SNO 54/06

WYROK  Z  DNIA  24  SIERPNIA  2006  R. 
SNO  54/06 
 
Etos zawodu sędziowskiego nie pozwala na dokonywanie odwołań do 
przedstawicieli innych zawodów, mających na celu złagodzenie wymagań 
moralnych stawianych sędziom. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Ewa Strużyna. 
Sędziowie SN: Beata Gudowska (sprawozdawca), Józef Dołhy. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  na rozprawie z udziałem 
Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych oraz protokolanta po 
rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2006 r. sprawy sędziego Sądu Okręgowego w związku 
z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 31 marca 2006 r. sygn. akt (...) 
 
1. z m i e n i ł  zaskarżony w y r o k  w ten sposób, że zamiast orzeczonej kary 
dyscyplinarnej przeniesienia na inne miejsce służbowe wymierzył obwinionej karę 
dyscyplinarną złożenia sędziego z urzędu, 
2. kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, wyrokiem z dnia 31 marca 2006 r., uznał 
obwinioną – sędziego Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za 
winną uchybienia godności urzędu sędziego przez orzekanie w 63 sprawach, w 
których zlecała opracowanie opinii lekarskich osobiście przez swego męża – biegłego 
sądowego Włodzimierza G. lub w których sporządzał on opinie jako członek zespołu 
biegłych; niezrealizowanie 15 umów kredytowych i doprowadzenie do wszczęcia 
postępowań 
o 
nadanie 
klauzul 
wykonalności 
przez 
Sąd 
Rejonowy 
oraz 
nieuregulowanie opłat z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego, które spowodowało 
konieczność wniesienia przez wspólnotę mieszkaniową przeciwko obwinionej pozwu 
do Sądu Rejonowego o zapłatę 14.454,15 zł. Na podstawie art. 107 § 1 i 109 § 1 pkt 4 
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, 
poz. 1070 ze zm.) Sąd Dyscyplinarny wymierzył obwinionej karę dyscyplinarną 
przeniesienia na inne miejsce służbowe. 
Sąd Dyscyplinarny ustalił, że obwiniona sędzia w 1999 r. zawarła związek 
małżeński z Włodzimierzem G., biegłym sądowym, lekarzem specjalistą chirurgii 
ogólnej. Zachowała dotychczasowe nazwisko, lecz o małżeństwie wiedzieli koledzy – 

 
2
przewodnicząca i sędziowie Wydziału XII Ubezpieczeń Społecznych. Włodzimierz G. 
był wpisany na listę biegłych Sądu Okręgowego jako specjalista chirurg i udzielał 
opinii między innymi w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jeszcze przed 
zawarciem związku małżeńskiego z obwinioną. Na rzecz Wydziału XII wydawał 
opinie, także na podstawie zlecenia obwinionej – później żony. Obwiniona i jej mąż 
mieli początkowo wątpliwości, czy w związku z zawarciem związku małżeńskiego 
sędzia powinna nadal zlecać opinie temu biegłemu, ostatecznie jednak oboje uznali, że 
przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują w takim wypadku 
ustawowego wyłączenia biegłego ani sędziego. Sędzia Przewodnicząca Wydziału nie 
wiedziała o stosowanej przez obwinioną praktyce korzystania z opinii swego męża. 
