SNO 41/09

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  30  CZERWCA  2009  R. 
SNO  41/09 
 
Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Błuś. 
Sędziowie SN: Tadeusz Wiśniewski, Zbigniew Hajn (sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem protokolanta 
w sprawie sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2009 r. 
zażalenia wniesionego przez Prokuratora Okręgowego na zarządzenie Prezesa Sądu 
Apelacyjnego  Sądu Dyscyplinarnego z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt (...) 
 
p o s t a n o w i ł : uchylić zaskarżone zarządzenie. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Zażaleniem z dnia 9 marca 2009 r. Prokurator Okręgowy zaskarżył do Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego drugiej instancji uchwałę Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji z dnia 2 marca 2009 r., sygn. akt (...), 
odmawiającą 
zezwolenia 
na 
pociągnięcie 
sędziego 
Sądu 
Rejonowego 
do 
odpowiedzialności karnej. 
Prezes Sądu Apelacyjnego zarządzeniem z dnia 1 kwietnia 2009 r., doręczonym 
Prokuratorowi Okręgowemu dnia 6 kwietnia 2009 r., odmówił przyjęcia tego 
zażalenia, wskazując w uzasadnieniu, że zostało ono wniesione przez osobę 
nieuprawnioną, gdyż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. – powoływanej dalej 
jako: „p.u.s.p.”), a w szczególności stosownie do art. 80 tej ustawy brak jest podstaw 
do przyjęcia, aby prokuratorowi, jako organowi wnoszącemu o zezwolenie na 
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, przysługiwały prawa strony w 
tym postępowaniu lub aby przysługiwało mu w tym zakresie zażalenie do sądu 
dyscyplinarnego drugiej instancji. 
W zażaleniu z dnia 9 kwietnia 2009 r., wniesionym do Sądu Najwyższego – Sądu 
Dyscyplinarnego drugiej instancji, Prokurator Okręgowy zaskarżył powyższe 
zarządzenie w całości, zarzucając mu obrazę przepisów postępowania, tj. art. 80 § 1 
p.u.s.p., który nadaje prokuratorowi – jako wnioskodawcy – status aktywnego 
uczestnika procedury, zmierzającej do udzielenia zezwolenia na pociągnięcie sędziego 
do odpowiedzialności karnej, oraz przepisów art. 110 § 1 i 2 tej ustawy, które 
wskazują na możliwość złożenia przez prokuratora środka odwoławczego od uchwały 
zapadłej w trybie art. 80. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i 

 
2 
przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu pierwszej 
instancji. 
Skarżący argumentował, że prokurator jest stroną postępowania przed sądem 
dyscyplinarnym. Poza tym, pomimo uchylenia art. 80d p.u.s.p. (na skutek wyroku 
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2007 r., w sprawie K 39/07), który 
umożliwiał wniesienie zażalenia od uchwały odmawiającej zezwolenia na 
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, między innymi prokuratorowi, 
jako organowi, który wniósł o takie zezwolenie, prawo prokuratora do wniesienia 
zażalenia w takiej sytuacji ma nadal oparcie w przepisach prawa. W szczególności 
podstawę taką stanowią przepisy Konstytucji RP, a mianowicie art. 78, który stanowi, 
że „postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne”, oraz art. 176 ust. 1, 
według którego „każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych 
w pierwszej instancji”. Ponadto, podstawę zażalenia w rozważnej sytuacji stanowią 
art. 425 § 1 i 459 § 1 k.p.k., stosowane w postępowaniu dyscyplinarnym na zasadzie 
art. 128 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Z przepisów tych wynika 
możliwość wniesienia środka odwoławczego na postanowienia sądu, zamykające 
drogę do wydania wyroku. Odwołujący się podniósł, że przyjęcie wykładni 
prezentowanej w zaskarżonym zarządzeniu z dnia 6 kwietnia 2009 r. przez Prezesa 
Sądu Apelacyjnego, prowadziłoby do wniosku, że uchwały sądu dyscyplinarnego w 
przedmiotowym zakresie są generalnie niezaskarżalne, zarówno przez rzecznika 
dyscyplinarnego, jak i samego sędziego (w sytuacji, gdyby wydano uchwałę 
zezwalającą na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej). Skarżący zaznaczył 
również, że pomimo utraty mocy przez powołany wyżej art. 80d ustawy – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych, z samego brzmienia art. 110 § 2, w zestawieniu z art. 
110 § 1 tej ustawy wynika, że sądem dyscyplinarnym w drugiej instancji, także w 
zakresie uchwał podejmowanych przez sąd dyscyplinarny w trybie art. 80 § 1, jest Sąd 
Najwyższy. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Zażalenie jest uzasadnione. 
Zagadnienie dopuszczalności zaskarżenia uchwały sądu dyscyplinarnego w 
sprawie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej 
rozpoznawał już Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20 marca 2008 r., SNO 14/08, (R-
OSNwSD 2008, poz. 5). Z przyjętego w uzasadnieniu tej uchwały poglądu prawnego 
wynika, że skoro sprawy, o których mowa w art. 80 p.u.s.p., rozpoznają sądy 
dyscyplinarne (art. 110 p.u.s.p.), a sądy te stosują – w kwestiach nieuregulowanych – 
odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 128 p.u.s.p.), zatem 
respektują art. 425 § 1 k.p.k., dający stronom prawo do wniesienia środka 
odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, nadto skoro na 

