SNO 7/06

UCHWAŁA  Z  DNIA  14  MARCA  2006  R. 
SNO  7/06 
 
W wypadku ustanowienia obrońcy po doręczeniu stronom zawiadomień o 
terminie rozprawy, rzeczą ustanawiającego obrońcę jest przekazanie znanej mu 
informacji o tym terminie – a rzeczą obrońcy, jeżeli podejmuje się obrony, 
zgłoszenie udziału w sprawie, przedłożenie pełnomocnictwa i stawienie się na 
rozprawie. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Józef Skwierawski (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Józef Frąckowiak. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem protokolanta 
w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w stanie spoczynku, po rozpoznaniu w dniu 14 
marca 2006 r. zażaleń sędziego oraz jego obrońcy na uchwałę Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt (...), w przedmiocie 
wydania zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej 
 
u t r z y m a ł  w  m o c y  zaskarżoną u c h w a ł ę .  
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. 
akt (...): 
I. 
zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu 
Rejonowego w stanie spoczynku w sprawie Prokuratury Rejonowej o 
sygnaturze Ds. 4050/05 (poprzednio Ds. 4676/04) w związku z dostatecznym 
uzasadnieniem podejrzenia popełnienia przestępstw określonych w: 
1. art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. i art. 276 k.k. – polegającego na tym, 
że w dniu 14 października 2004 r. w sekretariacie IV Wydziału Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych Sądu Rejonowego jako sędzia tegoż Wydziału 
nakłoniła referentkę–stażystkę Jolantę U. do usunięcia z akt sądowych 
wyroku o sygn. IV U 122/03 wydanego w dniu 30 września 2004 r., a 
następnie jego zniszczenia; 
2. art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. i art. 271 § 1 k.k. – polegającego na 
tym, że w dniu 14 października 2004 r. w sekretariacie IV Wydziału Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych Sądu Rejonowego jako sędzia tegoż Wydziału 
nakłoniła ławników Sławomira S. i Ewę W. do poświadczenia nieprawdy 
poprzez podpisanie wyroku o sygn. IV U 122/03 wydanego w dniu 30 

 
2
września 2004 r. po uprzednim wprowadzeniu do jego treści nowych danych 
dotyczących wielkości odszkodowania zasądzonego na rzecz powoda Jana 
G., działając tym na szkodę wymiaru sprawiedliwości oraz wymienionego 
wyżej pokrzywdzonego; 
3. art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. i art. 276 k.k. oraz art. 271 § 1 k.k. – 
polegającego na tym, że w dniu 14 października 2004 r. w sekretariacie IV 
Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Rejonowego jako sędzia 
tegoż Wydziału nakłoniła starszego sekretarza sądowego Iwonę C. do 
usunięcia pierwotnych zapisów w repertorium „U” objętych wyrokiem o 
sygn. IV U 122/03 z dnia 30 września 2004 r. i zastąpienia ich nowymi 
odpowiadającymi treści wyroku, w którym nastąpiło poświadczenie 
nieprawdy, czym działała na szkodę wymiaru sprawiedliwości; 
II. 
umorzył postępowanie – na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 128 
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 
Nr 98, poz. 1070 ze zm.) – w zakresie czynu opisanego w pkt I wniosku 
Prokuratora Rejonowego jako przestępstwo określone w art. 231 § 1 k.k. w zw. 
z art. 271 § 1 k.k., polegające na tym, że w dniu 14 października 2004 r. w 
sekretariacie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Rejonowego 
będąc 
funkcjonariuszem 
publicznym 
wykonującym 
zawód 
sędziego 
przekraczając swoje uprawnienia dokonała poświadczenia nieprawdy w treści 
wyroku o sygn. IV U 122/03 jakie zawarte były w pierwotnym wyroku 
wydanym w dniu 30 września 2004 r. w części orzeczenia dotyczącego 
wielkości odszkodowania zasądzonego na rzecz powoda, działając tym na 
szkodę wymiaru sprawiedliwości oraz Jana G. 
W zażaleniach złożonych przez sędziego i jego obrońcę sformułowano wniosek o 
uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy do ponownego 
rozpoznania przez Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji. W obu zażaleniach 
podniesiono zarzut wydania uchwały w następstwie procedowania z obrazą art. 6 
k.p.k. i art. 80 § 3 w zw. z art. 113 przytoczonej wyżej ustawy, a także (w zażaleniu 
sędziego) art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawą faktyczną 
zarzutu jest – zbieżne w treści zażaleń – twierdzenie, że Sąd pierwszej instancji 
rozstrzygnął merytorycznie w przedmiocie wniosku po przeprowadzeniu posiedzenia 
bez obecności sędziego i ustanowionego przez niego obrońcy, mimo należytego 
usprawiedliwienia przyczyn niestawiennictwa sędziego i złożenia przez niego wniosku 
o odroczenie posiedzenia oraz zaniechania powiadomienia obrońcy o terminie 
posiedzenia. 
W treści zażaleń podniesiono również, że w pisemnych motywach uchwały nie 
ustosunkowano się w ogóle do „stanowiska sędziego, wobec której stwierdza się 
przecież dostateczne uzasadnienie podejrzenia popełnienia przestępstw” (z zażalenia 

