SNO 66/08

UCHWAŁA  Z  DNIA  23  LIPCA  2008  R. 
  SNO  66/08 
 
Przewodniczący: sędzia SN Stanisław Zabłocki (sprawozdawca). 
Sędziowie : SN Jerzy Kuźniar, Mirosława Wysocka. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y   S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem protokolanta 
w sprawie sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2008 r. 
zażalenia sędziego Sądu Rejonowego na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt (...), w przedmiocie zawieszenia 
tego sędziego w czynnościach służbowych na podstawie art. 130 § 3 ustawy z dnia 27 
lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, 
 
u c h w a l i ł :  u t r z y m a ć  w  m o c y  zaskarżoną u c h w a ł ę . 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Uchwałą z dnia 28 kwietnia 2008 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny 
rozstrzygnął o zawieszeniu sędziego Sądu Rejonowego, w czynnościach służbowych 
do dnia 9 czerwca 2008 r., powołując jako podstawę prawną tej decyzji przepis art. 
130 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (już w 
tym miejscu należy wskazać, aby nie powracać do tej marginalnej kwestii w dalszej 
części niniejszego uzasadnienia, że przy wskazywaniu owej podstawy prawnej bądź to 
doszło do oczywistej omyłki pisarskiej, bądź też skład wydający uchwałę nie dostrzegł 
tego, że w wyniku zmian nowelizacyjnych, dokonanych ustawą z dnia 29 czerwca 
2007 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych 
innych ustaw, Dz. U. Nr 136, poz. 959, które weszły w życie w dniu 31 sierpnia 2007 
r., treści zawarte dotychczas w art. 130 § 2 u.s.p. obecnie uregulowane są w art. 130 § 
3 u.s.p.; dlatego też w dalszej części niniejszej uchwały Sąd Najwyższy odwoływać się 
będzie już do tak skorygowanej podstawy prawnej, to jest do art. 130 § 3 u.s.p.). 
Zaskarżając powyższą uchwałę, zażaleniem znajdującym podstawę prawną w 
treści przepisu art. 131 § 4 u.s.p., sędzia Sądu Rejonowego zarzucił „błąd w 
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, który miał 
wpływ na jego treść, a polegał na bezzasadnym przyjęciu, iż nie przysługuje mi – jako 
sędziemu prawo do obrony koniecznej” (k. 1 maszynopisu zażalenia) i wniósł o 
„zmianę zaskarżonej uchwały i przywrócenie (...) do wykonywania obowiązków 
służbowych” (k. 3 maszynopisu zażalenia). 

 
2
Rozpoznając powyższy środek odwoławczy, Sąd Najwyższy – Sąd 
Dyscyplinarny rozważył, co następuje: 
Przed przystąpieniem do oceny zasadności wniesionego zażalenia należało 
rozstrzygnąć kwestię wstępną, o charakterze proceduralnym, związaną z ujawnioną 
okolicznością, iż w dacie rozpoznawania wniesionego zażalenia wyekspirował już 
termin zawieszenia oznaczony w treści zaskarżonej uchwały, a co więcej, obecnie 
podstawą prawną zawieszenia (i to bezterminowego) sędziego Sądu Rejonowego w 
czynnościach służbowych sędziego jest już zupełnie inne rozstrzygnięcie (a to uchwała 
Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 30 czerwca 2008 r., wydana w 
oparciu o treść art. 129 § 1 i 3 u.s.p.  – zob. jej odpis figurujący na k. 16 akt Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego o sygn. SNO 66/08). W ujawnionym układzie 
procesowym aktualizowało się zatem pytanie, czy nie należałoby pozostawić środka 
odwoławczego bez rozpoznania, jako bezprzedmiotowego (taką praktykę stosowano w 
początkowym okresie obowiązywania Kodeksu postępowania karnego wobec zażaleń 
złożonych na zastosowany terminowo środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego 
aresztowania, gdy w dacie procedowania w związku ze złożonym środkiem 
odwoławczym wyekspirował już termin, do którego środek ten zastosowano i 
podstawą pozbawienia podejrzanego wolności było już nowe, obejmujące dalszy okres 
czasu, postanowienie, podlegające odrębnemu zaskarżeniu). Zdaniem 
Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego wniesione zażalenie, także i w opisanej 
konfiguracji procesowej, należało jednakże rozpoznać, albowiem jego dopuszczalność 
powinna być oceniana na datę jego złożenia, także gdy idzie o ustalenie tzw. 
gravamen skarżącego. Trudno zresztą byłoby przyjąć, że owo gravamen całkowicie 
zdezaktualizowało się na datę rozpoznawania zażalenia, niezależnie od tego, że 
obecnie podstawą zawieszenia sędziego Sądu Rejonowego w czynnościach 
służbowych jest już zupełnie inna decyzja procesowa. Należy bowiem zważyć na 
funkcję, jaką pełni instancyjna kontrola orzeczeń w systemie postępowań represyjnych 
(a takim jest także postępowanie dyscyplinarne), objętych reżimem Kodeksu 
postępowania karnego (którego rozwiązania mają odpowiednie zastosowanie także i w 
sędziowskim postępowaniu dyscyplinarnym – por. art. 128 u.s.p.), a także na to, że 
gdyby przyjąć, iż zażalenie może być pozostawione bez rozpoznania dlatego, że w 
chwili orzekania podstawę prawną stosowania sui generis środka zapobiegawczego (a 
taki charakter ma, do czego wypadnie jeszcze powrócić w dalszej części uzasadnienia 
niniejszej uchwały, zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych w toku 
czynności podjętych w związku z podejrzeniem popełnienia deliktu dyscyplinarnego), 
stanowiła już inna, późniejsza decyzja procesowa, to otwierałoby to drogę do 
rozmaitych 
manipulacji, 
uniemożliwiających 
poddanie 
kontroli 
instancyjnej 
rozstrzygnięć dotyczących sui generis środka zapobiegawczego (por. z rozumowaniem 