 
3 
akcesoryjne rozstrzygnięcie o zawieszeniu w czynnościach sędziemu przysługuje 
zażalenie (art. 131 § 4 p.u.s.p.), to (a minori ad maius) oczywiste jest, że na główne 
orzeczenie zawarte w uchwale przysługuje także zażalenie. 
Powyższy pogląd pozostaje w zgodzie z dotychczasowym, dominującym, 
stanowiskiem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego przyjmującym, że sąd 
dyscyplinarny, rozpoznając wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie sędziego do 
odpowiedzialności karnej lub na jego tymczasowe aresztowanie, stosuje, w zakresie 
nieuregulowanym przez art. 80 p.u.s.p., odpowiednio przepisy rozdziału trzeciego – 
działu II p.u.s.p., zaś w zakresie nimi nieuregulowanym odpowiednio przepisy 
Kodeksu postępowania karnego. Stanowisko to uzyskało także potwierdzenie w 
uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2009 r., I KZP 
5/09, OSNKW 2009/7/51, według której, w postępowaniu toczącym się przed sądem 
dyscyplinarnym w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie sędziego do 
odpowiedzialności karnej lub na jego tymczasowe aresztowanie mają odpowiednie 
zastosowanie przepisy o postępowaniu dyscyplinarnym, zawarte w ustawie – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych, zaś w zakresie nimi nieuregulowanym, koniecznym dla 
zachowania funkcjonalności i standardów rzetelnego procesu, przepisy Kodeksu 
postępowania karnego. 
W uzasadnieniu tej uchwały, odnośnie do kwestii będącej bezpośrednio 
przedmiotem obecnego postępowania, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w zakresie prawa 
do zaskarżenia uchwały wydanej w postępowaniu toczącym się w przedmiocie 
uchylenia immunitetu sędziego sądu powszechnego należy stosować, w drodze 
analogii, art. 49 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym, a w pozostałym zakresie 
nieuregulowanym w art. 80 p.u.s.p., także w drodze analogii, przepisy art. 30 § 6 i 70 § 
1 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych, odsyłające do przepisów o 
postępowaniu dyscyplinarnym i do Kodeksu postępowania karnego. 
Wobec powyższego należy uznać, że zaskarżone zarządzenie Prezesa Sądu 
Apelacyjnego z dnia 1 kwietnia 2009 r. zostało wydane z obrazą wskazanych powyżej 
przepisów.  
Z tych względów orzeczono jak w uchwale na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w 
zw. z art. 128 u.s.p.