SNO 63/05

WYROK  Z DNIA  12  STYCZNIA  2006  R. 
SNO  63/05 
 
Przewodniczący: sędzia SN Roman Sądej. 
Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Barbara Myszka. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  na rozprawie z udziałem 
Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w Sądzie Okręgowym sędziego Sądu 
Okręgowego oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006 r. sprawy 
sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od 
wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 17 października 2005 r. 
sygn. akt (...) 
 
u t r z y m a ł  w  m o c y  zaskarżony w y r o k . 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Wyrokiem z dnia 17 października 2005 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny 
uznał obwinioną – sędziego Sądu Rejonowego za winną tego, że: w okresie od 
listopada 2001 r. do lutego 2005 r. pełniąc funkcję Przewodniczącej V Wydziału 
Karnego Sądu Rejonowego nie wywiązywała się w sposób należyty ze swoich 
obowiązków – sprawowania prawidłowego nadzoru nad działalnością V Wydziału 
Karnego, w wyniku czego doszło do zaginięcia 24 akt spraw karnych oraz nastąpiła 
znaczna przewlekłość postępowania międzyinstacyjnego w następujących sprawach o 
sygn. akt: V K 28/01, V K 933/01, V K 1166/01, V K 383/00, V K 1414/01, V K 
169/03, V K 122/00/2, V K 646/01, poprzez to, iż z bardzo dużym opóźnieniem 
nadawano właściwy bieg procesowy apelacjom (od 1 roku i 6 miesięcy do 2 lat i 10 
miesięcy), natomiast w sprawach: V K 834/02, V K 878/02 i V K 1534/02 sprawy bez 
racjonalnego powodu przez znaczny okres czasu (od 11 miesięcy do 1 roku i 7 
miesięcy) pozostawały bez nadania im dalszego biegu procesowego, czemu nie 
przeciwdziałała jako przewodnicząca wydziału, a nadto w okresie od maja do września 
2004 r. w A. będąc Przewodniczącą V Wydziału Karnego Sądu Rejonowego dokonała 
w kontrolce uzasadnień wpisów dotyczących utrzymania w mocy przez Sąd Okręgowy 
wyroków, wydanych w pierwszej instancji przez Sąd Rejonowy oraz daty zwrotu akt, 
podczas gdy wpisy te nie odpowiadały prawdzie, to jest czynu określonego w art. 107 
§ 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 
98, poz. 1070 ze zm.) i za tak przypisany czyn, na podstawie art. 109 § 1 pkt 4 u.s.p. 
skazał ją na karę przeniesienia na inne miejsce służbowe.Sąd ustalił, że opisane 
uchybienia zostały stwierdzone w wyniku przeprowadzonej kontroli i potwierdzone 

