SNO 47/09

UCHWAŁA  Z  DNIA  22  LIPCA  2009  R. 
SNO  47/09 
 
Przewodniczący: sędzia SN Małgorzata Gierszon. 
Sędziowie SN: Józef Dołhy (sprawozdawca), Józef Iwulski. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem sędziego 
Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz 
protokolanta w sprawie sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 
2009 r. zażalenia sędziego i jej pełnomocników na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt (...), w przedmiocie 
przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe bez jej zgody 
 
u c h w a l i ł :  
1. 
uchylić zaskarżoną uchwałę w części dotyczącej nieorzeczenia o wskazaniu 
siedziby, której dotyczy przeniesienie na inne miejsce służbowe i sprawę w tym 
zakresie przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi 
Dyscyplinarnemu; 
2. 
utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę w pozostałym zakresie; 
3. 
kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Kolegium Sądu Okręgowego uchwałą z dnia 12 marca 2009 r. wystąpiło, na 
podstawie art. 75 § 2 pkt 3 ustawy – Prawo o u.s.p., do Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego z wnioskiem o podjęcie uchwały o przeniesieniu na inne miejsce 
służbowe sędziego Sądu Rejonowego, z uwagi na powagę stanowiska sędziowskiego. 
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że mąż obwinionej sędziego Sądu 
Rejonowego Mirosław Z., prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 26 
czerwca 2007 r., zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 12 lutego 2009 r., 
uznany został za winnego popełnienia pięciu przestępstw o dużym ciężarze 
gatunkowym, gdyż stanowiły one oszustwa sądowe, które łączyły się ze 
sfałszowaniem testamentów, co prowadziło do nabycia własności nieruchomości, m. 
in. kamienic położonych w centrum A., a w niektórych przypadkach wiązało się z 
pomocnictwem do składania fałszywych zeznań. 
Mirosław Z. w czasie popełnienia przypisanych mu przestępstw był radcą 
prawnym i był osobą znaną w środowisku prawniczym okręgu (...). Przestępstwa były 
zaplanowane, wysoce zorganizowane, współdziałał on z innymi osobami. Mechanizm 
popełnienia 
tych 
przestępstw 
polegał 
na 
posługiwaniu 
się 
sfałszowanymi 

 
2 
testamentami, w oparciu o które, wydane były stwierdzenia nabycia spadku na rzecz 
osób nieuprawnionych, zaś postanowienia te zapadły w Wydziale, w którym 
obwiniona sędzia Sądu Rejonowego pełniła funkcję Przewodniczącej tego Wydziału. 
Ponadto sprawa ta budziła i budzi duże zainteresowanie mediów i społeczności 
A. 
Uchwałą z dnia 17 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny 
uwzględnił wniosek i na podstawie art. 75 § 2 pkt 3 w zw. z art. 131 § 1 ustawy z dnia 
27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 1070 z 
późn. zm.) orzekł o przeniesieniu na inne miejsce służbowe obwinionej – sędziego 
Sądu Rejonowego. 
W uzasadnieniu uchwały Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny zgodził się z 
oceną Kolegium Sądu Okręgowego, że zaistniały okoliczności, które obiektywnie 
stwarzają zagrożenie powagi stanowiska sędziego. Wskazał nadto, że „sprawa 
prowadzona przeciwko Mirosławowi Z. była niezwykle medialna, nie tylko z uwagi na 
jego osobę, ale przede wszystkim osobę jego żony, gdyż w Wydziale, którym ona 
kierowała były wydawane postanowienia stwierdzające nabycie spadku, w oparciu o 
sfałszowane testamenty, przez osoby nieuprawnione”. 
Powyższa uchwała zaskarżona została przez sędziego Sądu Rejonowego oraz jej 
pełnomocników. 
Zainteresowana sędzia zarzuciła zaskarżonej uchwale obrazę przepisów 
postępowania, która mogła mieć wpływ na jej treść, przez naruszenie: 
1. art. 17 § 1 ust. 9 k.p.k. przez zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej 
przejawiającej się w popieraniu uchwały Kolegium Sądu Okręgowego przez 
pełnomocnika, chociaż brak jest przepisu prawa umożliwiającego Kolegium 
ustanowienia pełnomocnika, 
2. art. 40 § 1 pkt 4 w zw. z art. 47 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., w ten sposób, że 
jako pełnomocnik występował sędzia J. S., który był świadkiem w sprawie 
karnej będącej podstawą niniejszej sprawy, a zatem jest wyłączony od 
występowania w sprawie jako zastępca rzecznika dyscyplinarnego i jako 
pełnomocnik, 
3. pominięcie wysłuchania mnie przez Kolegium przed podjęciem decyzji, 
4. art. 180 Konstytucji RP przez pozostawienie do swobodnego uznania przez 
Ministra Sprawiedliwości – reprezentanta władzy wykonawczej, wskazania 
nowego miejsca służbowego, chociaż dowolność takiej swobody Ministra 
Sprawiedliwości narusza zasadę rozdziału władzy – art. 10 Konstytucji, narusza 
zasadę dwuinstancyjności – 176 pkt 1 i prawo do sądu – art. 45 pkt 1 
Konstytucji, 
5. art. 45, 78 i 176 pkt 1 Konstytucji w zw. z art. 75 § 4 u.s.p. przez 
uniemożliwienie sędziemu, który ma mieć zmienione miejsce służbowe, 