 
3
zaprezentowanym w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2000 r., II 
KZ 59/00, OSNKW 2000, z. 5-6, poz. 50, zmieniającym wspomnianą wyżej linię 
orzecznictwa z pierwszych lat obowiązywania k.p.k.). 
Przedstawiony wyżej pogląd w kwestii wstępnej, zaktualizował konieczność 
merytorycznego ustosunkowania się wobec zarzutów wniesionego zażalenia i 
przedstawionej w nim argumentacji. 
Wniesiony środek odwoławczy jest niezasadny. W konsekwencji, zaskarżoną 
uchwałę należało utrzymać w mocy. 
W pierwszej kolejności wskazać należy, że całkowicie oderwany od realiów 
niniejszej sprawy jest sformułowany w zażaleniu zarzut, jakoby Sąd Dyscyplinarny 
pierwszej instancji miał wyrazić pogląd, iż obwinionemu nie przysługuje, jako 
sędziemu, prawo do obrony koniecznej. W zaskarżonej uchwale zapatrywanie takie, 
rzecz jasna, nie zostało wcale wyrażone. Skarżący musiał mieć zresztą świadomość 
tego, że zarzut, jaki stawia zaskarżonemu rozstrzygnięciu, jest zredagowany wysoce 
instrumentalnie, by nie rzec, że wręcz w „naciągany” sposób. Podjął zatem próbę 
złagodzenia tak sformułowanego zarzutu, stwierdzając, iż można pogląd taki 
„wnioskować z kontekstu uzasadnienia uchwały”. Rzecz jednak w tym, że i z 
„kontekstu” uzasadnienia uchwały nie da się takiego poglądu odczytać. W 
szczególności nie daje podstaw do podzielenia tak zredagowanego zarzutu ten 
fragment uzasadnienia zaskarżonej uchwały, w którym Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny stwierdza, że „… na obecnym etapie postępowania wypełnienie 
znamion przewinienia służbowego jest w wysokim stopniu uprawdopodobnione, bez 
względu na okoliczności poprzedzające czyn”. Skarżący nie chce bowiem uwzględnić 
w swoim rozumowaniu tego, jaki charakter ma wydana uchwała, a w szczególności 
jaką rolę pełni zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych, orzekane na 
podstawie art. 130 § 3 u.s.p. 
Należy zatem w drugiej kolejności wskazać, że wskazana uchwała ma charakter 
orzeczenia zapadającego na bardzo wstępnym etapie postępowania i nie może zatem 
rozstrzygać w sposób ostateczny wszelkich kwestii związanych z podstawami 
faktycznymi i prawnymi ewentualnej przyszłej odpowiedzialności dyscyplinarnej 
określonej osoby. Bezprzedmiotowy byłby cały dalszy tok postępowania, gdyby 
obowiązkiem sądu dyscyplinarnego było wypowiedzenie się w wiążący sposób już na 
tym wstępnym etapie postępowania między innymi co do zasadności lub 
bezzasadności linii obrony obwinionego, a czasem osoby, która dopiero ewentualnie 
zyska status obwinionego, w tym – na przykład – także co do tego, czy działała, czy 
nie działała ona w obronie koniecznej. Jeśli przyrównywać instytucję zawieszenia 
sędziego w czynnościach służbowych na podstawie art. 130 § 1 i § 3 u.s.p. (a także na 
podstawie art. 129 ust. 1 i 2 u.s.p.) do którejkolwiek z instytucji znanych systemowi 
polskiej procedury karnej, to wskazać należałoby na środki zapobiegawcze. Przy 