 
2
dokumentami. 
Obwiniona 
przyznała 
się 
do 
zarzucanych 
jej 
przewinień 
dyscyplinarnych i złożyła wniosek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie jej 
kary przeniesienia na inne miejsce służbowe bez przeprowadzenia postępowania 
dowodowego. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przychylił się do wniosku, 
wnosząc o wymierzenie kary zaproponowanej przez obwinioną. Obwiniona wyjaśniła, 
że brak nadzoru nad sprawami w powierzonym jej wydziale spowodowany był zbyt 
częstym orzekaniem merytorycznym i brak było czasu na zajęcie się prawidłowym 
obiegiem spraw. Jednocześnie podniosła, iż na około pół roku przed stwierdzeniem w 
wyniku kontroli opisanych uchybień zorientowała się, że powierzona jej funkcja 
przewodniczącej wydziału zaczęła przerastać jej możliwości. W tych warunkach Sąd 
uznał, że wina obwinionej nie budzi wątpliwości. Orzeczona kara przeniesienia na 
inne miejsce służbowe jest adekwatna do charakteru popełnionego przewinienia 
dyscyplinarnego, a jednocześnie jest dostatecznie dolegliwa. 
Od tego wyroku odwołanie wniósł Minister Sprawiedliwości, zarzucając 
niewspółmierność orzeczonej kary dyscyplinarnej w stosunku do przypisanego 
przewinienia 
dyscyplinarnego. 
Zdaniem 
skarżącego, 
który 
nie 
kwestionuje 
dokonanych w przedmiotowej sprawie ustaleń faktycznych, kara dyscyplinarna 
przeniesienia na inne miejsce służbowe nie jest adekwatna do stopnia winy oraz 
charakteru i wagi przewinienia, zwłaszcza w kontekście jego szkodliwości społecznej 
jak również rozmiaru szkody wyrządzonej nim dobru wymiaru sprawiedliwości. Kara 
tego rodzaju nie zrealizuje także należycie celów zapobiegawczych i wychowawczych. 
Tym samym, w ocenie skarżącego, kara dyscyplinarna wymierzona obwinionej nosi 
cechy rażącej niewspółmierności (zbytniej łagodności) w rozumieniu art. 438 pkt 4 
k.p.k. Sąd Dyscyplinarny całkowicie pominął okoliczność, iż zachowanie obwinionej 
polegające na tym, że jako przewodnicząca wydziału dokonała w kontrolce uzasadnień 
wpisów dotyczących utrzymania w mocy przez Sąd Okręgowy wyroków Sądu 
Rejonowego oraz dat zwrotu akt, podczas gdy wpisy te nie odpowiadały prawdzie, 
realizuje znamiona czynu zabronionego z art. 271 § 1 k.k. i stanowi kwalifikowany 
przypadek przewinienia dyscyplinarnego. Tymczasem, jak słusznie zauważył Sąd 
Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w uchwale z dnia 8 maja 2002 r., przewinienia 
służbowe zawierające znamiona przestępstwa stanowią najcięższą kategorię 
przewinień służbowych sędziów. Nie przesądzając zatem w postępowaniu 
dyscyplinarnym, czy obwiniona dopuściła się przestępstwa, należy stwierdzić, że 
popełniła przewinienie o wyjątkowo dużym ciężarze gatunkowym. Zachowanie 
obwinionej zrealizowało znamiona czynu zabronionego, którego strona podmiotowa 
polega na umyślności. Okoliczność ta nakazuje oceniać stopień zawinienia obwinionej 
jako drastycznie duży. Zarazem uzasadnia pogląd, iż jej zachowanie wyraziło 
całkowite lekceważenie, nie tylko dla obowiązków wynikających z roty ślubowania 
sędziowskiego, ale także dla powszechnie obowiązującego porządku prawnego. 