Spośród sędziów Wydziału XII z opinii Włodzimierza G. najczęściej korzystała 
obwiniona. W latach 2000-2004 w sprawach opiniowanych przez tego biegłego 25% 
przypadało na sprawy z referatu obwinionej, a w Wydziale pracowało ponad 30, a 
ostatnio około 20 sędziów. Obwiniona sędzia korzystała z opinii swego męża 
bezpośrednio zlecając mu sporządzenie opinii lub z opinii zespołu lekarzy z udziałem 
chirurga, przy świadomości, że w wydaniu opinii będzie uczestniczył jej mąż. W taki 
sposób, w okresie nieobjętym przedawnieniem, obwiniona skorzystała z opinii 
biegłego Włodzimierza G. w sprawach XIIU: 937/02, 1433/02, 1721/02, 2309/02, 
2213/02, 2152/02, 2114/02, 2440/02, 2386/02, 2031/02, 2004/02, 1920/02, 1868/02, 
1801/02, 1799/02, 1518/02, 1601/02, 1603/02, 685/03, 791/03, 482/03, 235/03, 
234/03, 968/03, 169/03, 726/03, 917/03, 134/03, 111/03, 1507/03, 1470/03, 1363/03, 
1321/03, 1779/03, 1841/03, 2052/03, 1044/03, 1016/03, 1237/03, 11/03, 1290/03, 
1186/03, 1125/03, 1053/03, 1102/03, 1083/03, 2142/03, 1465/03, 2200/03, 5/04, 
20/04, 161/04,201/04, 381/04, 507/04, 592/04, 705/04, 738/04, 892/04, 89/04 i 
1630/04. 
Sąd Dyscyplinarny ustalił także, że w ostatnich latach obwiniona sędzia zawarła 
z różnymi bankami liczne umowy o udzielenie kredytów i zaprzestała spłaty 15 
wymagalnych zobowiązań z zaciągniętych kredytów. W związku z tym banki 
wystawiły tytuły egzekucyjne, które Sąd Rejonowy opatrzył klauzulami wykonalności 
w sprawach I Co: 1606/04, 1157/03, 1158/03, 5688/03, 4892/03, 4717/03, 4487/03, 
3698/03, 3415/03, 3301/01, 2908/03, 2382/03, 2062/03, 1557/03 oraz 1540/03. Już w 
przeszłości korzystanie przez obwinioną z kredytów bankowych spowodowało 
wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i karnego. Sąd Dyscyplinarny uchwałą z 
dnia 1 czerwca 2000 r., sygn. akt (...), zezwolił na pociągnięcie obwinionej do 
odpowiedzialności karnej pod zarzutem popełnienia czynu z art. 297 § 1 k.k., 
ostatecznie jednak postanowieniem z dnia 6 listopada 2001 r., sygn. akt (...), Sąd 
Rejonowy umorzył postępowanie wobec znikomego stopnia społecznej szkodliwości 
czynu, a Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 27 września 2002 r., sygn. akt (...), oddalił 
wniosek rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. 

 
3
Sąd 
Dyscyplinarny 
stwierdził 
również, 
że 
wspólnota 
mieszkaniowa 
nieruchomości w A. przy ul. 3-go Maja 35A w dniu 26 października 2004 r. złożyła w 
Sądzie Rejonowym pozew przeciwko obwinionej o zapłatę kwoty 14.454,15 zł jako 
brakującej części opłat na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną. W 
sprawie sygn. akt I NC 677/04 Sąd wydał nakaz zapłaty, którego obwiniona nie 
zaskarżyła. 
W ocenie Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, czyny obwinionej, 
których popełnienie przyznała, uchybiały godności urzędu sędziego i wyczerpały 
znamiona przewinienia służbowego popełnionego z winy umyślnej. Sąd ocenił, że 
odpowiednia do stwierdzonego przewinienia jest kara przeniesienia na inne 
stanowisko służbowe. Wobec intensywności i ciężaru stwierdzonego przewinienia nie 
brał pod uwagę kar łagodniejszych, natomiast wnioskowaną przez zastępcę rzecznika 
dyscyplinarnego karę złożenia obwinionej z urzędu sędziego uznał za nazbyt surową. 
Minister 
Sprawiedliwości 
zaskarżył 
ten 
wyrok, 
zarzucając 
rażącą 
niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego przewinienia dyscyplinarnego i 
wniósł o jej zaostrzenie przez wymierzenie obwinionej kary złożenia z urzędu (art. 
109 § 1 pkt 5 Prawa o ustroju sądów powszechnych). W ocenie Ministra, orzeczona 
kara przeniesienia na inne miejsce służbowe jest rażąco niewspółmierna (zbyt 
łagodna) w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k. do rodzaju i charakteru popełnionego 
przez obwinioną przewinienia dyscyplinarnego oraz rozmiaru szkody wyrządzonej 
dobru 
wymiaru 
sprawiedliwości. 
