SNO 55/09

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  30  WRZEŚNIA  2009  R. 
SNO  55/09 
 
Skoro z dniem 5 maja 2009 r. asesorzy sądowi nie są już chronieni 
immunitetem procesowym, nie zachodzi formalnoprawna przeszkoda do 
wszczęcia i prowadzenia wobec nich postępowania karnego. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Henryk Gradzik. 
Sędziowie 
SN: 
Irena 
Gromska–Szuster, 
Grzegorz 
Misiurek 
(sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem protokolanta 
w sprawie asesora Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009 r. 
zażalenia wniesionego przez obrońców asesora na zarządzenie upoważnionego 
sędziego Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 19 maja 2009 r., sygn. 
akt (...) 
 
p o s t a n o w i ł : 
1. 
uchylić zaskarżone zarządzenie; 
2. 
uchylić uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 30 kwietnia 
2009 r., sygn. akt (...); 
3. 
umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku Prokuratora Prokuratury 
Krajowej z dnia 5 marca 2009 r. o zezwolenie na pociągnięcie do 
odpowiedzialności karnej asesora Sądu Rejonowego. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 30 kwietnia 2009 r. 
zezwolił na pociągniecie asesora Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej. 
Upoważniony sędzia Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego zarządzeniem 
z dnia 19 maja 2009 r. odmówił przyjęcia zażalenia obrońców asesora Sądu 
Rejonowego na powyższą uchwałę wskazując, że pochodzi ono od osoby 
nieuprawnionej. Zgodnie bowiem z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o 
Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157) z dniem 5 maja 
2009 r. ustaje powierzenie asesorom sądowym pełnienia czynności sędziowskich. W 
tej sytuacji postępowanie immunitetowe stało się bezprzedmiotowe, w związku z 
czym asesor nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu uchwały zezwalającej na 
pociągniecie jej do odpowiedzialności karnej. 

 
2 
W zażaleniu na wskazane zrządzenie, obrońcy asesora Sądu Rejonowego 
podnieśli zarzut obrazy art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 
r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) i art. 68 
ust. 3 ustawy z dnia z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i 
Prokuratury przez błędne uznanie, że asesor X. Y. nie ma interesu prawnego we 
wniesieniu zażalenia na uchwałę z dnia 30 kwietnia 2009 r. W konkluzji wnieśli o 
uchylenie zarządzenia upoważnionego sędziego i przyjęcie wniesionego przez nich 
zażalenia oraz przekazanie go do rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Sądowi 
Dyscyplinarnemu, bądź też o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i rozpoznanie 
zażalenia na wymienioną uchwałę. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Instytucja prawna asesora sądowego została unormowana przepisami art. 134 – 
136 zamieszczonymi w dziale III ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo u ustroju 
sądów powszechnych (dalej: „u.s.p.”) zatytułowanym „Asesorzy sądowi i aplikacja 
sądowo prokuratorska”. Artykuł 136 ust. 2 u.s.p. nakazywał stosować do asesorów 
sądowych, którym powierzono pełnienie czynności sędziowskich, przepisy dotyczące 
sędziów, z wyjątkiem enumeratywnie wskazanych unormowań odnoszących się do 
statusu materialnego sędziów. Do asesorów sądowych miał zatem zastosowanie m. in. 
art. 80 u.s.p. regulujący postępowanie przed sądem dyscyplinarnym w przedmiocie 
wyrażenia zgody na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. 
Wspomniany dział III u.s.p. został uchylony z mocy art. 60 pkt 12 ustawy z dnia 
23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Ustawa ta weszła 
w życie w dniu 4 marca 2009 r., jednak w art. 68 tej regulacji przewidziano, że 
powierzenie asesorom sądowym czynności sędziowskich ustaje z dniem 5 maja 2009 
r., zaś do czasu ustania stosunku pracy (z upływem czterech lat od dnia mianowania 
bądź wcześniejszego rozwiązania lub wygaśnięcia) asesor sądowy jest upoważniony 
do wykonywania czynności referendarza sądowego. Z unormowań tych wynika, że z 
chwilą pozbawienia asesorów sądowych uprawnienia do wykonywania czynności 
sędziowskich utracili oni immunitet sędziowski. Skoro z dniem 5 maja 2009 r. 
asesorzy sądowi nie są już chronieni immunitetem procesowym, nie zachodzi 
formalnoprawna przeszkoda do wszczęcia i prowadzenia wobec nich postępowania 
karnego. 
Wbrew odmiennemu zapatrywaniu wyrażonemu w zażaleniu, upoważniony 
sędzia Sąd Apelacyjnego – Sąd Dyscyplinarnego trafnie uznał, że w zaistniałej 
sytuacji procesowej bezprzedmiotowe stało się orzekanie w przedmiocie zezwolenia 
na pociągnięcie asesora sądowego X. Y. do odpowiedzialności karnej. Podniesione 
przez skarżących okoliczności, iż wymieniona asesor w dalszym ciągu może 
wykonywać czynności referendarza sądowego oraz że czyny objęte uchwałą z dnia 30 

 
3 
kwietnia 2009 r. miały miejsce w czasie wykonywania przez nią czynności 
sędziowskich, nie mają aktualnie istotnego znaczenia. 
Stwierdzenie – na gruncie obecnie obowiązującej regulacji – braku możliwości 
stosowania wobec asesorów sądowych przepisów dotyczących postępowania 
immunitetowego jest równoznaczne z odpadnięciem okoliczności wyłączającej 
ściganie w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. Okoliczność ta stworzyła zarazem, z 
dniem 5 maja 2009 r., przeszkodę w dalszym prowadzeniu postępowania o zezwolenie 
na pociągnięcie asesora X. Y. do odpowiedzialności karnej, gdyż stało się ono, w 
nowym stanie prawnym, bezprzedmiotowe, a zarazem niedopuszczalne (art. 17 § 1 pkt 
11 k.p.k. – stosowany odpowiednio w postępowaniu o uchylenie immunitetu 
sędziowskiego – tak uchwała SN z dnia 27 maja 2009 r., I KZP 5/09, OSNKW 
2009/7/51). 
Z dniem 5 maja 2009 r. toczące się w niniejszej sprawie postępowanie podlegało 
umorzeniu, a żadne inne rozstrzygnięcia procesowe nie powinny być wydane. 
Ponieważ jednak nie doszło do umorzenia postępowania przez Sąd Dyscyplinarny 
pierwszej instancji, a zainicjowano czynności w postępowaniu odwoławczym, przeto 
w jego toku, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, stosując odpowiednio przepis art. 
439 § 1 pkt 9 k.p.k., uchylił zarządzenie i uchwałę wymienione w części wstępnej, a 
postępowanie w przedmiocie uchylenia immunitetu – umorzył.