SNO 42/08

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  14  MAJA  2008  R. 
  SNO  42/08 
 
Artykuł 540 § 2 k.p.k. ma zastosowanie również w postępowaniu 
dyscyplinarnym. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Józef Dołhy (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Jan Górowski, Hubert Wrzeszcz. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y   S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem protokolanta, 
bez udziału stron w sprawie sędziego Sądu Okręgowego po rozpoznaniu w dniu 14 
maja 2008 r. wniosku sędziego Sądu Okręgowego o wznowienie postępowania 
dyscyplinarnego zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego  Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 31 maja 2006 r., sygn. akt ASDz (...), na podstawie art. 190 
ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 540 § 2 k.p.k. 
 
p o s t a n o w i ł :  
w z n o w i ć  
p o s t ę p o w a n i e  
w 
sprawie, 
uchylić 
postanowienie 
Sądu 
Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 31 maja 2006 r., sygn. ASDz (...), i 
sprawę przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, postanowieniem z dnia 
23 lutego 2006 r. umorzył – na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. – postępowanie 
dyscyplinarne przeciwko sędziemu Sądu Okręgowego, obwinionemu o przesłanie, bez 
podstawy prawnej, w dniu 20 października 2004 r. akt sprawy V P 38/04 Sądu 
Okręgowego Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych. Na 
postanowienie to obwiniony złożył zażalenie. Zarządzeniem z dnia 16 marca 2006 r. 
Rzecznik Dyscyplinarny odmówił przyjęcia zażalenia uznając, że przepis art. 114 § 6 
u.s.p. przyznaje prawo wniesienia zażalenia tylko podmiotom wymienionym w tym 
przepisie. Od tego zarządzenia odwołał się obwiniony sędzia. Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny postanowieniem z dnia 31 maja 2006 r., sygn. ASDz (...), utrzymał w 
mocy zaskarżone zarządzenie, stwierdzając, że prawo wniesienia zażalenia na 
postanowienie rzecznika dyscyplinarnego o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego 
mają tylko podmioty wymienione w art. 114 § 6 u.s.p., a skoro przepis ten nie 
wymienia obwinionego sędziego, to nie może on kwestionować takiego 
rozstrzygnięcia. 

 
2 
Sędzia Sądu Okręgowego wniósł skargę konstytucyjną o zbadanie zgodności art. 
114 § 6 u.s.p. z Konstytucją RP i Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i 
Podstawowych Wolności. W toku toczącego się postępowania przed Trybunałem 
Konstytucyjnym doszło do nowelizacji u.s.p. – ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o 
zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw 
(Dz. U. Nr 136, poz. 959 i Nr 230, poz. 1698) zmieniono m.in. art. 114 § 6. Od dnia 
wejścia w życie tej ustawy, tj. od dnia 31 sierpnia 2007 r., także obwinionemu 
sędziemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie rzecznika 
dyscyplinarnego o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego. 
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 4 marca 2008 r., sygn. akt SK 3/07, 
orzekł, że art. 114 § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych, w brzmieniu nadanym przez art. 89 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 23 
listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) i 
obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie 
ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 
Nr 136, poz. 959 i Nr 230, poz. 1698), w zakresie, w jakim pozbawia obwinionego 
sędziego prawa wniesienia do sądu dyscyplinarnego zażalenia na postanowienie 
rzecznika dyscyplinarnego o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, jest niezgodny 
z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 
41, poz. 251). 
Sędzia Sądu Okręgowego złożył wniosek o wznowienie postępowania. 
Powołując się na art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, art. 126 i 128 u.s.p. w zw. z art. 540 § 
2 i art. 544 § 2 k.p.k. wniósł o: 
1) 
wznowienie postępowania w sprawie ASDz (...) Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego, 
2) 
uchylenie postanowienia tegoż Sądu z dnia 31 maja 2006 r., zmianę 
zarządzenia Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych 
z dnia 16 marca 2006 r., zmianę postanowienia Rzecznika 
Dyscyplinarnego z dnia 23 lutego 2006 r. w części dotyczącej podstawy 
umorzenia postępowania dyscyplinarnego poprzez umorzenie go na 
mocy art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., 
ewentualnie uchylenie postanowienia z dnia 31 maja 2006 r. i przekazanie sprawy 
Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Wniosek o wznowienie postępowania jest zasadny w zakresie, w jakim domaga 
się uchylenia postanowienia Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 31 
maja 2006 r. Zgodnie z art. 128 u.s.p. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 

 
3 
dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów stosuje się odpowiednio 
przepisy Kodeksu postępowania karnego. 
W u.s.p kwestii wznowienia postępowania dyscyplinarnego dotyczą przepisy art. 
125 i art. 126. Oczywiste jest zatem, że przepis art. 540 § 2 k.p.k. ma zastosowanie 
również w postępowaniu dyscyplinarnym. 
W myśl tego przepisu postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, jeżeli 
w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie 
przepis prawny będący podstawą skazania lub warunkowego umorzenia. Zawarte w 
tym przepisie wyliczenie rozstrzygnięć mogących podlegać ewentualnej sanacji 
stanowiłoby formalną przeszkodę do wznowienia postępowania dyscyplinarnego w 
przedmiotowej sprawie, jednakże w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 
dnia 7 września 2006 r., sygn. akt SK 60/05 (Dz. U. Nr 167, poz. 1192), wznowienie 
postępowania w sprawie jest w pełni dopuszczalne. W wyroku tym Trybunał 
Konstytucyjny uznał, że art. 540 § 2 k.p.k. w zakresie, w jakim ogranicza 
dopuszczalność wznowienia postępowania na korzyść oskarżonego tylko do 
przypadków, w których uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny 
przepis prawny stanowił podstawę skazania lub warunkowego umorzenia, jest 
niezgodny z art. 190 ust. 4 w związku z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał 
Konstytucyjny wskazał, że wyrok Trybunału ma to znaczenie, że – w razie uznania za 
niezgodny z Konstytucją przepisu, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie w 
sprawie karnej – powstaje możliwość wznowienia postępowania zakończonego tym 
orzeczeniem, niezależnie od tego, jaką formę prawną ono przybrało (postanowienie, 
wyrok), a także – niezależnie od merytorycznej treści orzeczenia (skazanie, 
uniewinnienie, umorzenie, warunkowe umorzenie). Obecnie, na wypadek orzeczenia 
przez 
Trybunał 
Konstytucyjny 
o 
niekonstytucyjności 
prawnej 
podstawy 
rozstrzygnięcia w sprawie karnej, wznowienie postępowania jest dopuszczalne bez 
żadnych wstępnych warunków (OTK–A/2006/8/101). 
Uwzględniając powyższe należało, na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w 
zw. z art. 540 § 2 k.p.k., wznowić postępowanie w sprawie, uchylić postanowienie 
Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 31 maja 2006 r., sygn. akt ASDz 
(...), i sprawę przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania.