SNO 61/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozpoznał sprawę w związku z zażaleniem na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 3 października 2005 r., która nie zezwoliła na pociągnięcie sędziego Sądu Okręgowego do odpowiedzialności karnej z art. 212 § 1 k.k. (zniesławienie). Pełnomocnik adwokata X. Y. wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych i domagając się zmiany uchwały lub jej uchylenia. Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd Apelacyjny zasadnie ocenił, iż nie wystąpiła podstawowa przesłanka do zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, tj. dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. Sąd Najwyższy rozważył trzy płaszczyzny: uprawnienie sędziego do sporządzenia pisma i zawiadomienia dziekana o negatywnych spostrzeżeniach co do sposobu wypełniania obowiązków przez adwokata, formę sporządzenia pisma oraz faktyczną podstawę jego treści. Stwierdzono, że sędzia, w szczególności jako przewodniczący wydziału, był uprawniony do sygnalizowania właściwym władzom korporacyjnym dostrzeżonych nieprawidłowości w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości, w tym sposobu wykonywania obowiązków przez adwokatów. Forma pisma została oceniona jako stonowana i wyważona, nie zawierająca obraźliwych zwrotów. Analiza faktycznej podstawy pisma wykazała, że istniały podstawy do jego sporządzenia, a zarzuty o niewyjaśnieniu istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji nie były zasadne, zwłaszcza w kontekście późniejszych działań organów adwokackich i braku wniosków dowodowych ze strony adwokata. W związku z tym, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę, a koszty postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaGranice odpowiedzialności sędziego za krytykę adwokata oraz dopuszczalność sygnalizowania nieprawidłowości w wykonywaniu zawodu adwokata przez sędziego.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego i zniesławienia adwokata.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sędzia, w szczególności przewodniczący wydziału, jest uprawniony do skierowania pisma do Dziekana Rady Adwokackiej informującego o negatywnych spostrzeżeniach dotyczących sposobu wykonywania obowiązków przez konkretnego adwokata?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sędzia jest uprawniony do sygnalizowania właściwym władzom korporacyjnym dostrzeżonych okoliczności mających istotne znaczenie dla należytego wykonywania obowiązków obrończych i prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadnienie
Przepis art. 2 § 1 u.s.p. stanowi ogólną podstawę do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości przez sędziów. Dyrektywy dla przewodniczących wydziałów (§ 63 Regulaminu) zobowiązują ich do kierowania pracą wydziału, co obejmuje również poziom postępowania sądowego, a tym samym sposób wypełniania obowiązków przez adwokatów. Sędzia podjął działania w sposób zmierzający do ograniczenia dostępności treści pisma.
Czy pismo sędziego Sądu Okręgowego do Dziekana Rady Adwokackiej, zawierające spostrzeżenia co do nienależytego wykonywania obowiązków przez adwokata, wyczerpuje znamiona przestępstwa zniesławienia z art. 212 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pismo to nie wyczerpuje znamion zniesławienia, jeśli nie zawiera obraźliwych zwrotów, kategorycznych wniosków, a jedynie informacje o zachowaniach budzących obawy autora pisma, przedstawione w sposób stonowany i wyważony.
Uzasadnienie
Forma pisma nie zawierała obraźliwych zwrotów ani kategorycznych wniosków, a jedynie informacje przedstawione w sposób stonowany i wyważony. Pismo zostało skierowane do właściwego organu (Dziekana), a jego treść opierała się na spostrzeżeniach sędziego, które nie zostały skutecznie podważone w postępowaniu.
Czy sąd dyscyplinarny powinien przeprowadzić szerokie postępowanie dowodowe w celu oceny zasadności faktycznej podstaw pisma sędziego, jeśli adwokat domaga się tego na etapie zażalenia?
Odpowiedź sądu
Nie, domaganie się szerokiego postępowania dowodowego na etapie zażalenia nie jest zasadne, jeśli sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił brak podstaw do zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.
