SNO 41/06

WYROK  Z  DNIA  12  WRZEŚNIA 2006  R. 
SNO  41/06 
 
Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Kozielewicz. 
Sędziowie SN: Iwona Koper (sprawozdawca), Marian Buliński. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  na rozprawie z udziałem 
Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, sędziego Sądu 
Apelacyjnego oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 12 września 2006 r. sprawy 
sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniami Ministra Sprawiedliwości, 
Rzecznika Dyscyplinarnego oraz obwinionej od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt (...) 
 
u c h y l i ł  zaskarżony w y r o k  i  s p r a w ę  obwinionej – sędziego Sądu 
Rejonowego p r z e k a z a ł  Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu d o  
p o n o w n e g o  r o z p o z n a n i a .  
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał obwinioną – 
sędziego Sądu Rejonowego za winną tego, że w dniu 14 lutego 2005 r. w 
miejscowości A., woj. (...), kierując samochodem marki Toyota Corolla, nr rej. (...) nie 
zachowała należytej ostrożności w ruchu drogowym w ten sposób, iż przygotowując 
się do podjęcia manewru wyprzedzania jadącego przed nią samochodu ciężarowego i 
nie mając należytej widoczności pojazdów poruszających się przeciwnym pasem 
ruchu w kierunku B., podjęła błędny manewr zmiany toru ruchu samochodu, w 
wyniku czego kierowany przez nią samochód przekroczył oś jezdni i wjechał 
częściowo na tor ruchu samochodu marki Opel Vectra, nr rej. (...), kierowanego przez 
Marka N., a poruszającego się w przeciwnym kierunku i przez to spowodowała 
zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w następstwie czego doszło do 
zderzenia się tych pojazdów bocznymi lusterkami i ich zniszczenia, przy czym czyn 
ten stanowi wykroczenie mniejszej wagi z art. 81 u.s.p. i na podstawie art. 109 § 5 
u.s.p. odstąpił od wymierzenia kary. 
Wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne. 
W dniu 14 lutego 2005 r. sędzia Sądu Rejonowego udała się samochodem 
osobowym z B. do C., gdzie pełniła obowiązki asesora w Sądzie Rejonowym. Wraz z 
nią samochodem tym podróżowały Katarzyna M., Agnieszka M. i Agnieszka S. 
udające się do pracy w tym samym Sądzie. Jadąc przez miejscowość A., w miejscu 
niezabudowanym, na prostym odcinku jezdni obwiniona powzięła zamiar 

 
2 
wyprzedzenia poruszającego się przed nią samochodu ciężarowego. Prowadzony przez 
nią samochód jechał z prędkością ok. 70 km/godz. Nawierzchnia drogi, podzielonej na 
dwa pasy ruchu linią przerywaną była w tym miejscu czarna, zaś pobocza zaśnieżone. 
Obwiniona zbliżyła się do samochodu ciężarowego na odległość ok. 30 m i 
kilkakrotnie zbliżała się samochodem do osi jezdni, by zorientować się czy może 
podjąć manewr wyprzedzania, co uniemożliwiały jej jadące z przeciwka samochody. 
Mimo braku należytej widoczności pojazdów jadących z przeciwka, obwiniona w 
pewnym momencie zmieniła tor ruchu, przekraczając oś jezdni w wyniku czego 
wjechała na pas ruchu dla pojazdów poruszających się w przeciwnym kierunku i 
wówczas doszło do zderzenia się lewym lusterkiem bocznym jej samochodu z lewym 
lusterkiem bocznym jadącego z przeciwka samochodem Opel Vectra, prowadzonym 
przez Marka N. Po zderzeniu obwiniona zmieniła tor ruchu, wróciła na swój pas ruchu 
zachowując prostolinijny tor jazdy i zdjęła nogę z pedału gazu. W tym czasie poprosiła 
Katarzynę M., żeby ta sprawdziła co dzieje się z drugim samochodem, uczestniczącym 
w kolizji i po przejechaniu ponad 50 m nagle zorientowała się, że samochód stracił 
sterowność, a jego tył zaczęło ściągać w lewo. Obwiniona podjęła wówczas manewr 
obronny, to jest skręt kierownicą w lewo, ale nie dało to pożądanego rezultatu, gdyż 
samochód zsunął się do rowu po prawej stronie jezdni, tam przewrócił się na bok, a 
następnie na dach. W następstwie zdarzenia Agnieszka S. doznała skręcenia odcinka 
szyjnego kręgosłupa, co naruszyło funkcjonowanie tego narządu na czas powyżej 
siedmiu dni. W miejscu zdarzenia jezdnia była śliska, w pobliżu znajdował się 
nieoznakowany przepust wodny. Z tej przyczyny i mimo, że obwiniona nie 
wykonywała żadnych manewrów pojazd wpadł w poślizg. Obwiniona jadąc tego dnia 
kilkadziesiąt kilometrów i wykonując różne manewry, w tym hamowania i 
wyprzedzania, miała wiedzę co do stanu nawierzchni pod kątem jej przyczepności i z 
wiedzy tej należycie korzystała, skoro wcześniej nie doszło do jakiegokolwiek 
zdarzenia mogącego dowodzić niedostosowania sposobu jazdy do panujących 
warunków drogowych. W tej sytuacji nie można jej czynić zarzutu co do konieczności 
zmiany sposobu jazdy na tym odcinku drogi. Proces leczenia poszkodowanej w 
wypadku trwał kilka miesięcy. Jednak – jak przyjął Sąd Apelacyjny – materiał 
dowodowy nie uzasadnia przyjęcia, że skutek ten został zawiniony przez zachowanie 
obwinionej. 
W konsekwencji Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny przyjął, że nie można 
obwinionej przypisać przewinienia dyscyplinarnego w postaci ujętej we wniosku o 
ukaranie, polegającego na tym, że w miejscu i czasie wyżej opisanym, nie zachowując 
należytej 
ostrożności 
podczas 
podjęcia 
manewru 
wyprzedzania 
samochodu 
ciężarowego, doprowadziła do zderzenia z samochodem prowadzonym przez Marka 
N., a następnie tracąc panowanie nad pojazdem zjechała do przydrożnego rowu, gdzie 
doszło do dachowania pojazdu, w następstwie czego Agnieszka S. doznała obrażeń 

