SNO 54/04

WYROK  Z  DNIA  17  STYCZNIA  2005  R. 
SNO  54/04 
 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jan Bogdan Rychlicki. 
Sędziowie SN: Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca), Barbara Myszka. 
 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny z udziałem Zastępcy Rzecznika 
Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego oraz protokolanta w sprawie 
sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 
2005 r., odwołania obwinionego sędziego Sądu Rejonowego od wyroku Sądu 
Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 5 października 2004 r., sygn. akt 
(...) 
 
u c h y l i ł   zaskarżony   w y r o k   i  przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu – 
Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania. 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 5 października 2004 
r., po rozpoznaniu sprawy sędziego Sądu Rejonowego obwinionego o to, że: „w 
dniu 7 listopada 2003 r. (...) na drodze publicznej S. – K., kierował samochodem 
marki Fiat Punto nr rej. (...)w stanie nietrzeźwości – 2,56 promila alkoholu w 
wydychanym powietrzu (1,210 mg/l na urządzeniu Alco-Sensor IV nr fabryczny 
34362), w wyniku czego spowodował kolizję drogową w ten sposób, że nie 
opanował pojazdu na zakręcie, ściął dwa słupki drogowe, a następnie wypadł z 
szosy, powodując przewrócenie pojazdu, tj. o popełnienie przewinienia 
dyscyplinarnego z art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych”, 
uznał obwinionego za winnego zarzucanego czynu i wymierzył mu – na 
podstawie art. 109 § 1 pkt 5 u.s.p. – karę złożenia z urzędu sędziego. 
Odwołanie wniósł sędzia Sądu Rejonowego i zarzucił zaskarżonemu 
wyrokowi: 
„1. obrazę przepisów postępowania – art. 5 § 1 k.p.k., która miała wpływ 
na treść orzeczenia, a polegającą na wydaniu wyroku przez Sąd 
Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w sytuacji, gdy równolegle przed 
sądem powszechnym toczy się postępowanie karne o ten sam czyn o 
znamionach przestępstwa, a postępowanie to nie może pozostać bez 
wpływu na tok postępowania dyscyplinarnego, 
a ponadto, z daleko idącej ostrożności procesowej, 
2. rażącą niewspółmierność orzeczonej kary dyscyplinarnej – złożenia go 
z urzędu sędziego, podczas gdy okoliczności zdarzenia, a przede 

wszystkim okoliczności ściśle osobiste dotyczące jego osoby 
przemawiają za wymierzeniem kary łagodniejszej”. 
Skarżący, powołując się na te zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonego 
wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź – w razie nie 
uwzględnienia pierwszego zarzutu – o zmianę zaskarżonego wyroku i 
wymierzenie łagodniejszej kary dyscyplinarnej. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zaważył, co następuje: 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, że zarzucone sędziemu 
przewinienie dyscyplinarne wyczerpało znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 
k.k. Tak rozumiane przewinienie dyscyplinarne oznacza – zdaniem Sądu – że 
sędzia Sądu Rejonowego utracił przymiot osoby nieskazitelnego charakteru, 
niezbędny do wykonywania zawodu sędziego i uchybił godności urzędu 
sędziowskiego. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, uzasadniając wymiar 
najsurowszej kary, stwierdził zaś, że za jej wymierzeniem przemawia fakt, że 
„przewinienie wyczerpało znamiona umyślnego przestępstwa”. Ponadto 
podkreślił, że „wobec tego wykluczone było zastosowanie innych środków 
dyscyplinarnych, gdyż one łączyłyby się z dalszym zajmowaniem stanowiska 
sędziowskiego i co się z tym wiąże, orzekaniem o winie i wymierzaniem kar za 
popełnienie przestępstw, w tym również z art. 178a § 1 k.k.”. 
W sprawie jest bezsporne, że przeciwko sędziemu Sądu Rejonowego toczy 
się – równolegle do postępowania dyscyplinarnego – postępowanie karne, w 
którym zarzucono mu popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. Sprawa 
znajduje się na etapie postępowania sądowego, lecz wyrok w niej jeszcze nie 
zapadł. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie miał podstaw do 
uznania, że zarzucony sędziemu czyn wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 
178a § 1 k.k. Zgodnie bowiem z art. 5 § 1 k.p.k. sędziego chroni zasada 
domniemania niewinności. Dopiero prawomocny wyrok sądu stwierdzający 
winę oskarżonego obala zasadę domniemania niewinności. Dlatego także sąd 
dyscyplinarny ma nakaz traktowania obwinionego – w zakresie stawianego mu 
zarzutu popełnienia przestępstwa – jako niewinnego, niezależnie od 
posiadanego już przekonania, do czasu obalenia zasady domniemania 
niewinności. 
To oznacza, ze Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie mógł 
kwalifikować czynu obwinionego jako przewinienia dyscyplinarnego na 
podstawie uznania, że wyczerpał on znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. 
Powinien był natomiast ocenić, czy zarzucony obwinionemu czyn stanowi 
przewinienie dyscyplinarne, niezależnie od jego oceny na gruncie prawa 
karnego. Czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne musi być bezprawny, 
naruszający określone wymagania jakie ustawa wiąże z zajmowaniem 
stanowiska 
sędziego 
oraz 
zawiniony. 
Zawinienie 
jako 
przesłanka 
odpowiedzialności dyscyplinarnej wynika z jego istoty jako odpowiedzialności 
typu karnego oraz z samej nazwy czynu („przewinienie”, czyli zachowanie 

