SNO 6/04

WYROK  Z  DNIA  3  MARCA  2004  R. 
SNO  6/04 
 
Przewodniczący: sędzia SN Halina Gordon-Krakowska. 
Sędziowie SN: Mirosław Bączyk (sprawozdawca), Herbert Szurgacz. 
 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na rozprawie z 
udziałem 
Zastępcy 
Rzecznika 
Dyscyplinarnego oraz protokolanta 
po 
rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w 
związku z odwołaniem obrońcy obwinionego od wyroku Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 8 grudnia 2003 r., sygn. akt (...) 
 
u t r z y m a ł   w   m o c y   zaskarżony   w y r o k,   obciążając Skarb Państwa 
kosztami postępowania odwoławczego. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2003 r. 
uznał obwinionego sędziego Sądu Rejonowego za winnego zarzucanego mu 
przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 
2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070) i za to 
przewinienie na podstawie art. 107 § 1 i art. 109 § 1 ust. 1 tejże ustawy 
wymierzył mu karę dyscyplinarną w postaci upomnienia. 
Sędzia Sądu Rejonowego został obwiniony o to, że w dniu 4 października 
2002 r. w A. uchybił godności urzędu sędziego w ten sposób, że kierując 
osobowym pojazdem mechanicznym umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa 
w ruchu lądowym, jadąc z niedozwoloną na tym odcinku drogi prędkością i 
powodując manewr wyprzedzania w miejscu niedozwolonym, w wyniku czego 
najechał na prawidłowo poruszający się inny samochód osobowy, kierowany 

 
2 
przez B. P., nieumyślnie powodując u obu pasażerek tego pojazdu obrażenia 
ciała. Małoletnia D. N. doznała obrażeń ciała w postaci urazu twarzy z 
następowymi ranami, krwiakiem i obrzękiem warg oraz śluzówki przedsionka i 
wyrostków zębodołowych oraz utraty czterech zębów stałych, co skutkowało 
rozstrój zdrowia poszkodowanej na czas powyżej siedmiu dni. Druga pasażerka 
A. P. doznała obrażeń w postaci złamania nosa bez przemieszczenia i 
upośledzenia drożności oraz stłuczenia klatki piersiowej i głowy, co 
spowodowało rozstrój zdrowia na okres poniżej siedmiu dni. 
W odwołaniu obwinionego sędziego podniesiono zarzut w postaci błędów 
w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku. Zdaniem 
obwinionego, do wypadku doszło wyłącznie w wyniku rażąco nieprawidłowego 
zachowania się osoby kierującej samochodem Fiat 126 p, która przed 
wykonaniem manewru skrętu w lewo nie upewniła się, czy może bezpiecznie 
przekroczyć oś jezdni. Wskazano na naruszenie art. 108 § 3 u.s.p. w zw. z art. 
45 § 1 k.w., wyrażające się w uznaniu, że przewinienie dyscyplinarne 
obwinionego sędziego wyczerpało znamiona przestępstwa, podczas gdy jego 
zachowanie stanowić mogłoby co najwyżej wykroczenie przewidziane w art. 92 
§ 1 k.w., polegające na niezastosowaniu się do zakazu wyprzedzania. Obrazy 
przepisu art. 424 k.p.k. apelujący dopatrywał się w sprzeczności między częścią 
dyspozytywną wyroku a jego uzasadnieniem. Eksponował także rażącą 
niewspółmierność kary dyscyplinarnej wymierzonej obwinionemu, ponieważ z 
okoliczności sprawy wynika, że szkodliwość przewinienia dla służby jest 
znikoma i przewinienie to stanowi wypadek mniejszej wagi w rozumieniu art. 
109 § 5 u.s.p. W konsekwencji obwiniony wnosił o zmianę zaskarżonego 
wyroku 
i 
uniewinnienie 
go 
od 
zarzutu 
popełnienia 
przewinienia 
dyscyplinarnego, ewentualnie – o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania 
na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. Wnosił też o zmianę 
opisu zawinienia dyscyplinarnego jako wykroczenia drogowego w rozumieniu 