 
3 
odwołania się od decyzji Ministra Sprawiedliwości co narusza zasadę 
dwuinstancyjności i prawa do sądu. 
W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie uchwały i umorzenie postępowania 
lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 
Pełnomocnicy sędziego Sądu Rejonowego zarzucili: 
I. 
naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie, art. 131 § 1 ustawy – Prawo 
o ustroju sądów powszechnych (zwanej dalej ustawą) poprzez zaniechanie 
wysłuchania sędziego w sytuacji, gdy nie zaistniała sytuacja uniemożliwiająca 
dokonanie tej czynności; 
II. 
naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 75 § 2 pkt 3 
ustawy poprzez uznanie, iż ustalony stan faktyczny, to jest okoliczność skazania 
radcy prawnego Mirosława Z., męża obwinionej, za popełnienie pomiędzy 
czerwcem 1996 r. a kwietniem 1999 r. pięciu przestępstw stanowiących 
„oszustwa sądowe”, stanowi przesłankę do przeniesienia tego sędziego na inne 
miejsce służbowe, bez jego zgody, ze względu na powagę stanowiska. 
W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie 
sprawy Sądowi Dyscyplinarnemu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, 
ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
I. Co do zażalenia zainteresowanego sędziego. 
Podniesione w zażaleniu zarzuty obrazy przepisów postępowania są oczywiście 
bezzasadne. 
W realiach niniejszej sprawy, wobec zaistnienia okoliczności obiektywnych, brak 
wysłuchania sędziego przed podjęciem uchwały przez Kolegium Sądu Okręgowego, 
nie narusza zasad procedowania kolegium. 
W posiedzeniu Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego brał udział zastępca 
rzecznika dyscyplinarnego sędzia Sądu Okręgowego J. S., który w takim charakterze 
został zawiadomiony o terminie posiedzenia. W toku posiedzenia sędzia J. S. złożył 
nadto Sądowi upoważnienie do reprezentowania Prezesa Sądu Okręgowego w A. oraz 
Kolegium tego Sądu. Tego rodzaju upoważnienie w niczym nie narusza przepisów 
ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Powołane przez skarżącą, jako 
naruszone przepisy art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. i art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 47 § 1 
k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się w 
trybie art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p., nie jest to bowiem postępowanie dyscyplinarne. 
II. Co do zażalenia pełnomocników. 
Zarzut naruszenia przepisów w art. 131 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych jest niezasadny. Zainteresowana sędzia brała udział w posiedzeniu 
Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, w posiedzeniu tym uczestniczył też jej 