 
3
Przypisane obwinionej przewinienie dyscyplinarne pociąga za sobą znaczną szkodę 
dla służby i godzi rażąco w dobro wymiaru sprawiedliwości, podważając autorytet 
jego 
organów. 
Obwiniona 
dopuszczając 
się 
przewinienia 
dyscyplinarnego 
realizującego w jednym ze swoich aspektów znamiona umyślnego czynu 
zabronionego, a tym samym podważając także swój osobisty autorytet, utraciła 
kwalifikacje niezbędne do sprawowania urzędu sędziego. Sędziego powinien 
cechować nieskazitelny charakter ( art. 61 § 1 pkt 2 Prawa o u.s.p.). Zarówno 
środowisko sędziowskie jak i opinia publiczna, muszą otrzymać jednoznaczny sygnał, 
że tak rażąco naganne zachowanie, jak przypisane obwinionej w wyroku, prowadzi do 
złożenia sędziego z urzędu. W aspekcie przytoczonych okoliczności adekwatną karą 
dyscyplinarną będzie orzeczona na podstawie art. 109 § 1 pkt 5 Prawa o u.s.p. kara 
złożenia sędziego z urzędu. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołanie Ministra Sprawiedliwości nie zasługuje na uwzględnienie. Orzeczona 
przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny kara dyscyplinarna nie jest rażąco łagodna. 
Przewidziane w art. 109 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) kary dyscyplinarne są zróżnicowane, 
poczynając od kary upomnienia i kończąc na karze złożenia sędziego z urzędu. 
Regulujący odpowiedzialność dyscyplinarną sędziów przepis art. 107 § 1 ustawy 
określa w sposób ogólny przewinienia dyscyplinarne, wymieniając przykładowo 
oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa oraz uchybienie godności urzędu. Kary 
dyscyplinarne wymienione w art. 109 § 1 Prawa o u.s.p. dotyczą wszystkich 
przewinień bez sprecyzowania, za które z nich wymierza się karę łagodniejszą, a za 
które surowszą. Orzeczenie odpowiedniej kary pozostawione jest ocenie Sądu 
Dyscyplinarnego, który powinien zachować proporcje między rodzajem przewinienia 
a rodzajem kary. Wymiar kary powinien być uzależniony przede wszystkim od ciężaru 
gatunkowego przewinienia dyscyplinarnego – niższy, w przypadku zawinionego lecz 
drobnego uchybienia w czynnościach służbowych i wyższy, w przypadku najcięższego 
przewinienia dyscyplinarnego jakim jest popełnienie czynu zabronionego pod groźbą 
kary. 
Wbrew temu, co twierdzi się w odwołaniu, Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę 
przyznany przez obwinioną fakt dokonania nieprawdziwych wpisów w kontrolce 
uzasadnień i wagę tego przewinienia uwzględnił przy wymiarze kary. Jest to czyn 
naganny, lecz jeśli nawet przyjmie się, że nosi on cechy czynu zabronionego 
określonego w art. 271 § 1 k.k., to ustalony i niekwestionowany w odwołaniu stan 
faktyczny nie daje podstaw do uznania go za przestępstwo. Przepis ten stanowi, że 
funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, 
która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, 

 
4
podlega karze. Okoliczności popełnienia czynu przez obwinioną nie wskazują na to, że 
zamiar jej był skierowany na spowodowanie skutków prawnych. Kontrolka uzasadnień 
nie jest dokumentem urzędowym tego rodzaju, jakim można posługiwać się na 
zewnątrz. Wpisy w tej kontrolce dokonywane są na podstawie innych dokumentów, 
które stanowią dowód dokonania określonych czynności sądowych. Wpisy dotyczące 
daty i treści orzeczenia sądu wyższej instancji, których obwiniona dokonywała 
niezgodnie ze stanem faktycznym, nie są dowodem wydania określonej treści 
orzeczenia. Dowodem takim jest oryginał orzeczenia – wyroku lub postanowienia. 
Kontrolka uzasadnień jest dokumentem wewnętrznym i zapisane w niej dane mają 
znaczenie dla prawidłowego prowadzenia ewidencji, statystyki i nadzoru. Musi być 
prowadzona rzetelnie, zatem dokonywanie niezgodnych z dokumentami źródłowymi 
wpisów jest poważnym przewinieniem dyscyplinarnym. Nie jest to jednak czyn tak 
znacznej wagi, że jego popełnienie uzasadniałoby zastosowanie najsurowszej kary, 
jaką jest złożenie sędziego z urzędu. 
W orzeczeniach Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego dotyczących 
przewinień polegających na sfałszowaniu dokumentu Sąd Najwyższy nie uznawał tego 
rodzaju przewinienia za zasługujące na najwyższą z przewidzianych w przepisach o 
odpowiedzialności dyscyplinarnej karę złożenia sędziego z urzędu. W wyrokach z 
dnia 16 czerwca 2004 r., SNO 23/04 i z dnia 8 października 2004 r., SNO 41/04 
(Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego zeszyt I/2004, poz. 27 i 
zeszyt II/2004, poz. 46) Sąd Najwyższy wymierzył sędziemu karę przeniesienia na 
inne stanowisko służbowe – w pierwszym przypadku zaostrzył karę orzeczoną przez 
Sąd pierwszej instancji, a w drugim przypadku złagodził orzeczoną karę złożenia 
sędziego z urzędu. W obu sprawach przewinienie polegało na usunięciu z akt sprawy 
podpisanego i ogłoszonego stronom wyroku i zastąpieniu go wyrokiem o odmiennej 
treści. Tego rodzaju przewinienie wyczerpuje znamiona przestępstwa, jednak Sąd 
Najwyższy uznał w omawianych sprawach, że mimo znacznej szkodliwości społecznej 
czynu, przewinienie mające charakter jednostkowy nie jest na tyle istotne, aby 
przemawiało za wymierzeniem najsurowszej kary. Odnosząc te uwagi do czynu 
popełnionego przez obwinioną, należy uznać, że jej przewinienie powinno być 
potraktowane łagodniej, gdyż szkodliwość społeczna tego czynu była znikoma. 
Dokonane przez obwinioną nieprawidłowości mogły zostać przez nią lub jej następcę 
usunięte, nie oddziaływały one w żaden sposób na zewnątrz i nie kompromitowały 
wymiaru sprawiedliwości, co miało miejsce w przypadku sfałszowania wyroków. 
Gdyby oceniać tylko ten czyn obwinionej, należałoby uznać, że orzeczona kara jest 
zbyt surowa. 
Jednakże czyn ten został potraktowany łącznie z innymi przewinieniami 
dyscyplinarnymi, które są szkodliwe i poważnie naruszają dobro wymiaru 
sprawiedliwości. Zaniedbując swoje podstawowe obowiązki obwiniona nie nadawała 