 
3 
art. 92 § 1 k.w. i w związku z tym – o uchylenie wyroku i umorzenie 
postępowania na podstawie art. 108 § 3 u.s.p. w zw. z art. 45 § 1 k.k.w. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
1.  Nie mógł okazać się trafny zasadniczy zarzut obwinionego w postaci 
błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia 
dyscyplinarnego (art. 438 pkt 3 k.p.k.). Zgromadzony w sprawie dyscyplinarnej 
materiał dowodowy mógł w wystarczający sposób uzasadniać stanowisko Sądu 
Apelacyjnego, że pierwotną i podstawową przyczynę wyzwalającą następujący 
po sobie ciąg zdarzeń, doprowadzających w rezultacie do kolizji drogowej, było 
ewidentne złamanie przez obwinionego zakazu wyprzedzania na określonym 
odcinku drogi. Nie można zatem podzielić stanowiska obwinionego, że do 
wypadku w dniu 4 października 2002 r. doszło wyłącznie na skutek rażąco 
nieprawidłowego zachowania się osoby kierującej samochodem Fiat 126 p. Nie 
sposób stwierdzić, że Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny bezkrytycznie 
potraktował przygotowaną w sprawie opinię biegłych, odmawiając wiary 
wyjaśnieniom obwinionego, eksponującego powody podjęcia przez niego 
manewru wyprzedzania. Nietrafny pozostaje też zarzut jednostronności 
dokonanej opinii, jakoby nie analizującej kompleksowo zachowania się 
uczestników kolizji drogowej. Przeczy już temu sama treść tej obszernej 
ekspertyzy. Wiarygodności i rzetelności opinii nie podważa – wbrew sugestii 
obwinionego – znajdujące się w niej stwierdzenie, że organom wymiaru 
sprawiedliwości pozostawiono samą ocenę tego, czy osoba kierująca Fiatem 
126 p była zobowiązana upewnić się (przed rozpoczęciem skrętu w lewo) co do 
tego, czy inni uczestnicy ruchu (jadący z tyłu) nie rozpoczęli manewru 
wyprzedzania. Ocena ta musiała być bowiem oparta na odpowiednim, zebranym 
w sprawie materiale dowodowym. 
Obwiniony w odwołaniu wskazywał na to, że decyzję o wyprzedzaniu (w 
miejscu niedozwolonym) podjął w przekonaniu, że wolna jazda przed nim 

 
4 
innego pojazdu (VW Transport) była wynikiem jakiegoś zdarzenia na drodze, 
powodującego tamowanie ruchu. Zdarzenie to nie zostało rozpoznane przez 
obwinionego, zanim zdecydował się na manewr wyprzedzania. Odwołujący się 
wspomina stale o swojej determinacji wywołanej zaistniałą sytuacją na drodze. 
Fakt powolnego poruszania się (przed pojazdem kierowanym przez 
obwinionego) innego pojazdu, nie może usprawiedliwiać naruszania zakazu 
wyprzedzania na danym odcinku drogi, tym bardziej, że takie zakazy są 
przestrzennie ograniczone. Sytuacje powolnego poruszania się pojazdów na 
drodze nie należą, oczywiście, do rzadkości w ruchu drogowym i mogą być 
spowodowane bardzo różnymi przyczynami (np. jazda rowerem, jazda awaryjna 
innego pojazdu, poruszanie się ciągników, poruszanie się grupy ludzi po 
poboczu szosy). Co więcej, sytuacja taka wymaga tym bardziej szczególnej 
ostrożności przez osoby prowadzące pojazdy. Drogowy zakaz wyprzedzania (w 
postaci linii ciągłej), umieszczony na odpowiednim odcinku drogi, z reguły 
podyktowany jest określonymi względami bezpieczeństwa ruchu dla wszystkich 
jego uczestników. Z reguły takie zakazy znajdują się, np. przed stacjami 
benzynowymi, parkingami, restauracjami, a więc w miejscach, w których 
zmiana pasa ruchu (w wyniku wyprzedzania) jest szczególnie niebezpieczna. 
Jeżeli zatem obwiniony zdecydował się na manewr wyprzedzania, wbrew 
wyraźnemu zakazowi, w dodatku z poważnym przekroczeniem dopuszczalnej 
prędkości na tym odcinku drogi oraz bez upewnienia się co do przyczyn 
wolnego poruszania się przed nim innego samochodu, to świadczyć to może o 
naruszeniu wspomnianych, szczególnych reguł ostrożności w zaistniałej sytuacji 
drogowej. 
Należy jednocześnie zauważyć, że na manewr wyprzedzania na 
omawianym odcinku drogi nie zdecydował się jednak kierujący samochodem 
VW Transport, który niewątpliwie znał powody wolnej jazdy i dostosował się 
do zaistniałej sytuacji drogowej. Sposób poruszania się tegoż pojazdu mógłby 
stanowić odpowiednią, wyraźną wskazówkę dla obwinionego w zakresie 

 
5 
podejmowania przez niego decyzji o manewrze wyprzedzania w miejscu 
zabronionym, przy przekroczeniu dopuszczalnej prędkości i niepewności co do 
przyczyn wolnego poruszania się innego pojazdu, jadącego bezpośrednio przed 
pojazdem obwinionego. 
Z przedstawionych względów Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny trafnie 
ustalił, że obwiniony dopuścił się przestępstwa określonego w art. 177 § 1 k.k. 
polegającego na naruszeniu zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym. W 
zachowaniu się obwinionego nie można zatem dopatrywać się, wbrew 
odmiennemu stanowisku odwołującego się, jedynie znamion wykroczenia 
drogowego określonego w art. 92 § 1 k.w. Nie było zatem podstaw do 
zastosowania przepisu art. 108 § 3 u.s.p. w zw. z art. 45 § 1 k.w. 
Odwołujący się wskazywał także na naruszenie art. 424 k.p.k., polegające 
na sprzeczności między częścią dyspozytywną zaskarżonego wyroku i jego 
uzasadnieniem. Według obwinionego, sprzeczność ta wyrażała się w tym, że 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, iż obwiniony popełnił przewinienie 
służbowe będące przestępstwem drogowym i był jego wyłącznym sprawcą, a 
jednocześnie Sąd pierwszej instancji przyjął przyczynienie się osoby kierującej 
Fiatem 126 p do zaistnienia kolizji (w wyniku błędu w sposobie prowadzenia 
pojazdu). 
Tak eksponowaną sprzeczność należy uznać za nieusprawiedliwioną. Sąd 
Apelacyjny wnikliwie rozważał okoliczności kolizji samochodowej, w tym też – 
sam sposób zachowania się na drodze osoby prowadzącej pojazd Fiat 126 p. 
Stwierdził mianowicie, że osoba ta przyczyniła się do zaistniałej kolizji (nie 
obserwowała drogi przed rozpoczęciem skrętu w lewo w kierunku stacji 
benzynowej, przewoziła dziecko bez przeznaczonego do tego celu fotelika 
ochronnego). Należy jednak zaznaczyć, że Sąd Apelacyjny odpowiednio 
zestawił zachowanie się obwinionego oraz osoby kierującej pojazdem Fiat 126 p 
i trafnie skonstatował, że pierwotną i podstawową przyczyną wyzwalającą całą 
sekwencję następujących po sobie zdarzeń, łącznie z obrażeniami ciała 

 
6 
doznanymi przez osoby znajdujące się w samochodzie Fiat 126 p, było jednak 
ewidentne naruszenie przez obwinionego zakazu wyprzedzania na danym 
odcinku drogi. Z powołaniem się na opinię biegłych stwierdził, że bez 
naruszenia tego zakazu i bez podjęcia wbrew niemu manewru wyprzedzania, a 
także przy zachowaniu należytej, dozwolonej na tym odcinku drogi prędkości 
(do 40 km/godz.), nie doszłoby do wypadku (k. 18 akt sprawy). Innymi słowy, 
dominującą przyczyną kolizji drogowej było właśnie świadome złamanie przez 
obwinionego co najmniej dwóch istotnych zakazów ruchu drogowego, a więc 
istniały – w ocenie Sądu Apelacyjnego – określone proporcje przyczynienia się 
do kolizji drogowej obu osób kierujących pojazdami osobowymi, przy czym 
taka proporcja przyczynienia się wypada jednak zdecydowanie na niekorzyść 
obwinionego. 
2. 
 
Bezpodstawny 
jest 
zarzut 
niewspółmierności 
wymierzonej 
obwinionemu 
sędziemu 
kary 
dyscyplinarnej 
w 
postaci 
upomnienia, 
przewidzianej w art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. Należy zwrócić uwagę przede 
wszystkim na to, że obwinionemu wymierzono karę najniższą w katalogu kar 
przewidzianych w tym przepisie. Nie sposób także podzielić stanowiska 
obwinionego, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy szkodliwość 
popełnionego przewinienia dla służby jest znikoma i w związku z tym mogłaby 
być ona kwalifikowana jako wypadek mniejszej wagi, określony w art. 109 § 5 
u.s.p. Jeżeli bowiem weźmie się pod uwagę jednak poważne naruszenie przez 
obwinionego zakazów obowiązujących w zakresie ruchu drogowego, a 
mianowicie – dokonywanie wyprzedzania w miejscu niedozwolonym oraz 
poruszanie się przy wyprzedzaniu z szybkością przekraczającą szybkość 
dopuszczalną (na danym odcinku drogi obowiązywała szybkość do 40 
km/godz., gdy tymczasem obwiniony prowadził samochód z prędkością ok. 72 – 
75 km/godz.) oraz konsekwencji kolizji drogowej przede wszystkim – 
dotyczących obrażeń cielesnych doznanych przez małoletnią pasażerkę 
samochodu Fiat 126 p D. N., nasuwa się wniosek, że wymierzona obwinionemu 

 
7 
kara – najniższa w katalogu kar dyscyplinarnych – stanowi karę dyscyplinarną 
adekwatną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. 
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego trafnie ponadto wskazano na to, że obwiniony w sposób 
świadomy naruszył zasady ruchu drogowego. Najzupełniej słusznie wzięto pod 
uwagę fakt przyczynienia się osoby kierującej samochodem Fiat 126 p, 
uczestniczącym w kolizji drogowej oraz zachowanie się obwinionego po 
wypadku 
samochodowym 
(czynienie 
starań 
o 
naprawienie 
szkody, 
interesowanie się stanem zdrowia najciężej poszkodowanego w wypadku 
dziecka). Przy wymierzaniu obwinionemu sędziemu kary dyscyplinarnej 
należało kierować się także dotychczasowym, nienagannym przebiegiem służby 
obwinionego i bardzo dobrą opinią dotyczącą wykonywania przez niego 
zawodu. 
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 456 w 
związku z art. 128 u.s.p. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania 
dyscyplinarnego orzeczono zgodnie z art. 133 u.s.p.