 
3
obrońcy), a „zebrany w sprawie materiał dowodowy jest nieobiektywny, skoro pomija 
moje wyjaśnienia” (z zażalenia sędziego) złożone w obszernym pisemnym stanowisku 
z dnia 25 listopada 2004 r. 
Wniosek o uchylenie uchwały także w części umarzającej postępowanie (co było 
następstwem stwierdzenia Sądu, iż w przedmiocie objętego tym orzeczeniem czynu 
rozstrzygnięto już prawomocnie w sprawie ASDo 3/05 Sądu Apelacyjnego i SNO 
40/05 Sądu Najwyższego) uzasadniony został charakterem zarzutów, wskazującym na 
naruszenie prawa do obrony w całym zakresie postępowania prowadzonego przez Sąd 
pierwszej instancji. Żaląca się twierdzi ponadto, że w tym zakresie „nie wykazano 
istnienia warunków wymaganych przez powołane wyżej przepisy”, kwestionując – jak 
należy sądzić – możliwość uznania, iż zachowaniem swym wyczerpać mogła 
znamiona przestępstw określonych w art. 231 § 1 k.k. i art. 271 § 1 k.k. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Nie jest sporne, że Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji rozpoznał niniejszą 
sprawę i wydał orzeczenie w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do 
odpowiedzialności karnej po przeprowadzeniu postępowania bez obecności sędziego i 
jego obrońcy. Nie budzi również wątpliwości, że sędzia wniosła o odroczenie 
posiedzenia, 
usprawiedliwiając 
niemożność 
uczestniczenia 
w 
posiedzeniu 
wyznaczonym na dzień 12 grudnia 2005 r. z powodu ustalonej wcześniej i 
wypadającej w tym samym dniu wizyty u lekarza. Żaląca się, zawiadomiona o 
terminie posiedzenia w dniu 30 listopada 2005 r., ustanowiła obrońcę w dniu 6 grudnia 
2005 r., informując o tym Sąd w treści złożonego w dniu 7 grudnia 2005 r. wniosku o 
odroczenie posiedzenia i wnosząc o powiadomienie obrońcy o terminie posiedzenia. 
W ustosunkowaniu się do zarzutów podniesionych w zażaleniach należy 
stwierdzić, że dopuszczalność procedowania Sądu w przedmiocie wniosku o wydanie 
zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej nie może być skutecznie 
kwestionowana twierdzeniem, iż Sąd ten – nie uwzględniając wniosku o odroczenie 
posiedzenia – naruszył reguły postępowania. W postępowaniu o wydanie zezwolenia 
na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej stosuje się odpowiednio przepisy 
Kodeksu postępowania karnego, w tym – co oczywiste – wszystkie przepisy 
określające sposób realizowania prawa do obrony, w każdym jednak razie w zakresie 
przedmiotowo zgodnym z granicami przyznanego uprawnienia. 
Żaląca się nie miała obowiązku stawienia się na posiedzenie (art. 115 § 3 u.s.p. w 
zw. z art. 80 § 3 zd. ostatnie u.s.p.). Uprawnienie do uczestniczenia w nim mogła 
zrealizować stawiając się w Sądzie albo wnosząc o odroczenie posiedzenia i 
usprawiedliwiając jednocześnie nieobecność „należycie” (art. 117 § 2 k.p.k.). W 
wypadku przeszkody wynikającej ze stanu zdrowia przepis wymaga (art. 117 § 2a 
k.p.k.) – dla „należytego” usprawiedliwienia nieobecności – zaświadczenia 

 
4
uprawnionego lekarza, potwierdzającego „niemożność” stawienia się. Nie sposób 
twierdzić, że wymaganie takie spełnia potwierdzenie przez rejestratorkę przychodni 
lekarskiej faktu, iż w dniu posiedzenia ma dojść do umówionej wcześniej wizyty 
żalącej się u lekarza. Nie stwierdza się przecież w ten sposób „niemożności” 
stawiennictwa z powodu choroby, a jedynie okoliczność, która wcale nie stanowi 
obiektywnej przeszkody do wzięcia udziału w czynnościach Sądu. W takiej sytuacji 
rezygnacja z możliwości zmiany terminu wizyty i złożenie wniosku o odroczenie 
posiedzenia były decyzjami podjętymi przez żalącą się ze świadomością, iż wniosek 
nie może być skuteczny. Żaląca się – co trzeba podkreślić – nie wskazywała na żadne 
okoliczności, które ujawniałyby, że ze względu na nagłą zmianę (pogorszenie) stanu 
zdrowia wizyta była w tym dniu konieczna, a rezygnacja z niej – z tego powodu – 
niemożliwa. Okolicznością taką nie był również per se fakt, iż w tym czasie żaląca się 
pozostawała w stanie spoczynku z powodu trwałej niezdolności do pracy. Sędzia nie 
wskazywała na tę okoliczność we wniosku o odroczenie, a wskazanie na nią w 
zażaleniu 
nie 
ma 
znaczenia, 
jakie 
zostało 
jej 
przypisane. 
Należytym 
usprawiedliwieniem nieobecności jest bowiem wykazanie, że w dniu wyznaczonego 
terminu stan zdrowia uniemożliwia stronie postępowania stawienie się w Sądzie. 
Należy dodać również, że nie zachodziła żadna z pozostałych wskazanych w art. 117 § 
2 k.p.k. okoliczności, nakazujących odroczenie posiedzenia. Nie doszło zatem do 
naruszenia prawa do obrony, ponieważ Sąd prawidłowo stosował przepis 
ograniczający możliwość skutecznego żądania odroczenia terminu czynności Sądu. 
Błędny jest wyrażony w zażaleniach pogląd, zgodnie z którym Sąd miał in 
concreto obowiązek powiadomienia obrońcy o terminie posiedzenia. Zaakceptowanie 
takiego poglądu w realiach niniejszej sprawy prowadziłoby bowiem w konsekwencji 
do stanu, w którym o terminie czynności Sądu decyduje strona korzystająca z pomocy 
obrońcy, czego nie można aprobować. Jeżeli bowiem – jak podkreśla żaląca się – Sąd 
ma obowiązek zawiadomienia obrońcy o terminie rozprawy „co najmniej 7 dni” przed 
jej terminem (art. 353 § 1 k.p.k.), a w razie niedopełnienia tego obowiązku rozprawa 
na wniosek strony „ulega odroczeniu” (§ 2 tego artykułu), to jest oczywiste, że w 
każdym wypadku ustanowienia obrońcy w czasie krótszym niż siedem dni – jak w 
niniejszej sprawie – nie prezes Sądu, lecz strona decydowałaby de facto o terminie 
czynności. Użycie takiego argumentu w sprawie, w której obrońcę ustanowiono sześć 
dni przed znanym stronie terminem posiedzenia, uznać trzeba za nieporozumienie. Jest 
przecież oczywiste, że wskazana w art. 353 § 1 k.p.k. powinność odnosi się do 
czynności prezesa sądu w chwili wydawania zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy; nie 
może on wówczas wyznaczyć jej w terminie uniemożliwiającym oskarżonemu i 
ustanowionemu lub wyznaczonemu już obrońcy otrzymanie zawiadomienia o tym 
terminie z zachowaniem gwarancji wyrażonej w tym przepisie. 

