sądownictwa wniesione na 
niekorzyść obwinionego, skierowane przeciwko rozstrzygnięciu o orzeczonej wobec 
niego karze dyscyplinarnej. Oceniając zasadność zaskarżonego wyroku w tym zakresie 
nie można ograniczać się do akcentowanego w odwołaniu Krajowej Rady 
Sądownictwa szczególnie dolegliwego dla oskarżonego skutku naruszenia prawa przez 
obwinionego polegającego na pozbawieniu go wolności. Kwestia ta była przedmiotem 
należytej uwagi Sądu Dyscyplinarnego. Sąd ten zwrócił przy tym trafnie uwagę na 
istnienie szeregu okoliczności łagodzących, które istotnie miały wpływ na rodzaj 
orzeczonej kary dyscyplinarnej, a ich uwzględnienie nakazuje podzielić ocenę, że 
orzeczona kara upomnienia była w okolicznościach rozstrzyganej sprawy adekwatna 
do stopnia winy obwinionego i rodzaju zarzucanego mu przewinienia. Należało 
bowiem uwzględnić, że zastosowanie wobec Norberta S. tymczasowego aresztowania 
po dniu 31 stycznia 2007 r., jak słusznie podkreślił Sąd Dyscyplinarny, było wynikiem 

 
5
nie tylko uchybień ze strony obwinionego, ale również w znacznej części wynikiem 
„ciągu niedobrych zdarzeń, za które odpowiedzialność ponosi nie tylko obwiniony 
sędzia”. Składało się nań w szczególności wcześniejsze przedłużenie tymczasowego 
aresztowania przez innego sędziego sprawozdawcę, sposób zaskarżenia tego 
postanowienia i jego rozpoznania przez Sąd Okręgowy. 
Sąd Dyscyplinarny rozstrzygając o rodzaju orzeczonej kary uwzględnił także 
zasadnie, że obwiniony w swojej pracy zawodowej dał się poznać jako solidny i 
odpowiedzialny sędzia, wykonujący właściwie swoje obowiązki, a przewinienie, 
którego się dopuścił, miało charakter incydentalny. 
Uwzględniając powyższe, brak było podstaw dla stwierdzenia, że orzeczona 
wobec obwinionego sędziego kara upomnienia była rażąco niewspółmierna do wagi 
przewinienia dyscyplinarnego i uwzględnienia na tej podstawie odwołania 
wniesionego przez Krajową Radę Sądownictwa.