 
4
czym, co wymaga szczególnego podkreślenia, ten sui generis środek zapobiegawczy 
ma szczególny cel, wyartykułowany w treści art. 130 § 1 u.s.p., a mianowicie wolno 
doń sięgnąć, gdy wymaga tego „powaga sądu” lub „istotne interesy służby”. 
Powracając do paraleli ze środkami zapobiegawczymi, przypomnieć trzeba, że dla ich 
zastosowania nie jest niezbędne dowiedzenie tego, że podejrzany popełnił czyn 
(czyny) przedstawiany(-e) mu w formie zarzutu przez uprawnionego oskarżyciela. Ten 
stopień pewności co do podstawy faktycznej i prawnej wymagany jest dopiero przy 
formułowaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Dla zastosowania 
środków zapobiegawczych (a także ich substytutów w postępowaniu dyscyplinarnym) 
wystarczające jest to, że zebrane na aktualnym etapie postępowania dowody wskazują 
na duże prawdopodobieństwo, iż podejrzany (w postępowaniu dyscyplinarnym: 
obwiniony lub osoba potencjalnie obwiniona) popełnił przestępstwo (w postępowaniu 
dyscyplinarnym: przewinienie dyscyplinarne). Każdy prawnik praktyk wie ponadto, że 
ów – wymagany dla zastosowania (a następnie dla przedłużania stosowania) środków 
zapobiegawczych – stopień uprawdopodobnienia inaczej oceniany jest dla wstępnej 
fazy postępowania, inaczej zaś (w bardziej restryktywny sposób) dla jego bardziej 
zaawansowanej fazy. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny był zatem zobowiązany wypowiedzieć się 
jedynie co do stopnia uprawdopodobnienia wypełnienia przez sędziego Sądu 
Rejonowego znamion tzw. przewinienia służbowego. Tak wyrażona ocena, 
wyrażająca 
się 
w 
cytowanym 
już 
stwierdzeniu 
o 
„wysokim 
stopniu 
uprawdopodobnienia” tego przewinienia, znajduje – także i zdaniem Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego – w pełni oparcie w materiałach, którymi Sąd 
Dyscyplinarny pierwszej instancji dysponował w dacie podejmowania zaskarżonej 
uchwały. Nie można bowiem abstrahować przy dokonywaniu owej oceny – w świetle 
dyrektyw, o których mowa w art. 7 k.p.k. (zasad logiki i wskazań wiedzy oraz 
doświadczenia życiowego), stosowanym w związku z treścią art. 128 u.s.p. także w 
sędziowskim postępowaniu dyscyplinarnym – na przykład od tego, że: 
a) 
sędzia Sądu Rejonowego nie kwestionuje, iż wymierzył cios w twarz asesora 
sądowego X. Y.; 
b) 
obrażenia odniesione przez asesora sadowego X. Y. są znacznie bardziej 
dotkliwe (złamanie kości nosa) niż te, które mógłby on odnieść, gdyby dać wiarę 
twierdzeniom sędziego Sadu Rejonowego, co do siły tego uderzenia; 
c) 
obrażenia odniesione przez  asesora sądowego X. Y. są nadto – przynajmniej jak 
wynika to z obdukcji lekarskich złożonych na tym etapie postępowania – 
znacznie bardziej dotkliwe od obrażeń, jakie odnieść miał sędzia Sądu 
Rejonowego w wyniku działań pokrzywdzonego; 

 
5
d) 
niesporne jest to, że konfliktową sytuację zaaranżował sędzia Sądu Rejonowego, 
bowiem to on udał się do pokoju asesora asesora sądowego X. Y., wyjaśniać 
pretensje, które rościł pod jego adresem; 
e) 
charakterystyczne jest to, kto pierwszy dokonał – w drodze służbowej, jedynie 
właściwej w takich sytuacjach – zgłoszenia o zaistniałym, niedopuszczalnym w 
środowisku sędziowskim incydencie, kto zaś złożył zawiadomienie dopiero po 
otrzymaniu informacji, że incydent nie zostanie przemilczany, ukryty, czy w inny 
sposób załagodzony; 
f) 
istotna dla dokonywanych ocen może być też kolejność uzyskania i 
przedstawienia obdukcji przez obie strony konfliktu. 
Podsumowując powyższe argumenty stwierdzić należy, iż zaskarżona uchwała 
jest zasadna, a zatem należało utrzymać ją w mocy.