 
5
W wypadku ustanowienia obrońcy po doręczeniu stronom zawiadomień o 
terminie rozprawy, rzeczą ustanawiającego obrońcę jest przekazanie znanej mu 
informacji o tym terminie – a rzeczą obrońcy, jeżeli podejmuje się obrony, zgłoszenie 
udziału w sprawie, przedłożenie pełnomocnictwa i stawienie się na rozprawie. W 
niniejszej sprawie obrońca nie wykonał żadnej z tych czynności, bo przesłanie Sądowi 
przez żalącą się pełnomocnictwa udzielonego obrońcy nie może być uznane za 
czynność adwokata. 
Żaląca się nie utrzymuje w środku zaskarżenia, że obrońca zaniechał 
jakiejkolwiek czynności wbrew jej woli lub postąpił niezgodnie z udzielonym mu 
zleceniem. Nie ma zatem racjonalnych podstaw wskazywanie w zażaleniu na trafny 
skądinąd pogląd, zgodnie z którym skutki nienależytego wykonywania obowiązków 
procesowych przez obrońcę nie mogą obciążać strony, którą reprezentuje. Nie 
wykazano bowiem, aby pogląd ten mógł znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. 
Obrońca, który miał sposobność przygotowania się do występowania w sprawie, a 
także możliwość wzięcia udziału w posiedzeniu nie stawił się w Sądzie, nie 
przedkładając żadnego usprawiedliwienia. Nie dysponował wprawdzie możliwością 
złożenia wniosku w trybie art. 353 § 2 k.p.k., lecz w wypadku wykazania okoliczności 
istotnych dla obrony, mógł na innej podstawie zabiegać o odroczenie posiedzenia, a w 
każdym razie reprezentować interesy żalącej się. Nieobecność obrońcy była zatem 
wyrazem uzgodnionej z żalącą się taktyki obrończej, albo efektem nieuzasadnionej 
pewności, że wniosek o odroczenie posiedzenia musi być uwzględniony, jeżeli nie z 
powodu jego zasadności, to ze względu na niestawiennictwo adwokata. 
W 
podsumowaniu 
należy 
stwierdzić, 
że 
zakres 
i 
sposób 
realizacji 
niekwestionowanego prawa do obrony materialnej i formalnej zależy zawsze od woli 
strony i treści podejmowanych przez nią decyzji i czynności – a respektowanie przez 
Sąd ustawowych granic konkretnych uprawnień procesowych nie może być 
traktowane jako ignorowanie tego prawa i wynikających zeń gwarancji. 
W ustosunkowaniu się do zarzutu podniesionego w zażaleniu sędziego konieczne 
jest stwierdzenie, że jedynie niezasadne oddalenie wniosku dowodowego może być 
oceniane w płaszczyźnie naruszenia prawa do obrony. Tymczasem postanowienie 
Sądu o oddaleniu wniosków dowodowych zostało racjonalnie uzasadnione. Dotyczy to 
także punktu drugiego tego postanowienia, skoro rozstrzygnięto w nim w przedmiocie 
dowodu pozbawionego znaczenia dla orzekania w niniejszej sprawie. Nie jest przecież 
istotą tego postępowania kwestia zasadności czy zgodności z prawem wyroku, który 
był przedmiotem kontroli instancyjnej w sprawie sygn. akt IV U 122/03 Sądu 
Rejonowego, lecz okoliczności poprzedzające wydanie tego wyroku. Nieprawdziwe 
jest natomiast twierdzenie, że „cały materiał dowodowy obejmuje jedynie notatki z 
rozmów sporządzone przez kierownictwo Sądu Rejonowego” – ponieważ twierdzeniu 
temu przeczy stan akt Ds. 4050/05 Prokuratury Rejonowej, będących podstawą 

 
6
sformułowania wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do 
odpowiedzialności karnej i podstawą dowodową zaskarżonej uchwały. Zawierają one 
dowody z zeznań wszystkich osób mających bezpośrednie wiadomości o 
okolicznościach istotnych dla sprawy. Notatki z rozmów z tymi osobami i ich 
oświadczenia, 
stanowiące 
dokumenty 
z 
czasu 
poprzedzającego 
wszczęcie 
postępowania karnego, są – wbrew stanowisku żalącego się – dowodem, których 
procesowa dopuszczalność nie może być kwestionowana. 
Sędzia nie złożyła wyjaśnień w niniejszej sprawie, a więc w sprawie, której 
przedmiotowy zakres wyznaczony został treścią wniosku Prokuratury Rejonowej z 
dnia 20 października 2005 r. Załączyła natomiast do wniosku o odroczenie 
posiedzenia „wyjaśnienia z dnia 25 listopada 2004 r.”, które przekazała na piśmie 
Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w czasie prowadzonego wówczas postępowania 
wyjaśniającego (art. 114 § 1 u.s.p.). Dokument ten został przez Sąd Dyscyplinarny 
odczytany, lecz w pisemnych motywach zaskarżonej uchwały Sąd ten nie nawiązał w 
ogóle do jego treści – co żaląca się kwestionuje. Jednakże twierdzenie, że zaniechanie 
to stanowił uchybienie, nie jest zasadne. Ze względu na czas, w którym sformułowane 
zostało stanowisko sędziego wyrażone w tym dokumencie, żaląca się ustosunkowała 
się w nim jedynie do przyczyn i okoliczności, w jakich doszło do sporządzenia dwóch 
wyroków odmiennej treści. Kwestie te były jednak przedmiotem rozpoznania w 
sprawie z wniosku wskazanej wyżej Prokuratury z dnia 15 marca 2005 r., w której 
sędzia złożyła wyjaśnienia przed Sądem Dyscyplinarnym. Wyjaśnienia te zostały 
przez Sąd ocenione z zachowaniem reguł i kryteriów określonych w art. 7 k.p.k. 
W niniejszej sprawie wniosek Prokuratury rozpoznany został przez Sąd w innym 
przedmiotowo zakresie, związanym wyłącznie z okolicznościami mającymi miejsce 
po sporządzeniu wyroków. W wyjaśnieniach z dnia 25 listopada 2004 r. – w żadnej ich 
części – sędzia nie odnosiła się do tych okoliczności. Niezasadne byłoby zatem 
wymaganie, aby Sąd obejmował oceną dowodów w tej sprawie dokument zawierający 
wprawdzie wyjaśnienia, lecz dotyczące innych faktów i sporządzony w czasie o blisko 
rok poprzedzającym sformułowanie zarzutów określonych we wniosku z dnia 20 
października 2005 r. Próba ustosunkowania się do tych wyjaśnień byłaby – ze względu 
na brak relewantnego przedmiotu oceny – nieracjonalna i nieuprawniona. 
Wbrew stanowisku żalącej się Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji 
prawidłowo dokonał ustaleń i ocen, które uzasadniały – z uwzględnieniem wymagań 
określonych w art. 80 § 2 lit. c u.s.p. – rozstrzygnięcie stanowiące treść zaskarżonej 
uchwały. 
Należy ponadto przyjąć, że zaskarżenie jej także w części umarzającej 
postępowanie w zakresie czynu opisanego w punkcie I wniosku Prokuratury wiązać 
trzeba z charakterem zarzutów zażalenia, skoro skarżąca w uzasadnieniu zażalenia nie 
wskazuje odrębnie żadnych podstaw zaskarżenia uchwały w tej części. Wymaga zatem 

 
7
podkreślenia – po stwierdzeniu niezasadności zarzutów zażalenia – że rozstrzygnięcie 
Sądu Dyscyplinarnego w zakresie tego czynu jest nieuchronną konsekwencją 
ujawnienia przesłanki procesowej wykluczającej dopuszczalność prowadzenia 
postępowania w sprawie, w której fakt wydania wcześniej prawomocnego orzeczenia 
nie budzi żadnych wątpliwości. 
Z tych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny utrzymał w mocy 
zaskarżoną uchwałę.