Nie 
realizuje 
także 
należycie 
celów 
zapobiegawczych i wychowawczych. Wymierzając ją, Sąd Dyscyplinarny nie ocenił 
należycie ustalonych okoliczności przedmiotowych czynu obwinionej, która, 
lekceważąc obowiązki ciążące na niej z racji piastowanego urzędu, uchybiła godności 
urzędu sędziego w sposób szczególnie rażący. Godność urzędu sędziego – jak 
podkreślono w odwołaniu – wyraża się w zdolności do dochowania wierności 
ślubowaniu sędziowskiemu, zachowaniu nieposzlakowanego charakteru, który jest 
jednym z warunków powołania do pełnienia tego urzędu, strzeżenia powagi 
stanowiska sędziowskiego oraz unikania wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę 
godności sędziego. Zachowania obwinionej, ich długotrwałość, waga naruszonych 
reguł, intencje oraz konsekwencje – zarówno dla wymiaru sprawiedliwości, jak i 
innych osób – nakazują ocenić stopień zawinienia obwinionej oraz szkodliwość 
społeczną przypisanego jej przewinienia jako drastycznie wysokie. Kompromitujące 
postępowanie obwinionej, nielicujące z zasadami etyki wyrażonymi w uchwale nr 
16/2003 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 19 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia 
Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów, godzi także w dobro wymiaru 
sprawiedliwości i pozwala wnosić o utracie przez obwinioną osobistego autorytetu, 
niezbędnego dla sprawowania urzędu sędziego. 

 
4
Obwiniona sędzia złożyła na piśmie wyjaśnienia, w których ustosunkowała się 
do odwołania, podnosząc, że od początku nie zgadzała się z wyrokiem Sądu 
Dyscyplinarnego, lecz nie odwoływała się z powodu krytycznego stanu zdrowia oraz 
rozpoczętej procedury przeniesienia w stan spoczynku. Zarzutowi narażenia na 
posądzenie o brak obiektywizmu, a nawet nieuczciwości przeciwstawiła fakt 
wieloletniej pracy, która nigdy nie została oceniona negatywnie. Podkreśliła, że opinie 
wydawane dla sądu przez jej męża nigdy nie dotyczyły osób będących jego pacjentami 
lub znajomymi; były obiektywne, kompetentne i terminowo wykonane. Ich treść nie 
miała zresztą wpływu na wydane przez nią wyroki, gdyż w swych decyzjach 
procesowych kierowała się zawsze wiedzą, doświadczeniem, przeprowadzonymi 
dowodami i sumieniem. Przyznała, że jej początkowe wątpliwości co do właściwości 
zlecania opinii biegłemu, będącemu jej mężem, ustały po analizie przepisów Kodeksu 
postępowania cywilnego, nieprzewidujących wyłączenia z mocy ustawy ani na 
wniosek. Utrzymywała – wbrew ustaleniu Sądu Dyscyplinarnego – że o zlecaniu 
opinii mężowi powiadomiła Przewodniczącą Wydziału. Za wyjątkowo bolesne i 
niesprawiedliwe uznała stwierdzenie o „świadczeniu wzajemnych usług” między 
sędzią i biegłym, kładąc nacisk na to, że koszt opinii stanowił zapłatę za rzetelnie 
wykonaną pracę i nie był wygórowany. 
