SNO 60/09

WYROK  Z  DNIA  28  WRZEŚNIA  2009  R. 
SNO  60/09 
 
Przewodniczący: sędzia SN Tomasz Grzegorczyk. 
Sędziowie SN: Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca), Dariusz Zawistowski. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz protokolanta po rozpoznaniu w 
dniu 28 września 2009 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniem 
Ministra Sprawiedliwości w części dotyczącej kary na niekorzyść obwinionego od 
wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 20 marca 2009 r., sygn. 
akt (...) 
 
u c h y l i ł  wyrok Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w zaskarżonej części i 
w tym zakresie p r z e k a z a ł  sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 20 marca 2009 r. uznał 
sędziego Sądu Rejonowego za winnego popełnienia przewinień służbowych, 
polegających na tym, że: 
1) w okresie od dnia 14 listopada 2005 r. do 9 października 2008 r. dopuścił się 
oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa w ten sposób, że będąc sędzią 
wyznaczonym do rozpoznania sprawy II K 309/97 przeciwko M. A., oskarżonemu o 
czyn z art. 168 § 1 d.k.k. w zb. z art. 175 d.k.k. w zb. z art. 177 d.k.k. w zw. z art. 10 § 
2 d.k.k. nie podjął czynności zmierzających do przekazania niniejszego postępowania 
Prokuraturze w Nurnbergu Furth w Niemczech, czym uniemożliwił rozstrzygnięcie tej 
sprawy w rozsądnym terminie, zaś od dnia 1 kwietnia 2006 r. jako przewodniczący 
wydziału karnego w miejscowym Sądzie nie załatwił szeregu wniosków Prokuratury 
Niemieckiej oraz innych podmiotów, które dotyczyły przekazania postępowania do 
rozpoznania tej Prokuraturze, czym naruszył art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k. w zb. z § 278 ust. 1 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin 
urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 ze zm.), 
2) w okresie od dnia 15 października 2007 r. do 22 lutego 2008 r. i od dnia 29 
lutego 2008 r. do 23 czerwca 2008 r. dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy 
przepisów prawa w ten sposób, że jako sędzia rozpoznający sprawę II K 154/07 po 
wydaniu wyroku w tej sprawie, w której powództwo cywilne pozostawione zostało 
bez rozpoznania, nie przekazał – mimo wniosku powódki cywilnej – tego pozwu 
Sądowi Okręgowemu; nadto jako przewodniczący wydziału nie skierował 

 
2 
bezzwłocznie tego pozwu do rozpoznania, mimo kilku wniosków powódki cywilnej, 
czym naruszył art. 67 § 2 k.p.k. w zw. z § 278 ust. 2 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów 
powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 ze zm.), 
3) w okresie od dnia 26 czerwca 2007 r. do dnia 8 czerwca 2008 r. dopuścił się 
przewinienia służbowego, polegającego na tym, że będąc sędzią wyznaczonym do 
rozpoznania sprawy II K 312/06, nadto jako przewodniczący wydziału mimo 
kilkakrotnych wniosków oskarżycielki prywatnej nie wydał bezzwłocznie stosownego 
postanowienia o ustaleniu kosztów postępowania, czym naruszył § 278 ust. 1 i 2 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin 
urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 ze zm.). 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, że opisane czyny stanowią 
przewinienie służbowe w rozumieniu art. 107 § 1 u.s.p., za które należało – 
zważywszy, że charakteryzuje je podobieństwo, a także związek czasowy ich 
wystąpienia – wymierzyć jedną karę dyscyplinarną. Za karę adekwatną do tego 
przewinienia Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał karę nagany, którą orzekł na 
podstawie art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny poza wskazanymi wyżej faktami 
stanowiącymi podstawę sformułowanych zarzutów ustalił, że sędzia Sądu Rejonowego 
objął urząd sędziego Sądu Rejonowego w B. w dniu 18 grudnia 2003 r., natomiast 
stanowisko przewodniczącego wydziału karnego w tym Sądzie zostało mu powierzone 
w dniu 1 kwietnia 2006 r. i pełni je do chwili obecnej. Do obowiązków sędziego Sądu 
Rejonowego jako przewodniczącego wydziału należało kierowanie pracą wydziału 
„przy uwzględnieniu poziomu i sprawności postępowania międzyinstancyjnego”, 
orzekanie w pełnym wymiarze w sprawach karnych i w sprawach wykonawczych, 
rozpoznawanie w pierwszej kolejności spraw karnych uchylonych do ponownego 
rozpoznania, rozpoznawanie spraw zarejestrowanych w rep. „Kp.” dotyczących 
zażaleń na postanowienia o umorzeniu postępowań przez Prokuraturę Rejonową. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, że „we wszystkich trzech sprawach 
II K 309/97, II K 312/06 i II K 154/07 doszło do niczym nie uzasadnionych 
przewlekłości, spowodowanych generalnie bezczynnością sędziego […] w tym, 
niereagowanie na liczne wnioski stron, czy też innych podmiotów”. Naraziło to na 
szkodę nie tylko interesy stron, ale także autorytet wymiaru sprawiedliwości zarówno 
w wymiarze krajowym jak i międzynarodowym. Przy wymiarze kary Sąd Apelacyjny 
– Sąd Dyscyplinarny wziął pod uwagę okoliczności związane z popełnieniem 
przewinienia służbowego, do których zaliczył „potencjalne skutki i odbiór społeczny”, 
a ponadto „dotychczasowy przebieg pracy sędziego i warunki jej wykonywania 
(obciążenie, zakres obowiązków, obsada wydziału, dotychczasowe doświadczenie)”. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny podniósł, że obwiniony sędzia „ma stosunkowo 