Uzasadnienie
Treść zażalenia, działania organów adwokackich (uchwały o niezdolności do wykonywania zawodu, nawet jeśli uchylone) oraz brak wniosków dowodowych na wcześniejszym etapie postępowania wskazują, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił sytuację i nie było potrzeby prowadzenia dalszego postępowania dowodowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| sędzia Sądu Okręgowego | osoba_fizyczna | sędzia |
| adwokat X. Y. | osoba_fizyczna | adwokat |
| pełnomocnik adwokata X. Y. | osoba_fizyczna | pełnomocnik |
| Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Apelacyjnego | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (6)
Główne
u.s.p. art. 80 § § 1 i 2c
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przesłanka do wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, tj. dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa, nie została spełniona.
k.k. art. 212 § § 1
Kodeks karny
Zarzucane sędziemu działanie, polegające na skierowaniu pisma do Dziekana Rady Adwokackiej, nie wyczerpuje znamion przestępstwa zniesławienia.
Pomocnicze
u.s.p. art. 2 § § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Ogólna podstawa do podjęcia przez sędziego czynności zmierzających do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania wszystkich obszarów wymiaru sprawiedliwości.
k.p.k. art. 20 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten dotyczy uprawnienia sądu do stosownego działania w przypadku naruszenia obowiązków procesowych w konkretnych sprawach, a nie podstawy do zawiadomienia o negatywnych spostrzeżeniach co do sposobu wypełniania obowiązków przez adwokata.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 1987 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych art. 63 § § 63
Dyrektywa zobowiązująca przewodniczących wydziałów do kierowania całokształtem pracy w wydziale w zakresie spraw sądowych, mając na względzie poziom i sprawność postępowania sądowego, co obejmuje również sposób wypełniania obowiązków obrończych przez adwokatów.
u.s.p. art. 133
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia był uprawniony do skierowania pisma do Dziekana Rady Adwokackiej. • Forma i treść pisma sędziego nie wyczerpywały znamion zniesławienia. • Brak było podstaw do przeprowadzenia szerokiego postępowania dowodowego na etapie zażalenia.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny naruszył art. 80 § 1 i 2c u.s.p. • Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił istoty i okoliczności sprawy. • Należało przeprowadzić szerokie postępowanie dowodowe.
Godne uwagi sformułowania
nie wystąpiła podstawowa, przewidziana w art. 80 § 2c u.s.p., przesłanka do wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, to jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa • sędzia, a w szczególności przewodniczący wydziału, nie ma prawnych podstaw do sygnalizowania właściwym władzom korporacyjnym o dostrzeżonych przez siebie okolicznościach, mających – nawet według jego subiektywnej oceny – istotne znaczenie dla należytego wykonywania obowiązków obrończych, a szerzej dla właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości • Absolutnie na akceptację nie zasługiwałby taki stan prawny, w którym sędzia, a tym bardziej przewodniczący wydziału, byłby pozbawiony możliwości sygnalizowania właściwym organom swoich spostrzeżeń, dotyczących nieprawidłowego funkcjonowania określonej sfery wymiaru sprawiedliwości. • Uprawnienie bowiem do omawianej sygnalizacji – rzecz jasna – nie może zwalniać od odpowiedzialności za jej rzetelność i sposób przekazania. • W tej sytuacji także forma w jakiej sędzia Sądu Okręgowego przedstawił swoje uwagi wobec adwokata X. Y., w żadnym razie nie daje podstaw do oceniania jej w kategoriach zniesławienia.
Skład orzekający
Roman Sądej
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Myszka
członek
Krystyna Bednarczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Granice odpowiedzialności sędziego za krytykę adwokata oraz dopuszczalność sygnalizowania nieprawidłowości w wykonywaniu zawodu adwokata przez sędziego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego i zniesławienia adwokata.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy relacji między sędzią a adwokatem oraz granic krytyki zawodowej, co jest istotne dla prawników. Pokazuje, jak sąd dyscyplinarny ocenia takie sytuacje.
“Czy sędzia może krytykować adwokata? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.