Nie przecząc wielości i częstotliwości zaciągania kredytów oraz ostatecznie 
zaniechaniu ich spłacania, nie zgodziła się z oceną Ministra co do swej nierzetelności 
w sprawach finansowych. Podała, że z kredytów i pożyczek korzystała przez całe 
życie i przedstawiła kłopoty związane z dwoma rozwodami i wychowywaniem 
chorego dziecka. Zaznaczyła, że pożyczonych pieniędzy nie przeznaczała na 
luksusowe wydatki, lecz na leczenie siebie i syna, a także na jego naukę. Była – jak 
oświadczyła – „osobą, która nie przejdzie obojętnie obok potrzebującego wsparcia i 
pomocy”, więc pomagała swoim rodzicom w utrzymaniu wziętego na wychowanie 
chorego dziecka i wspierała schroniska dla zwierząt. „Pomocną dłoń” podała również 
swym znajomym dla których wzięła kredyty. Osoby te nadużyły jej zaufania i nie 
spłaciły zadeklarowanych kwot, a ostatecznie, gdy wszystkie płatności stały się 
wymagalne i były egzekwowane, całkowicie utraciła zdolność ich spłacenia. Sytuacja 
ta – jak twierdzi – jest dla niej dramatem tym większym, że od wielu lat pozostaje w 
leczeniu psychiatrycznym z powodu choroby afektywnej dwubiegunowej. 
Obwiniona dołączyła kopię artykułu prasowego zatytułowanego „Sejm tonie w 
długach”, opisującego zadłużenie posłów i na jego tle oceniła wymierzoną przez Sąd 
Dyscyplinarny karę jako „wybiórcze karanie osób znajdujących się w takiej samej 
sytuacji”. Karę przeniesienia na inne miejsce służbowe uznała za drastyczną, a 
domaganie się kary złożenia z urzędu sędziego za rażąco niesprawiedliwe. Przyznała, 
że „nie jest jednak tym zdziwiona, albowiem jest to metoda jakby żywcem wyjęta z 
dzisiejszych czasów, w których można kogoś odsądzić od czci i wiary i nie trzeba tego 

 
5
udowadniać”. Prosiła o umożliwienie jej prowadzenia spokojnego życia i 
kontynuowania leczenia. 
Przesłała także kopię uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr 73/2006 z dnia 19 
lipca 2006 r. o przeniesieniu w stan spoczynku na podstawie art. 70 § 1 Prawa o 
ustroju sądów powszechnych. 
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i 
wymierzenie obwinionej kary postulowanej w odwołaniu Ministra Sprawiedliwości. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Popełnienie przez obwinioną przypisanych jej czynów, stanowiących ciężkie 
wykroczenia służbowe w rozumieniu art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych, jest oczywiste i niesporne. Argumenty Ministra Sprawiedliwości 
odnośnie do wymierzonej za nie kary są oczywiste; sędzia dopuszczający się bez 
refleksji rażących naruszeń zasad etyki sędziowskiej, których respektowanie z 
niezwyczajną starannością ma zasadnicze znaczenie dla zachowania dobra i powagi 
wymiaru sprawiedliwości, traci przymiot „nieskazitelności” charakteru i musi się 
liczyć – biorąc w szczególności pod uwagę stopień zawinienia oraz społecznej 
szkodliwości dokonanych czynów – z najsurowszą karą złożenia z urzędu. Sędzia 
powinien w takim wypadku ponieść konsekwencje w imię konieczności takiego 
kształtowania zewnętrznego wizerunku wymiaru sprawiedliwości, aby w opinii 
społecznej nie zachodziły uzasadnione okolicznościami wątpliwości co do postawy 
etycznej sędziego, zarówno w czasie wykonywania obowiązków służbowych, jak i 
poza służbą. Jest oczywiste, że takiej postawy wymaga szeroko pojęte dobro wymiaru 
sprawiedliwości, więc zarówno środowisko sędziowskie, jak i opinia publiczna 
powinny otrzymywać jednoznaczny sygnał, że naganne z tego punktu widzenia 
zachowanie sędziego musi spotkać kara współmierna do stopnia naruszenia 
obowiązków służbowych. 
Sąd 
Najwyższy 
– 
Sąd 
Dyscyplinarny 
podzielił 
stanowisko 
Ministra 
Sprawiedliwości, że kara dyscyplinarna wymierzona obwinionej jest rażąco łagodna. Z 
bardzo zwięzłego uzasadnienia dotyczącego przesłanek wymiaru kary wynika, że Sąd 
Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie rozważył wszechstronnie ustalonych faktów i nie 
wyważył skuteczności wymierzonej kary zarówno na płaszczyźnie prewencji 
generalnej, jak i indywidualnej dolegliwości. Trafnie więc Minister Sprawiedliwości 
wskazał na konieczność uwzględnienia w ramach przesłanek wymiaru kary 
dyscyplinarnej, będącej instrumentem służącym także ochronie publicznego zaufania 
do urzędu sędziego i osób, które go sprawują, przedmiotową stronę czynu obwinionej, 
z uwzględnieniem długotrwałości i skali naruszenia zasad etycznych obowiązujących 
sędziego. Stosunek osobisty między sędzią i biegłym nie powoduje – z mocy 
przepisów postępowania – konieczności wyłączenia się jednego z nich ze sprawy, 

 
6
jednakże sędzia orzekający w sytuacji jaką wytworzyła obwiniona, musi być 
uznawany za „sędziego podejrzanego” (iudex suspectus) z powodu naruszenia zasady 
zakazującej wykorzystywania swego statusu i prestiżu sprawowanego urzędu w celu 
wspierania interesu własnego lub innych osób (§ 3 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej 
Sędziów – dalej Zbiór zasad), zasady nakazującej sędziemu unikania zachowań, które 
mogłyby podważyć zaufanie do jego niezawisłości i bezstronności (§ 10 Zbioru zasad) 
oraz unikania zachowań, mogących przynieść ujmę godności sędziego lub osłabić 
zaufanie do jego bezstronności przez każde zachowanie, nawet nieopisane w Zbiorze 
zasad (§ 5 ust. 2). Fakt powierzania przez obwinioną sporządzania opinii swemu 
mężowi, poza oczywistym podejrzeniem o brak bezstronności w ocenie takiego 
dowodu, ma jeszcze aspekt ekonomiczny. Nie ulega wątpliwości, że wielość 
zlecanych opinii (25 % wszystkich, które biegły sporządził w okresie objętym 
zarzutem) miała wpływ na sytuację finansową obwinionej. 
W prowadzeniu spraw finansowych obwiniona postępowała sprzecznie z zasadą, 
zgodnie z którą sędzia powinien wykazywać niebudzącą wątpliwości rzetelność oraz 
skrupulatność w wypełnianiu wynikających stąd obowiązków i nie podejmować 
działań finansowych, które mogą być odebrane jako wykorzystywanie własnej pozycji 
sędziego (§ 18 Zbioru zasad). 
Konfrontując zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku motywy, którymi 
kierował się Sąd pierwszej instancji w kwestii wymiaru kary, nie można pominąć 
stanowiska obwinionej dotyczącego popełnionych czynów, które unaocznia całkowite 
niezrozumienie 
sytuacji 
wytworzonej 
przez 
sprzeniewierzenie 
się 
zakazom 
obowiązującym sędziego postępującego etycznie i godnie. Obwiniona nie rozumie 
nawet tego, że etos zawodu sędziego nie pozwala na dokonywanie odwołań do 
przedstawicieli innych zawodów, mających na celu złagodzenie wymagań moralnych 
stawianych sędziom. Brak skruchy, a nawet wyniosłość wyrażona w powoływaniu się 
na obrazę jej godności sędziowskiej „według metod wyjętych żywcem z dzisiejszych 
czasów” 
nie 
mogły 
zrównoważyć 
przemawiającej 
na 
korzyść 
obwinionej 
dotychczasowej, dobrze ocenianej postawy zawodowej i wpłynąć na decyzję o 
wyborze kary najsurowszej. 
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zmienił zaskarżony 
wyrok na podstawie art. 109 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju 
sądów powszechnych i wymierzył obwinionej karę dyscyplinarną złożenia sędziego z 
urzędu, zważywszy również, że kara przeniesienia na inne miejsce służbowe, w 
związku z toczącym się, lecz niezakończonym ostatecznie postępowaniem o 
przeniesienie obwinionej w stan spoczynku, nie byłaby wykonalna.