zawinione). Tymczasem w sprawie brak właściwej oceny w tym aspekcie 
zarzuconego obwinionemu czynu, co dotyczy zwłaszcza zawinienia. 
Zebrany w sprawie materiał zawiera dwie opinie sądowe wydane na 
zlecenie Prokuratury Rejonowej w A. z powodu powziętych w toku 
postępowania przygotowawczego wątpliwości co do poczytalności sędziego in 
tempore criminis, ponieważ podał on, że od kilku miesięcy leczy się 
psychiatrycznie z rozpoznaniem reakcji sytuacyjno-depresyjnej. Opinia 
psychiatryczno-psychologiczna z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz opinia 
psychiatryczna z dnia 21 czerwca 2004 r. (obie wydane przez zespół biegłych) 
różnią się zasadniczo. W opinii z dnia 29 kwietnia 2004 r. biegli stwierdzili u 
sędziego w ocenianym okresie zaburzenia świadomości w przebiegu choroby 
Addisona-Biermera, a upojenie alkoholowe uznali jako atypowe. Zespół 
biegłych, który wydał opinię z dnia 21 czerwca 2004 r., wykluczył natomiast 
zaburzenia świadomości i stwierdził stan zwykłego upicia alkoholem. 
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny, przyjmując, że przypisany sędziemu czyn stanowiący 
przewinienie dyscyplinarne jest zawiniony, całkowicie pominął dowód z opinii 
sądowej z dnia 29 kwietnia 2004 r. i nie wyjaśnił, dlaczego tak postąpił. 
Tymczasem uzasadnienie powinno zawierać – jak trafnie podniósł odwołujący 
się – wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nie udowodnione, na 
jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów 
przeciwnych (art. 424 § 1 pkt 1 w zw. z art. 128 u.s.p.). Stwierdzone uchybienie 
ma też istotne znaczenie z punktu widzenia zasady swobodnej oceny dowodów, 
która wymaga, aby sąd kształtował swoje przekonanie na podstawie wszystkich 
przeprowadzonych w sprawie dowodów (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.). 
Dlatego uzasadnienie pozbawione wnikliwej oceny wszystkich dowodów, a tym 
bardziej w ogóle pomijające ocenę niektórych dowodów, musi prowadzić do 
uchylenia wyroku, ponieważ nie daje możliwości przeprowadzenia kontroli 
prawidłowości postępowania i rozumowania sądu pierwszej instancji. 
Kwestia dopuszczalności zawieszenia postępowania dyscyplinarnego z 
powodu oczekiwania na prejudykat w postaci orzeczenia sądu karnego nie jest 
jednolicie 
postrzegana 
w 
orzecznictwie 
Sądu 
Najwyższego 
– 
Sądu 
Dyscyplinarnego. 
W przytoczonym w odwołaniu postanowieniu z dnia 27 listopada 2003 r., 
SNO 73/03 (Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, II 
półrocze 2003 r., poz. 67) Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny opowiedział się 
za dopuszczalnością zawieszenia postępowania dyscyplinarnego ze wskazanego 
powodu na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. Teza tego 
postanowienia brzmi: „Jeśli przedmiotem toczących się równocześnie 
postępowań – dyscyplinarnego i karnego – jest odpowiedzialność sędziego 
związana z zarzutem popełnienia tego samego czynu o znamionach 
przestępstwa, to orzeczeniem obalającym domniemanie niewinności jest wyrok 
wydany w postępowaniu karnym. Brak takiego wyroku może stanowić 

przeszkodę uniemożliwiającą kontynuowanie postępowania dyscyplinarnego, 
jeżeli zarzuconym przewinieniem jest wyłącznie czym objęty oskarżeniem w 
postępowaniu karnym”. 
W postanowieniu z dnia 12 czerwca 2003 r., SNO 30/03 (Orzecznictwo 
Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, I półrocze 2003 r., poz. 41) Sąd 
Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznał natomiast, że nie ma podstaw do 
zawieszenia postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. w zw. 
z art. 128 u.s.p. z powodu oczekiwania na prejudycjalne orzeczenie karne. Taki 
pogląd został też wyrażony w piśmiennictwie. Zarówno w postanowieniu z dnia 
12 czerwca 2003 r., jak i w literaturze przedmiotu podkreśla się zwłaszcza, że z 
przepisów art. 119 i art. 120 § 1 u.s.p. wynika jednoznacznie, iż postępowanie 
dyscyplinarne toczy się niezależnie od postępowania karnego nawet wtedy, gdy 
przedmiotem obu tych postępowań jest ten sam czyn. Sąd Najwyższy – Sąd 
Dyscyplinarny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ten 
kierunek wykładni. Zatem nie ma przeszkody do kontynuowania postępowania 
dyscyplinarnego. 
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł, 
jak w sentencji postanowienia (art. 437 § 1 w zw. z art. w zw. z art. 128 u.s.p.).