SNO 5/06

WYROK  Z  DNIA  9  MARCA  2006  R. 
SNO  5/06 
 
Przewodniczący: sędzia SN Antoni Kapłon. 
Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Herbert Szurgacz. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  na rozprawie z udziałem 
Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego oraz protokolanta 
po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2006 r. sprawy asesora Sądu Rejonowego w związku z 
odwołaniem obwinionej od wyroku Sądu Apelacyjnego  Sądu Dyscyplinarnego z 
dnia 18 listopada 2005 r., sygn. akt (...) 
 
1) 
u t r z y m a ł  w  m o c y  zaskarżony w y r o k , 
2) 
kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego we wniosku złożonym 
w trybie art. 114 § 4 u.s.p. zarzucił asesorowi sądowemu Sądu Rejonowego 
popełnienie przewinienia służbowego określonego w art.107 § 1 u.s.p., polegającego 
na sporządzeniu w okresie od listopada 2002 r. do dnia 27 czerwca 2005 r. z rażącą 
zwłoką i obrazą przepisów art. 423 § 1 k.p.k. oraz art. 329 k.p.c. pisemnych 
uzasadnień 238 orzeczeń wydanych w określonych sprawach osądzonych w Wydziale 
II Karnym, IV Pracy i VII Grodzkim oraz zaniechaniu sporządzenia uzasadnień do 
dnia 27 czerwca 2005 r. w 21 sprawach. 
Wyrokiem z dnia 18 listopada 2005 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał 
obwinioną asesora sądowego, w ramach zarzucanego jej czynu, za winną tego, że w 
okresie od listopada 2002 r. do dnia 27 czerwca 2005 r. jako asesor Sądu Rejonowego 
przekroczyła w sposób rażący, bo o ponad jeden miesiąc ustawowy termin 
sporządzenia na piśmie uzasadnień orzeczeń wydanych w 113 sprawach, określonych 
wskazanymi sygnaturami akt, a w tym: 
a) 
w Wydziale Karnym – z oczywistym naruszeniem art.423 § 1 k.p.k. – łącznie w 
12 sprawach, z czego: w 2 o ponad 1 miesiąc, w 1 o ponad 2 miesiące, w 5 o 
ponad 3 miesiące, w 3 o ponad 4 miesiące, w 1 o ponad 5 miesięcy; 
b) 
w Wydziale Pracy – z oczywistym naruszeniem art. 329 k.p.c. – łącznie w 91 
sprawach, z czego: w 70 o ponad 1 miesiąc, w 12 o ponad 2 miesiące, w 1 o 
ponad 3 miesiące, w 5 o ponad 4 miesiące, w 2 o ponad 5 miesięcy, w 1 o ponad 
6 miesięcy; 