 
3 
niewielkie doświadczenie zawodowe, w tym też na stanowisku Przewodniczącego, 
stąd nie sposób było wykluczyć, że nie do końca radził sobie z bieżącymi 
obowiązkami”. 
Od powyższego wyroku odwołanie na niekorzyść obwinionego sędziego w 
części dotyczącej orzeczonej kary złożył Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażącą 
niewspółmierność wymierzonej kary dyscyplinarnej. Skarżący wnosił o zmianę 
zaskarżonego wyroku przez orzeczenie kary dyscyplinarnej usunięcia z zajmowanej 
funkcji przewodniczącego wydziału. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Zarzut niewspółmierności orzeczonej kary w stosunku do popełnionych 
przewinień dyscyplinarnych należało uwzględnić, nie przesądzając – co należy 
wyraźnie podkreślić – o kwestii, czy karą adekwatną powinna być wnioskowana przez 
Ministra Sprawiedliwości kara usunięcia z zajmowanej funkcji. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, orzekając karę nagany, podkreślił 
zaniedbania obwinionego jako sędziego sprawozdawcy oraz przewodniczącego 
wydziału. W ocenie tego Sądu doszło do „niczym nieuzasadnionych przewlekłości, 
spowodowanych bezczynnością sędziego”, a zaniedbania te „stanowiły również o 
niewypełnieniu obowiązków obwinionego z racji pełnionej funkcji przewodniczącego 
wydziału”. Zaniedbania te – jak stwierdził Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji – 
„naraziły na szkodę nie tylko interesy stron, ale i autorytet wymiaru sprawiedliwości, 
zarówno w wymiarze krajowym, jak i w postępowaniu międzynarodowym…”. 
Dokonana przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny ocena przewinień 
służbowych obwinionego nie została oparta na szczegółowej analizie wszystkich 
trzech popełnionych przewinień dyscyplinarnych pod względem przedmiotowym 
(szkodliwość dla służby) i podmiotowym (stopień zawinienia). Nie stanowią jej 
zacytowane dwuzdaniowe stwierdzenia. Każde przewinienie służbowe, mimo że – jak 
podkreślił Sąd Apelacyjny – pozostają one w związku czasowym i wywołały ten sam 
skutek w postaci przewlekłości postępowania, powinno być ocenione odrębnie w obu 
wspomnianych płaszczyznach. Nie pozwala to na przeprowadzenie instancyjnej 
kontroli w zakresie zasadności wymierzonej kary dyscyplinarnej, nie może bowiem 
budzić wątpliwości, że wymiar kary uzależniony jest od oceny we wskazanym 
zakresie. 
Podobnym uchybieniem dotknięte są rozważania Sądu Apelacyjnego odnośnie 
wymierzonej kary. Odwołanie się do takich okoliczności jak: „potencjalne skutki, 
odbiór społeczny, warunki, w jakich wykonywał pracę sędzia Sądu Rejonowego, 
obciążenie, zakres obowiązków, obsada wydziału” bez ustaleń w tym zakresie i 
wyjaśnienia, które z tych okoliczności Sąd uznał za obciążające, a które za łagodzące 

 
4 
przy wymiarze kary, w istocie stanowią zwroty nie wypełnione treścią, a zatem nie 
poddające się kontroli odnośnie wymierzonej kary. 
Zauważyć należy, że Sąd Apelacyjny mimo stwierdzenia, że „bezczynność 
sędziego spowodowała niczym nieuzasadnione przewlekłości”, jednocześnie odwołuje 
się do okoliczności, które w ocenie tego Sądu – jak się wydaje – miałyby 
usprawiedliwiać te zaniechania. Bez ustaleń i ich ocen, chociażby w zakresie 
obciążenia służbowego obwinionego sędziego, nie sposób ocenić, dlaczego pisma 
dotyczące tzw. obrotu zagranicznego, które powinny pozostawać pod szczególnym 
nadzorem co do biegu, a także ponaglające wnioski stron, pozostawiane były bez 
biegu – zgodnie z dekretacją sędziego. 
Wobec tego, że zaskarżony wyrok zapadł z wykazanymi wyżej uchybieniami, 
kontrola instancyjna w zakresie prawidłowości wymierzonej kary, nie była możliwa. Z 
tego względu zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie 
sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (art. 438 pkt 2 k.p.k. w 
zw. z art. 128 u.s.p.).