 
4 
pełnomocnik. Strona była aktywna procesowo, składała wnioski, pisma procesowe, 
oświadczenia. W świetle treści protokołu posiedzenia z dnia 17 kwietnia 2009 r. zarzut 
wadliwego procedowania jest oczywiście nietrafny. 
Za chybiony uznać należy zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 75 § 2 pkt 
3 u.s.p. 
Przeniesienie sędziego na inne miejsca służbowe bez jego zgody na podstawie 
art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. następuje w wyniku stwierdzenia okoliczności o charakterze 
obiektywnym, których zaistnienie prowadzi do przyjęcia, że jest to niezbędne przez 
wzgląd na powagę stanowiska sędziego (por. uchwała SN z dnia 9 kwietnia 2008 r., 
SNO 17/08). 
Stan naruszenia lub zagrożenia powagi stanowiska sędziego powstaje z chwilą 
zaistnienia faktów, które w opinii społecznej w sposób istotny redukują lub w ogóle 
pozbawiają sędziego wiarygodności. W realiach niniejszej sprawy za taką okoliczność 
przyjęto popełnienie przez męża zainteresowanego sędziego poważnych przestępstw 
związanych z funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości. Okoliczności przyjęte za 
postawę podjęcia zaskarżonej uchwały są bezsporne. Stanowisko wyrażone przez Sąd 
Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny zasługuje na pełną aprobatę. 
Z tych względów, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny co do zasady utrzymał w 
mocy zaskarżoną uchwałę. 
W zaskarżonej uchwale Sąd pierwszej instancji nie sprecyzował miejsca, na 
które ma zostać przeniesiona zainteresowana sędzia. 
Tymczasem zgodnie z art. 180 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 
przeniesienie sędziego na inne stanowisko wbrew jego woli może nastąpić tylko na 
mocy orzeczenia sądu i tylko w wypadkach określonych w ustawie. Konstytucyjna 
zasada nieusuwalności sędziów wyklucza zatem powierzenie samodzielnym decyzjom 
władzy wykonawczej jakichkolwiek rozstrzygnięć dotyczących statusu sędziego. 
W stricte dyscyplinarnym orzecznictwie wypracowano jednolity pogląd, że 
całkowite pozostawienie uznaniu Ministra Sprawiedliwości wyznaczenia nowego 
miejsca służbowego sędziego, oznaczałoby, że o dolegliwości kary określonej w art. 
109 § 1 pkt 4 u.s.p., decydowałby głównie organ administracji państwowej, co narusza 
zasady określone w art. 10 ust. 2, art. 173 i art. 175 Konstytucji RP. Zatem Sąd 
Dyscyplinarny, orzekając karę przeniesienia na inne miejsce służbowe, jest 
uprawniony do określenia granic władzy Ministra Sprawiedliwości w tym zakresie i 
pozostawienia Ministrowi, ze względów organizacyjnych, prawa do oznaczenia 
konkretnego, nowego miejsca służbowego sędziego na wyznaczonym obszarze (por. 
wyrok SN: z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. SNO 31/05; z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. 
SNO 34/06; z dnia 29 czerwca 2007 r., sygn. SNO 37/07). 
Przewidziany w art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. tryb przeniesienia sędziego na inne 
miejsce służbowe stanowi przypadek określony w ustawie w rozumieniu przepisu art. 

 
5 
180 ust. 2 Konstytucji RP, zatem orzeczenie sądu powinno konkretyzować zmianę 
statusu sędziego. 
Z tych względów należało uchylić zaskarżoną uchwałę w części dotyczącej 
nieorzeczenia o wskazaniu siedziby, której dotyczy przeniesienie na inne miejsce 
służbowe i sprawę w tym zakresie przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi 
Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu.