Orzeczenie · 2017-02-23

SNO 59/16

Sąd
Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny
Data
2017-02-23
SNKarneodpowiedzialność karna sędziówWysokanajwyższy
immunitet sędziowskiodpowiedzialność karnaprzedawnieniesąd dyscyplinarnyakt oskarżeniasąd najwyższysąd apelacyjnyzniesławienieznieważenienadużycie uprawnień

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozpoznał zażalenie oskarżyciela prywatnego R. S. na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 9 sierpnia 2016 r., która odmówiła zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego R. C. Zarzuty wobec sędzi dotyczyły popełnienia przestępstw z art. 231 § 1 k.k. (nadużycie uprawnień), art. 212 § 1 k.k. (zniesławienie) oraz art. 216 § 1 k.k. (znieważenie), w związku z wydaniem wyroku skazującego w sprawie II K (...) bez dowodów winy i pod nieobecność oskarżonego R. S. Sąd Apelacyjny uznał, że czyny zniesławienia i znieważenia, ścigane z oskarżenia prywatnego, uległy przedawnieniu, ponieważ wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej wpłynął po upływie rocznego terminu od dowiedzenia się o sprawcy lub trzyletniego terminu od popełnienia czynu. Ponadto, w odniesieniu do zarzutu nadużycia uprawnień (art. 231 § 1 k.k.), ściganego z oskarżenia publicznego, Sąd Apelacyjny stwierdził brak uprawnień R. S. do wniesienia aktu oskarżenia, co wynikało z prawomocnych postanowień prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa i oddaleniu zażalenia. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy. Podkreślono, że immunitet sędziowski chroni sędziego przed próbami podważania merytorycznej oceny dowodów i wyroków poprzez wnoszenie prywatnych aktów oskarżenia. Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące sposobu procedowania powinny być podnoszone w ramach środków odwoławczych. W niniejszej sprawie potwierdzono wystąpienie negatywnych przesłanek procesowych, takich jak przedawnienie karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego oraz brak uprawnień do wniesienia aktu oskarżenia o czyn ścigany z oskarżenia publicznego. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego, przesłanek procesowych w sprawach o uchylenie immunitetu sędziowskiego oraz roli immunitetu sędziowskiego w ochronie niezależności sądów.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji próby pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności karnej; ogólne zasady przedawnienia i immunitetu mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przedawnienie karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego (zniesławienie, znieważenie) stanowi przeszkodę do wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przedawnienie karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego stanowi negatywną przesłankę procesową, która uniemożliwia wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że czyny zniesławienia i znieważenia, ścigane z oskarżenia prywatnego, ulegają przedawnieniu w terminach określonych w k.k. i k.p.k. Jeśli wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej wpłynie po upływie tych terminów, sprawa staje się bezprzedmiotowa.

Czy w przypadku braku podstaw do wszczęcia postępowania karnego z oskarżenia publicznego (np. z powodu prawomocnej odmowy wszczęcia śledztwa), pokrzywdzony może uzyskać status oskarżyciela posiłkowego i wnieść akt oskarżenia przeciwko sędziemu o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w sytuacji prawomocnej odmowy wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie tego samego czynu i tych samych osób, pokrzywdzony nie nabywa uprawnień do wniesienia aktu oskarżenia jako oskarżyciel posiłkowy.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 55 § 1 k.p.k., wskazując, że R. S. nie nabył uprawnień oskarżyciela posiłkowego do wniesienia aktu oskarżenia o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, ponieważ nie zaskarżył pierwszego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego.

Jaka jest rola immunitetu sędziowskiego w kontekście prób pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności karnej za czynności związane z orzekaniem?

Odpowiedź sądu

Immunitet sędziowski chroni sędziego w sytuacji, gdy osoba niezadowolona z rozstrzygnięcia próbuje pociągnąć sędziego do odpowiedzialności karnej, podważając ocenę dowodów i merytoryczną treść wyroku.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że immunitet sędziowski służy stabilizacji wymiaru sprawiedliwości i zabezpiecza niezależne orzekanie. Zarzuty dotyczące sposobu procedowania powinny być podnoszone w ramach środków odwoławczych, a nie jako podstawa do wszczęcia postępowania karnego przeciwko sędziemu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymanie w mocy uchwały sądu niższej instancji
Strona wygrywająca
Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny

Strony

NazwaTypRola
R. C.osoba_fizycznasędzia Sądu Rejonowego
R. S.osoba_fizycznaoskarżyciel prywatny
Skarb Państwaorgan_państwowykosztodawca
adw. K. F. Kancelaria Adwokacka w W.innepełnomocnik oskarżyciela prywatnego

Przepisy (7)

Główne

k.k. art. 212 § 1

Kodeks karny

Czyn ścigany z oskarżenia prywatnego, którego karalność ustaje z upływem roku od dowiedzenia się o sprawcy, nie później niż z upływem trzech lat od popełnienia przestępstwa.

k.k. art. 216 § 1

Kodeks karny

Czyn ścigany z oskarżenia prywatnego, którego karalność ustaje z upływem roku od dowiedzenia się o sprawcy, nie później niż z upływem trzech lat od popełnienia przestępstwa.

k.k. art. 231 § 1

Kodeks karny

Przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego.

k.p.k. art. 55 § 1

Kodeks postępowania karnego

Warunki nabycia uprawnień oskarżyciela posiłkowego do wniesienia aktu oskarżenia o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego.

u.s.p. art. 80 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Warunki wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej (dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa).

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § 6

Kodeks postępowania karnego

Przesłanka procesowa stanowiąca o przedawnieniu karalności.

u.s.p. art. 128

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie karalności czynów zniesławienia i znieważenia. • Brak uprawnień do wniesienia aktu oskarżenia o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. z uwagi na prawomocne postanowienia prokuratora. • Immunitet sędziowski jako ochrona przed próbami podważania merytorycznej oceny dowodów i wyroków.

Odrzucone argumenty

Argumenty oskarżyciela prywatnego kwestionujące przedawnienie i brak uprawnień do wniesienia aktu oskarżenia.

Godne uwagi sformułowania

Sędzia nie działa we własnym imieniu, ale mocą nadanej władzy wydaje orzeczenia oraz wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. • Niezależną, wolną od nacisków ochronę sędziego zapewnia immunitet sędziowski, który służy stabilizacji, niezbędnej dla funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości jako jednej z władz konstytucyjnych. • Co do zasady, zarzuty te powinny być podnoszone w ramach przysługujących stronom procesu karnego środków odwoławczych, a merytoryczna ocena ich zasadności lub bezzasadności należy do sądu odwoławczego. • Wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za czyny ścigane z oskarżenia prywatnego staje się oczywiście bezprzedmiotowe po upływie okresu karalności zarzucanych czynów.

Skład orzekający

Roman Sądej

przewodniczący

Krzysztof Strzelczyk

sprawozdawca

Marian Kocon

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego, przesłanek procesowych w sprawach o uchylenie immunitetu sędziowskiego oraz roli immunitetu sędziowskiego w ochronie niezależności sądów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji próby pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności karnej; ogólne zasady przedawnienia i immunitetu mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy immunitetu sędziowskiego i jego granic, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników i opinii publicznej. Pokazuje, jak prawo chroni niezawisłość sędziowską, ale też jakie są mechanizmy kontroli.

Czy sędzia może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej za swoje orzeczenia? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice immunitetu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst