SNO 59/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozpoznał zażalenie oskarżyciela prywatnego R. S. na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 9 sierpnia 2016 r., która odmówiła zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego R. C. Zarzuty wobec sędzi dotyczyły popełnienia przestępstw z art. 231 § 1 k.k. (nadużycie uprawnień), art. 212 § 1 k.k. (zniesławienie) oraz art. 216 § 1 k.k. (znieważenie), w związku z wydaniem wyroku skazującego w sprawie II K (...) bez dowodów winy i pod nieobecność oskarżonego R. S. Sąd Apelacyjny uznał, że czyny zniesławienia i znieważenia, ścigane z oskarżenia prywatnego, uległy przedawnieniu, ponieważ wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej wpłynął po upływie rocznego terminu od dowiedzenia się o sprawcy lub trzyletniego terminu od popełnienia czynu. Ponadto, w odniesieniu do zarzutu nadużycia uprawnień (art. 231 § 1 k.k.), ściganego z oskarżenia publicznego, Sąd Apelacyjny stwierdził brak uprawnień R. S. do wniesienia aktu oskarżenia, co wynikało z prawomocnych postanowień prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa i oddaleniu zażalenia. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy. Podkreślono, że immunitet sędziowski chroni sędziego przed próbami podważania merytorycznej oceny dowodów i wyroków poprzez wnoszenie prywatnych aktów oskarżenia. Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące sposobu procedowania powinny być podnoszone w ramach środków odwoławczych. W niniejszej sprawie potwierdzono wystąpienie negatywnych przesłanek procesowych, takich jak przedawnienie karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego oraz brak uprawnień do wniesienia aktu oskarżenia o czyn ścigany z oskarżenia publicznego. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego, przesłanek procesowych w sprawach o uchylenie immunitetu sędziowskiego oraz roli immunitetu sędziowskiego w ochronie niezależności sądów.
Dotyczy specyficznej sytuacji próby pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności karnej; ogólne zasady przedawnienia i immunitetu mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedawnienie karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego (zniesławienie, znieważenie) stanowi przeszkodę do wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedawnienie karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego stanowi negatywną przesłankę procesową, która uniemożliwia wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że czyny zniesławienia i znieważenia, ścigane z oskarżenia prywatnego, ulegają przedawnieniu w terminach określonych w k.k. i k.p.k. Jeśli wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej wpłynie po upływie tych terminów, sprawa staje się bezprzedmiotowa.
Czy w przypadku braku podstaw do wszczęcia postępowania karnego z oskarżenia publicznego (np. z powodu prawomocnej odmowy wszczęcia śledztwa), pokrzywdzony może uzyskać status oskarżyciela posiłkowego i wnieść akt oskarżenia przeciwko sędziemu o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji prawomocnej odmowy wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie tego samego czynu i tych samych osób, pokrzywdzony nie nabywa uprawnień do wniesienia aktu oskarżenia jako oskarżyciel posiłkowy.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 55 § 1 k.p.k., wskazując, że R. S. nie nabył uprawnień oskarżyciela posiłkowego do wniesienia aktu oskarżenia o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, ponieważ nie zaskarżył pierwszego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego.
Jaka jest rola immunitetu sędziowskiego w kontekście prób pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności karnej za czynności związane z orzekaniem?
Odpowiedź sądu
Immunitet sędziowski chroni sędziego w sytuacji, gdy osoba niezadowolona z rozstrzygnięcia próbuje pociągnąć sędziego do odpowiedzialności karnej, podważając ocenę dowodów i merytoryczną treść wyroku.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że immunitet sędziowski służy stabilizacji wymiaru sprawiedliwości i zabezpiecza niezależne orzekanie. Zarzuty dotyczące sposobu procedowania powinny być podnoszone w ramach środków odwoławczych, a nie jako podstawa do wszczęcia postępowania karnego przeciwko sędziemu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. C. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Rejonowego |
| R. S. | osoba_fizyczna | oskarżyciel prywatny |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | kosztodawca |
| adw. K. F. Kancelaria Adwokacka w W. | inne | pełnomocnik oskarżyciela prywatnego |
Przepisy (7)
Główne
k.k. art. 212 § 1
Kodeks karny
Czyn ścigany z oskarżenia prywatnego, którego karalność ustaje z upływem roku od dowiedzenia się o sprawcy, nie później niż z upływem trzech lat od popełnienia przestępstwa.
k.k. art. 216 § 1
Kodeks karny
Czyn ścigany z oskarżenia prywatnego, którego karalność ustaje z upływem roku od dowiedzenia się o sprawcy, nie później niż z upływem trzech lat od popełnienia przestępstwa.
k.k. art. 231 § 1
Kodeks karny
Przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego.
k.p.k. art. 55 § 1
Kodeks postępowania karnego
Warunki nabycia uprawnień oskarżyciela posiłkowego do wniesienia aktu oskarżenia o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego.
u.s.p. art. 80 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Warunki wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej (dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa).
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § 6
Kodeks postępowania karnego
Przesłanka procesowa stanowiąca o przedawnieniu karalności.
u.s.p. art. 128
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie karalności czynów zniesławienia i znieważenia. • Brak uprawnień do wniesienia aktu oskarżenia o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. z uwagi na prawomocne postanowienia prokuratora. • Immunitet sędziowski jako ochrona przed próbami podważania merytorycznej oceny dowodów i wyroków.
Odrzucone argumenty
Argumenty oskarżyciela prywatnego kwestionujące przedawnienie i brak uprawnień do wniesienia aktu oskarżenia.
Godne uwagi sformułowania
Sędzia nie działa we własnym imieniu, ale mocą nadanej władzy wydaje orzeczenia oraz wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. • Niezależną, wolną od nacisków ochronę sędziego zapewnia immunitet sędziowski, który służy stabilizacji, niezbędnej dla funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości jako jednej z władz konstytucyjnych. • Co do zasady, zarzuty te powinny być podnoszone w ramach przysługujących stronom procesu karnego środków odwoławczych, a merytoryczna ocena ich zasadności lub bezzasadności należy do sądu odwoławczego. • Wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za czyny ścigane z oskarżenia prywatnego staje się oczywiście bezprzedmiotowe po upływie okresu karalności zarzucanych czynów.
Skład orzekający
Roman Sądej
przewodniczący
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego, przesłanek procesowych w sprawach o uchylenie immunitetu sędziowskiego oraz roli immunitetu sędziowskiego w ochronie niezależności sądów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji próby pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności karnej; ogólne zasady przedawnienia i immunitetu mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy immunitetu sędziowskiego i jego granic, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników i opinii publicznej. Pokazuje, jak prawo chroni niezawisłość sędziowską, ale też jakie są mechanizmy kontroli.
“Czy sędzia może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej za swoje orzeczenia? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice immunitetu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.