 
2
c) 
w Wydziale Grodzkim – z oczywistym naruszeniem art. 423 § 1 k.p.k. i art.423 § 
1 k.p.k. w związku z art.82 § 1 k.p.s.w. – łącznie w 10 sprawach, z czego: w 3 o 
ponad 1 miesiąc, w 4 o ponad 2 miesiące, w 3 o ponad 3 miesiące, 
czyli popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 u.s.p. i na 
podstawie art. 109 § 1 pkt 5 u.s.p. wymierzył obwinionej karę dyscyplinarną złożenia 
z urzędu. 
Podstawę tego wyroku stanowią następujące ustalenia: asesor Sądu Rejonowego 
decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 maja 2002 r. została mianowana z dniem 3 
czerwca 2002 r. asesorem sądowym, z powierzeniem pełnienia czynności 
sędziowskich w Sądzie Rejonowym na okres 3 lat i 6 miesięcy. Od dnia 3 czerwca 
2002 r. asesor sądowy została – uchwałą Kolegium Sądu Okręgowego – skierowana 
do wykonywania obowiązków sędziego w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego, w 
pełnym wymiarze czynności oraz w IV Wydziale Pracy tegoż Sądu, w niepełnym 
wymiarze, od dnia 1 listopada 2002 r. w rozmiarze 3 sesji miesięcznie. Od dnia 30 
września 2003 r. asesor sądowy została zwolniona z orzekania w II Wydziale Karnym, 
ze zobowiązaniem jednak do zakończenia w nim przydzielonych uprzednio spraw, 
znajdujących się w fazie rozprawy głównej. Jednocześnie, poczynając od dnia 1 
października 2003 r., została skierowana do orzekania w VII Wydziale Grodzkim 
Sądu Rejonowego z obciążeniem 2/10 wpływu spraw, z dalszym wykonywaniem 
czynności sędziowskich w IV Wydziale Pracy – w rozmiarze 5 sesji miesięcznie. Już 
w początkowym okresie pracy (w listopadzie 2002 r.) obwiniona przeterminowała w 
dwóch sprawach osądzonych w Wydziale Karnym (sygn. akt II KK 325/02 i II Ks 
592/01) sporządzenie pisemnych uzasadnień wydanych w nich wyroków. Tego 
rodzaju sytuacje – opóźnień w pisaniu uzasadnień – zaczęły narastać w 2003 r. 
zarówno w II Wydziale Karnym, jak i w IV Wydziale Pracy. W 2004 r. zjawisko to 
rozszerzyło się na sprawy w VII Wydziale Grodzkim i trwało nadal w odniesieniu do 
spraw karnych oraz ze stosunku pracy. W 2005 r. tego rodzaju postawę asesor 
prezentowała w sprawach ze stosunku pracy oraz w sprawach osądzonych w Wydziale 
Grodzkim. Na te sytuacje kilkakrotnie zwracała obwinionej uwagę sędzia konsultant, 
wyznaczona dla sprawowania opieki zawodowej nad asesorem, a także prezes Sądu 
Okręgowego i wiceprezes Sądu Okręgowego. 
Sąd Dyscyplinarny stwierdził, że w porównaniu z innymi sędziami orzekającymi 
w tych samych wydziałach, obciążenie obwinionej obowiązkami orzeczniczymi nie 
było nadmierne i wygórowane ponad poziom, który uniemożliwiałby jej podołanie 
tym obowiązkom. 
W 
wyniku 
weryfikacji 
wykazów 
uzasadnień 
przeterminowanych 
Sąd 
Dyscyplinarny stwierdził, że: w okresie od listopada 2002 r. do 27 czerwca 2005 r. 
asesor sądowy przeterminowała w sposób rażący – z przekroczeniem o ponad miesiąc 
terminy określone w art. 423 § 1 k.p.k. oraz w art. 329 k.p.c. – sporządzenie 

 
3
pisemnych uzasadnień wyroków w 12 sprawach osądzonych w II Wydziale Karnym 
(w tym w jednej sprawie przekroczenie to wynosiło ponad 2 miesiące, w pięciu 
sprawach – ponad 3 miesiące, w trzech sprawach – ponad 4 miesiące i w jednej 
sprawie ponad 5 miesięcy), w 91 sprawach osądzonych w IV Wydziale Pracy (w tym 
w dwunastu sprawach o ponad 2 miesiące, w jednej – ponad 3 miesiące, w pięciu – 
ponad 4 miesiące, w dwóch – ponad 5 miesięcy i w jednej – ponad 6 miesięcy), w 10 
sprawach osądzonych w VII Wydziale Grodzkim (w tym w czterech o ponad 2 
miesiące, a w 3 o ponad 3 miesiące) – z naruszeniem w tym wypadku także terminu 
określonego w art. 423 § 1 k.p.k. w związku z art. 82 § 1 k.p.s.w.; niezależnie od 
powyższego, obwiniona do dnia orzekania przez Sąd Dyscyplinarny nie sporządziła 
uzasadnień w czterech sprawach osądzonych w Wydziale Grodzkim, w których termin 
ustawowy upłynął przed dniem 27 czerwca 2005 r. (sygn. akt VII K 613/04, 112/04, 
42/04 i 183/04). 
Sąd Dyscyplinarny uwzględnił również wyniki postępowania odwoławczego od 
orzeczeń wydanych przez asesora sądowego, które przedstawiają się następująco. W 
sprawach karnych i wykroczeniowych na 11 apelacji rozpatrzonych przez instancję 
odwoławczą – utrzymano zaskarżony wyrok w mocy w 4 sprawach, uchylono 
zaskarżony wyrok w 6 sprawach i w jednej umorzono postępowanie z powodu 
znikomej społecznej szkodliwości czynu, zaś w pięciu - sprawę przekazano do 
ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, w jednej sprawie apelację 
pozostawiono bez rozpoznania; w sprawach z zakresu prawa pracy sąd odwoławczy 
rozpoznał 28 apelacji i w efekcie tego: oddalił je w 2 sprawach, zmienił zaskarżony 
wyrok w 4 sprawach, uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił pozew w 21 sprawach, w 
tzw. inny sposób załatwił 1 sprawę. Te wyniki dały asumpt do przeprowadzenia w 
maju 2005 r. rozmowy służbowej z asesorem sądowym przez wiceprezesa Sądu 
Okręgowego z udziałem przewodniczącego IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych oraz sędziego wizytatora tego Sądu, a także przewodniczącego Wydziału 
Pracy Sądu Rejonowego, w toku której zwrócono także uwagę na przypadki 
nieważności postępowania w sprawach z jej referatu. 
Sąd Dyscyplinarny rozważył stanowisko przedstawione przez obwinioną, która 
przyznała się do stawianego jej zarzutu, nie kwestionując faktu znacznych zaległości 
w pisaniu uzasadnień wyroków w osądzonych przez siebie sprawach, w 
poszczególnych wydziałach w których orzekała. Na usprawiedliwienie takiego stanu 
rzeczy podała nadmierne, jej zdaniem, obciążenie pracą orzeczniczą oraz to, że 
orzekając w trzech różnych wydziałach miała do czynienia aż z trzema procedurami 
(karną, cywilną oraz wykroczeniową). Dużą liczbę uchylonych wyroków w sprawach 
ze stosunku pracy tłumaczyła tym, że miało to miejsce w sprawach dotyczących 
wynagrodzenia za pracę, w których pełnomocnik strony pozwanej dopiero w 
postępowaniu odwoławczym wykazywał, iż zasądzona należność została już 

 
4
wcześniej uregulowana – jeszcze przed wyrokiem sądu pierwszej instancji, czego sąd 
ten nie był w stanie sam ustalić. 
Co do oświadczenia na rozprawie dyscyplinarnej, iż nie ma już zaległości w 
pisaniu uzasadnień, poza jedną sprawą karną, chociaż faktycznie wykazano wówczas 
zaległości dotyczące 8 spraw, obwiniona wyjaśniła, że oddała wszystkie te sprawy z 
napisanym już uzasadnieniem, ale następnie zabrała je ponownie, by uzasadnieniom 
tym nadać „odpowiednią formę i treść”. 
W ocenie Sądu Dyscyplinarnego, wyjaśnienia obwinionej tylko w niewielkim 
stopniu zasługiwały na uwzględnienie w sensie wyjaśnienia i usprawiedliwienia 
zarzucanych jej zaniedbań. W zestawieniu z dowodami, obrazującymi w ujęciu 
porównawczym rzeczywiste obciążenie obowiązkami orzeczniczymi obwinionej oraz 
innych sędziów Sądu Rejonowego, tudzież z ocenami wyrażonymi w tej mierze przez 
sędziego konsultanta w sprawozdaniach z opieki zawodowej wynika, że prawdziwe 
źródło problemów z terminowym sporządzeniem uzasadnień wyroków tkwi w 
określonych cechach osobowości obwinionej, jakie ujawniła ona sama podczas jednej 
z rozmów z sędzią konsultantem, której fakt znalazł wyraz w zapisie w sprawozdaniu 
sędziego konsultanta – „P. Asesor przyznawała, że sporządzenie pisemnych motywów 
przysparza jej nadal trudności, które upatruje w niepewności co do poprawności 
utrwalanego na piśmie toku rozumowania i przedstawianej argumentacji dotyczącej 
przyjętego rozstrzygnięcia”. Takiego tłumaczenia obwiniona użyła już wcześniej 
podczas 
poprzednich 
spotkań 
konsultacyjnych. 
Dodatkowo, 
zdaniem 
Sądu 
Dyscyplinarnego, na taki właśnie powód owych trudności wskazują wyjaśnienia 
obwinionej złożone na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. o potrzebie 
„dokonywania korekt i poprawek” w napisanych już uzasadnieniach. 
W ocenie Sądu Dyscyplinarnego nie mogło być wątpliwości co do tego, że asesor 
dopuściła się przewinienia służbowego w znaczeniu art. 107 § 1 u.s.p., skutkującego 
odpowiedzialnością dyscyplinarną; ustalone poważne przeterminowanie uzasadnień w 
113 sprawach nie może znaleźć przekonującego usprawiedliwienia w okolicznościach, 
na które obwiniona się powoływała. 
Sąd Dyscyplinarny wskazał, że wobec oczywistości przewinienia najbardziej 
istotnym dylematem sprawy była kwestia wymiaru kary. Kary sprawiedliwej – czyli 
odpowiadającej stopniowi zawinienia oraz szkodliwości czynu i zarazem takiej, która 
czyniłaby zadość wymogom prewencji indywidualnej oraz ogólnej. 
Zdaniem Sądu Dyscyplinarnego na korzyść obwinionej należało niewątpliwie 
uwzględnić jej młody wiek i stosunkowo niewielki zasób doświadczenia zawodowego, 
sytuację rodzinną w jakiej się znalazła w czasie podlegającym ocenie (urodzenie i 
wychowywanie dziecka), a także pozytywną ocenę jej postawy pracowniczej, 
wynikającą z odpowiednich dokumentów załączonych do akt. Te okoliczności, według 
Sądu Dyscyplinarnego, nie były jednak w stanie zrównoważyć tych, które 

 
5
przemawiają na niekorzyść obwinionej. Chodzi tu przede wszystkim o długotrwałość, 
znaczną skalę ilościową oraz rażącą postać przypisanego przewinienia, którego rodzaj 
narusza konstytucyjne prawo obywateli do sądu, rozumiane jako uzyskanie 
rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie, bez zbędnej zwłoki. Postawa 
obwinionej przez przeważający okres asesury wskazywała zarówno na pewną 
uporczywość w zaniedbywaniu służbowych i prawnych powinności, co pogłębiło 
stopień zawinienia, jak i na brak realnej gwarancji, że może ona ulec zasadniczej, a 
koniecznej zmianie, jeśliby poważnie myśleć o dalszym piastowaniu dotychczasowego 
stanowiska i uzyskaniu w przyszłości godności sędziego. Nawet postępowanie 
dyscyplinarne nie zdołało wskrzesić w obwinionej dostatecznej siły woli, by usunąć 
wszystkie zaległości obciążające jej konto. W tej sytuacji nie było racjonalnych 
przesłanek dla snucia pozytywnej prognozy co do zawodowej przyszłości obwinionej. 
Z tych względów Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, że postulat kary 
sprawiedliwej i celowej może spełnić jedynie kara złożenia obwinionej z urzędu. 
W apelacji obwiniona zaskarżyła wyrok Sądu Dyscyplinarnego w zakresie 
wymiaru kary wnosząc o zmianę rodzaju kary i wymierzenie jej kary łagodniejszej – 
kary nagany. Zarzuciła naruszenie art. 109 § 1 u.s.p. W uzasadnieniu apelacji 
obwiniona stwierdziła, że nie kwestionuje dopuszczenia się przez nią przewinienia 
służbowego w znaczeniu art. 107 § 1 u.s.p. Jednakże, zdaniem obwinionej, Sąd 
Dyscyplinarny wymierzając jej karę złożenia z urzędu nie uwzględnił wszystkich 
okoliczności, które powinny mieć wpływ na orzeczenie o rodzaju kary. Zdaniem 
obwinionej Sąd Dyscyplinarny wziął pod uwagę jedynie liczbę uzasadnień 
sporządzonych po terminie oraz wyniki postępowania odwoławczego, nie 
uwzględniając liczby wniosków o sporządzenie uzasadnień. W 2002 r. na 8 wniosków 
o sporządzenie uzasadnienia, wniesiono tylko 2 apelacje, w 2003 r. złożono 22 
wnioski, a tylko 15 apelacji. W Wydziale Grodzkim w 2004 r. złożono 9 wniosków, a 
tylko 5 apelacji; w 2005 r. 19 wniosków, a tylko 9 apelacji. Zdaniem obwinionej 
wskazane zestawienie świadczy o tym, że sporządziła ona znacznie więcej uzasadnień 
niż wykazano w skarżonym wyroku. Nadto obwiniona wskazała na znaczne 
obciążenie jej obowiązkami w porównaniu z innymi sędziami orzekającymi w tym 
samym co ona wydziale. Sędziowie ze znacznie dłuższym stażem i większym 
doświadczeniem orzekali w jednym tylko wydziale, podczas gdy obwiniona orzekała 
w dwóch wydziałach jednocześnie. Według obwinionej na przebieg jej pracy 
asesorskiej i powstawanie zaległości miała też wpływ ciąża, a następnie okres 
związany z wychowywaniem dziecka. Ta sytuacja uniemożliwiała jej wykorzystanie w 
pełni czasu na wykonywanie wszystkich obowiązków. 
Zdaniem obwinionej kara złożenia z urzędu w stosunku do popełnionego przez 
nią przewinienia jest zbyt surowa. Sąd Dyscyplinarny nie uwzględnił tego, że z dniem 
3 grudnia 2005 r. kończył się okres asesury i Sąd Okręgowy nie wystąpił o jej 

 
6
przedłużenie. Tak więc wiadomo było, że obwiniona nie będzie dalej orzekać jako 
asesor ani też starać się w przyszłości o nominację sędziowską. Mimo to Sąd 
Dyscyplinarny wymierzył obwinionej tak surową, jej zdaniem, karę. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołanie obwinionej nie dotyczy zawartego w zaskarżonym wyroku Sądu 
Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego rozstrzygnięcia o winie obwinionej, 
rozstrzygnięcia wynikającego z ustaleń faktycznych w zakresie przedmiotowego opisu 
zaniedbań obwinionej jak i rozpatrzenia okoliczności subiektywnych, które 
obejmowały jej warunki zawodowe i osobiste. Odwołanie zostało skierowane 
wyłącznie przeciwko orzeczonej karze z wyraźną deklaracją niekwestionowania 
zawinienia przypisanego jej przewinienia służbowego. 
W odwołaniu, ograniczonym do zaskarżenia wyroku Sądu Dyscyplinarnego 
pierwszej instancji w części dotyczącej wymiaru kary obwiniona zarzuciła Sądowi 
Dyscyplinarnemu naruszenie tylko jednego przepisu, to jest art. 109 § 1 u.s.p. 
upatrując tego naruszenia – jak to wynika z uzasadnienia odwołania – w wymierzeniu 
przewidzianej we wskazanym przepisie kary najsurowszej z powodu nie 
uwzględnienia wszystkich okoliczności, które – zdaniem obwinionej – przemawiały za 
wymierzeniem kary łagodniejszej. 
Zarzut odwołania nie jest zasadny. Przede wszystkim z uzasadnienia 
zaskarżonego wyroku jasno wynika, że – wbrew zarzutowi – Sąd Dyscyplinarny 
pierwszej instancji wyjaśnił i rozważył wszystkie okoliczności, które – według 
skarżącej – powinny być wzięte pod uwagę przy wymiarze kary. Rozważone zostało w 
szczególności to, na ile ustalone zaniedbania obwinionej mogłyby usprawiedliwiać 
wskazywane przez nią okoliczności dotyczące warunków pracy (zwłaszcza 
ilościowego i zróżnicowanego merytorycznie zakresu obowiązków orzeczniczych) 
oraz sytuacji rodzinnej związanej z ciążą, a następnie wychowywaniem małego 
dziecka. Należy stwierdzić, że przedstawione w tym zakresie ustalenia i oceny 
zaskarżonego 
wyroku 
nie 
nasuwają 
wątpliwości, 
tak 
w 
odniesieniu 
do 
odpowiedzialności obwinionej na tle do zebranego w sprawie materiału, jeżeli chodzi 
o ustalone fakty, jak i ich oceny w kontekście standardów pracy asesora sprawującego 
czynności sędziowskie. W szczególności nie budzą zastrzeżenia przeprowadzone 
przez Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji analizy porównawcze zakresu 
obowiązków obwinionej i innych sędziów Sądu Rejonowego. Trzeba przy tym 
zauważyć, że miarodajne są ustalenia, co do faktów zaskarżonego wyroku skoro 
obwiniona nie zarzuciła wadliwości tych ustaleń wynikających z naruszenia przepisów 
postępowania. Nie wskazując na jakiekolwiek naruszenie przepisów postępowania, w 
tym przysługującego sądowi uprawnienia do swobodnej oceny dowodów, obwiniona 
nie mogła skutecznie zakwestionować ustaleń faktycznych wyroku przez proste 

 
7
przeciwstawienie tym ustaleniom własnych twierdzeń, jakoby powierzono jej więcej 
obowiązków niż pozostałym sędziom. 
W związku z podniesioną w odwołaniu argumentacją należy podkreślić, że Sąd 
Dyscyplinarny pierwszej instancji, z należytą uwagą zbadał wszystkie okoliczności, 
które mogłyby przemawiać na korzyść obwinionej, ostatecznie jednak uznał, że ciężar 
winy obwinionej analizowany również w kontekście uporczywości jej zaniedbań w 
długim okresie czasu, pomimo podejmowanych działań ze strony sędziego konsultanta 
i ze strony organów administracji sądowej – „nie są jednak w stanie zrównoważyć 
tych, które przemawiają na niekorzyść Pani asesor”. 
Z powyższych przyczyn, nie znajdując w odwołaniu obwinionej zasadnych 
zarzutów, które podważałyby ustalenia i oceny zaskarżonego wyroku Sąd Najwyższy 
– Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak w sentencji (art. 128 u.s.p. w związku z art. 437 § 1 
k.p.k.).