 
5
sprawom biegu, co doprowadzało do znacznej przewlekłości postępowania, ogólnego 
bałaganu i zaginięcia akt. Skutkiem takich zaniedbań w wymiarze ogólnym jest 
negatywna opinia społeczeństwa o pracy wymiaru sprawiedliwości. Obwiniona 
zdawała sobie sprawę z własnej niekompetencji, a mimo to nie zrezygnowała z 
funkcji, co pogłębiało trwające od dłuższego czasu nieprawidłowości. Były to jednak 
głównie zaniedbania z zakresu pełnienia funkcji przewodniczącej wydziału, którą 
zajmowała nie mając wystarczającego przygotowania. Natomiast w zakresie 
sprawowania obowiązków sędziego orzekającego nie stwierdzono poważniejszych 
nieprawidłowości. Po ustąpieniu z funkcji przewodniczącej obwiniona dobrze 
wykonuje swoje obowiązki i znajduje uznanie w oczach przełożonych, co wynika ze 
złożonej na rozprawie aktualnej opinii i sprawozdania ze stabilności orzecznictwa. 
Oceniając wagę wszystkich udowodnionych obwinionej przewinień, a także 
uwzględniając przytoczone wyżej okoliczności łagodzące należy uznać, że kara 
przeniesienia na inne miejsce służbowe jest proporcjonalna do charakteru zawinienia. 
Jest to kara surowa (druga pod względem surowości po karze złożenia sędziego z 
urzędu), a jej wymierzenie pociąga za sobą takie skutki jak pozbawienie możliwości 
awansowania na wyższe stanowisko sędziowskie przez okres pięciu lat, niemożność 
udziału w tym okresie w kolegium sądu, orzekania w sądzie dyscyplinarnym oraz 
uzyskania utraconej funkcji (art. 109 § 3 Prawa o u.s.p.). Daje ona wystarczający 
sygnał, że rażące zaniedbywanie obowiązków godzące w autorytet wymiaru 
sprawiedliwości nie pozostaje bezkarne. Jest to kara dotkliwa i wymierzenie jej czyni 
zadość wymogom prewencji ogólnej. 
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na podstawie art. 437 i 456 
k.p.k. w związku z art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych utrzymał w mocy 
zaskarżony wyrok.