SNO 11/11

WYROK  Z  DNIA  14  KWIETNIA  2011  R. 
  SNO  11/11 
 
Przewodniczący: sędzia SN Roman Sądej (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza, Henryk Gradzik. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem sędziego 
Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz 
sędziego Sądu Okręgowego – przedstawiciela Krajowej Rady Sądownictwa oraz 
protokolanta po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2011 r. sprawy sędziego Sądu 
Rejonowego w związku z odwołaniem Krajowej Rady Sądownictwa od wyroku Sądu 
Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 15 listopada 2010 r., sygn. ASD (…) 
 
u t r z y m a ł  w  m o c y  zaskarżony w y r o k ; 
kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 15 listopada 2010 
r., sygn. akt ASD (…), sędzia Sądu Rejonowego została uznana za winną tego, że w 
okresie od dnia 14 czerwca 2007 r. do dnia 27 listopada 2008 r., będąc delegowaną do 
orzekania w Wydziale IX Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego, dopuściła się 
oczywistej i rażącej obrazy prawa przez to, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z 
art. 329 k.p.c., nie sporządziła terminowo uzasadnień wyroków wydanych w 52 
wskazanych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, przy czym zwłoka 
wynosiła od przeszło jednego do ponad pięciu miesięcy, to jest przewinienia 
służbowego określonego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych (u.s.p. – Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) i za to, na 
podstawie art. 109 § 1 pkt. 1 tej ustawy, wymierzono jej karę upomnienia. 
Odwołanie od tego wyroku, na niekorzyść sędziego Sądu Rejonowego w części 
dotyczącej orzeczenia o karze, wniosła Krajowa Rada Sądownictwa (KRS). Powołując 
przepisy art. 438 pkt. 4 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., podniesiono w nim zarzut rażącej 
niewspółmierności wymierzonej obwinionej kary upomnienia w stosunku do 
przypisanego przewinienia, nieodzwierciedlającej stopnia społecznej szkodliwości i 
niespełniającej celów, jakie kara ma osiągnąć. 
W odwołaniu wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie wobec 
obwinionej kary dyscyplinarnej nagany, określonej w art. 109 § 1 pkt. 2 u.s.p. 
W uzasadnieniu odwołania KRS argumentowała, że Sąd pierwszej instancji 
przecenił okoliczności łagodzące, a w niedostatecznym stopniu uwzględnił 

2 
 
okoliczności obciążające, które wskazał w uzasadnieniu swojego wyroku, a nadto 
pominął należące do tych ostatnich, takie, jak brak reakcji obwinionej na pisma 
przewodniczącej wydziału o sporządzenie zaległych uzasadnień, niewystępowanie 
przez obwinioną o przedłużenie terminów do ich sporządzenia, znaczny czas 
opóźnienia oraz długotrwały okres popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, 
wynoszący ponad rok. Zdaniem autora odwołania, sędzia Sądu Rejonowego naruszyła 
przepis § 2 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów, wymagający od sędziów 
kierowania się poczuciem obowiązku, w skład którego wchodzi terminowość i 
skrupulatność w wykonywaniu zawodu. Postępowanie obwinionej wskazuje na 
lekceważenie obowiązków służbowych i nie zasługuje na pobłażanie, a za takie KRS 
oceniła wymierzenie kary upomnienia. Przewinienie dyscyplinarne popełnione przez 
obwinioną, jak dalej wywodzono w uzasadnieniu odwołania, godziło „w 
konstytucyjne prawa człowieka, tj. prawo do sądu i do rozpoznania sprawy w 
rozsądnym terminie”, przy czym ten ostatni element ma szczególne znaczenie dla 
stron postępowania ubezpieczeniowego. Nadto autor odwołania akcentował, że 
przypisane 
obwinionej 
przewinienie 
obniża 
zaufanie 
do 
całego 
wymiaru 
sprawiedliwości, co powoduje, iż stopień szkodliwości społecznej tego czynu ocenić 
należy jako znaczny. 
Na rozprawie odwoławczej przedstawiciel Krajowej Rady Sądownictwa poparł 
odwołanie, natomiast obwiniona sędzia oraz Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego 
wnieśli o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozważył, co następuje: 
Odwołanie Krajowej Rady Sądownictwa na uwzględnienie nie zasługiwało. 
Fundamentalną dla tego stanowiska Sądu Najwyższego była ocena, że w realiach tej 
sprawy nie ma podstaw do uznania, iż kara dyscyplinarna wymierzona sędziemu Sądu 
Rejonowego cechuje się rażącą niewspółmiernością, w znaczeniu rażącej łagodności. 
Niewątpliwie uzasadnienie wyroku Sądu a quo nie było nadmiernie wnikliwe i 
rozbudowane, a jego część poświęcona wymiarowi kary orzeczonej wobec sędziego 
była wręcz lakoniczna. Nie oznacza to jednak, że okoliczności przytoczone w części 
prezentującej ustalenia faktyczne, jak ilość „przeterminowanych” uzasadnień, skala 
opóźnień, 
długi 
okres 
trwania 
przewinienia, 
brak 
reakcji 
na 
ponaglenia 
przewodniczącej wydziału oraz niewystępowanie o przedłużanie terminów do 
sporządzenia uzasadnień, pozostały poza rozważaniami Sądu pierwszej instancji co do 
wymiaru kary za przypisane przewinienie. Wszystkie te okoliczności Sąd przytoczył 
(str. 2 uzasadnienia) i ponowne ich opisywanie w części poświęconej wymiarowi kary 
nie było niezbędne. Stąd też ta część argumentacji odwołania, zarzucająca Sądowi 
Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu pominięcie przy wymiarze kary tych 
okoliczności, przekonująca nie była. 

3 
 
Sąd a quo przyjął, że przewinienie dyscyplinarne obwinionej „nie było wynikiem 
złej woli lecz niekorzystnego zbiegu różnych okoliczności”, wskazując na jej kłopoty 
zdrowotne, konieczność zapewnienia głuchoniemej matce opieki oraz zetknięcie się z 
nową problematyką (str. 3 uzasadnienia). Autor odwołania przyczyn nagannego 
postępowania sędziego upatrywał natomiast w lekceważeniu przez nią obowiązków 
służbowych. 
W tym zakresie, niewątpliwie istotnym dla oceny zasadności podniesionego w 
odwołaniu zarzutu, nie można podzielić stanowiska KRS. Pomimo bowiem tego, że 
ów „brak złej woli” obwinionej powołany został w części uzasadnienia zaskarżonego 
wyroku dotyczącej wymiaru kary, to jednak trzeba przyjąć, że stanowił on ustalenie 
faktyczne dotyczące strony podmiotowej przypisanego przewinienia. W odwołaniu co 
do zasady nie kwestionowano ustaleń faktycznych, a wręcz przeciwnie, stwierdzono, 
że zostały w pełni podzielone (str. 4). Same zresztą granice zaskarżenia wyroku – „w 
części dotyczącej orzeczenia o karze” – na zmianę ustaleń faktycznych w tym zakresie 
nie pozwalały (arg. ex art. 434 § 1 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.). Skoro tak, 
to i ten argument KRS nie mógł zostać uwzględniony. W konsekwencji należało 
przyjąć, że to nie „lekceważenie” obowiązków służbowych przez sędziego Sądu 
Rejonowego było przyczyną tak znacznych opóźnień w sporządzaniu uzasadnień, ale 
wpływ na to miało szereg innych okoliczności wskazywanych w jej wyjaśnieniach, z 
których jedynie część przytoczył w uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji. 
Niewątpliwie trafnie w odwołaniu wskazano, że przyczyną opóźnień w 
sporządzaniu uzasadnień nie mogło być „zetknięcie się z nową problematyką”, jak 
przyjął to Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, skoro obwiniona w ramach delegacji 
do wydziału ubezpieczeń Sądu Okręgowego orzekała przez dwa lata przed okresem 
przypisanego przewinienia dyscyplinarnego. Istotnie, jej delegacja trwała od lipca 
2005 roku, nieprzerwanie do 31 maja 2008 r., kiedy to nastąpiło odwołanie delegacji. 
Tym niemniej, podkreślając długoterminowość udzielonej delegacji i wyrażanie na nią 
zgody przez obwinioną, autor odwołania pominął, że przecież to nie tylko ta zgoda 
determinuje wykonywanie obowiązków w sądzie wyższego rzędu. Jak wynika z akt 
osobowych obwinionej, Prezes Sądu Okręgowego pięciokrotnie występował o 
przedłużanie delegacji udzielanych przez Ministra Sprawiedliwości, choć już wówczas 
stwierdzano opóźnienia w sporządzaniu uzasadnień, a obwiniona sędzia składała w 
tym zakresie pisemne wyjaśnienia, skądinąd w treści podobne do wyjaśnień złożonych 
w niniejszej sprawie. Wprawdzie istotne narastanie zaległości nastąpiło po delegacji 
udzielonej na czas nieokreślony (od dnia 1 lipca 2007 r.), to jednak przez dalszy okres, 
aż do czasu kiedy to sama obwiniona złożyła rezygnację z delegacji (16 kwietnia 2008 
r.), kierownictwo Sądu Okręgowego żadnych czynności w tym kierunku nie podjęło. 
Warto przy tym zauważyć, że kroki takie nie zostały podjęte pomimo negatywnych 
opinii Ministra Sprawiedliwości i KRS co do przedstawienia kandydatury obwinionej 

4 
 
do powołania na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego, co miało miejsce w 
październiku i listopadzie 2007 roku, a więc na rok przed końcem przypisanego 
przewinienia. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w pełni podziela argumenty Krajowej Rady 
Sądownictwa co do poważnych skutków przewinienia dyscyplinarnego obwinionej, w 
postaci naruszenia uprawnień stron do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie i 
obniżania takim działaniem autorytetu i wizerunku całego wymiaru sprawiedliwości, a 
w konsekwencji znacznego stopnia szkodliwości społecznej tego czynu. Tym 
niemniej, wobec granic wniesionego odwołania i braku zarzutów również w 
odniesieniu do jakości sporządzonego uzasadnienia Sądu pierwszej instancji, stojąc na 
gruncie dokonanych w sprawie ustaleń, Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do 
uznania zasadności zarzutu wymierzenia obwinionej kary niewspółmiernej w stopniu 
rażącym. Jednak mają swoją wagę te okoliczności łagodzące przywołane przez Sąd a 
quo, a więc trudności zdrowotne związane z wadą wzroku obwinionej, konieczność 
opieki nad niepełnosprawną matką, przyznaniem się do popełnienia przewinienia oraz 
jej dotychczasowym, wieloletnim i nienagannym wykonywaniem obowiązków 
służbowych, które „jedynie” w zakresie terminowości sporządzania uzasadnień zostały 
w poważnym stopniu naruszone. 
Wyrazem pobłażliwości byłoby uznanie przewinienia popełnionego przez 
sędziego Sądu Rejonowego za przypadek mniejszej wagi w rozumieniu art. 109 § 5 
u.s.p. i odstąpienie od wymierzenia kary. Orzeczenie przez Sąd pierwszej instancji 
kary upomnienia, a nie kary nagany, o co w odwołaniu wnosiła Krajowa Rada 
Sądownictwa, cechy rażącej niewspółmierności nie posiada. Dotychczasowa postawa 
zawodowa obwinionej, w tym jej własna inicjatywa rezygnacji z delegacji do Sądu 
Okręgowego, uzasadnia przekonanie, że niniejsze postępowanie dyscyplinarne wraz z 
wymierzoną jej karą, będzie stanowiło wystarczającą przestrogę przed nienależytym 
wykonywaniem obowiązków służbowych sędziego w przyszłości. 
Konsekwencją przedstawionego powyżej stanowiska Sądu Najwyższego – Sądu 
Dyscyplinarnego było orzeczenie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego wyroku. 
Koszty postępowania odwoławczego, zgodnie z art. 133 u.s.p., ponosi Skarb 
Państwa.