 
3 
ciała skutkujących rozstrojem zdrowia na czas powyżej siedmiu dni. Nie było bowiem 
związku pomiędzy zachowaniem obwinionej, a utratą panowania nad pojazdem i jego 
wpadnięciem do rowu. 
Zdaniem 
Sądu 
Apelacyjnego 
materiał 
dowodowy 
prowadzi natomiast 
jednoznacznie do wniosku, że obwiniona przygotowując się do manewru 
wyprzedzania jadącego przy osi jezdni samochodu ciężarowego nie zachowała 
należytej ostrożności, albowiem mimo braku należytej widoczności pojazdów 
poruszających się drugim pasem podjęła manewr zmiany toru ruchu i przekroczyła oś 
jezdni, czego efektem było stworzenie zagrożenia w ruchu drogowym. Wjechanie 
samochodu prowadzonego przez obwinioną częściowo na tor ruchu samochodu Opel 
Vectra zmusiło kierującego nim do wykonania gwałtownego manewru skrętu w 
prawo, który jednak nie zapobiegł zderzeniu samochodów lusterkami. 
Dokonując oceny prawnej przypisanego obwinionej czynu, Sąd Apelacyjny 
uznał, że stanowi on wykroczenie z art. 86 § 1 k.w., które w momencie orzekania nie 
uległo przedawnieniu, gdyż wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło przed 
upływem roku od popełnienia czynu. Za wykroczenie – na podstawie art. 81 u.s.p. – 
sędzia odpowiada jedynie dyscyplinarnie, a więc wszczęcie takiego postępowania 
powoduje na podstawie art. 45 § 1 k.w. przedłużenie do 2 lat karalności dyscyplinarnej 
wykroczenia. 
Uznając czyn obwinionej za wykroczenie mniejszej wagi Sąd Apelacyjny miał 
na względzie: przyczynienie się do kolizji kierującego samochodem ciężarowym, 
który poruszał się przy osi jezdni, trudność manewru wyprzedzania, wysokość szkody 
wynoszącą 615 zł, nieumyślne naruszenie przez obwinioną reguł w ruchu drogowym. 
Wskazał nadto, że zachowanie obwinionej nie stanowiło przewinienia 
dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p., albowiem nie stanowiło oczywistej i rażącej 
obrazy przepisów prawa ani też nie uchybiało godności sędziego. Zarówno przebieg 
kolizji jak i zachowanie obwinionej po kolizji nie dają podstaw do stwierdzenia, że 
była to postawa wpływająca ujemnie na wykonywanie służby i godność urzędu 
sędziowskiego. W sytuacji wzrastającego natężenia ruchu drogowego, kolizje drogowe 
są także udziałem sędziów i ich zaistnienie nie może być automatycznie oceniane jako 
uchybienie godności urzędu. Przyjął, że z uwagi na unormowanie z art. 81 u.s.p., 108 
§ 3 u.s.p. i 109 § 5 u.s.p. sędzia odpowiada za wykroczenie także wówczas, gdy czyn 
taki nie może być zakwalifikowany jako przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 
u.s.p. 
Odstępując od wymierzenia obwinionej kary uwzględnił dotychczasową 
niekaralność dyscyplinarną obwinionej, nienaganny przebieg pracy na stanowisku 
asesora i obecnie sędziego, bardzo dobre opinie służbowe. Wyraził przekonanie, że dla 
obwinionej, która niedawno rozpoczęła pracę, wystarczający będzie w zakresie 
wychowawczym i prewencyjnym sam fakt wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. 

 
4 
Odwołanie od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego wnieśli: 
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, Minister Sprawiedliwości 
oraz obwiniona. 
Rzecznik Dyscyplinarny zarzucił zaskarżonemu wyrokowi obrazę prawa 
procesowego, tj. art. 4, 7, 410 i 424 § 1 k.p.k. przez niepełną i niezgodną z regułami 
procesowymi ocenę materiału dowodowego, pominięcie w niej okoliczności istotnych 
dla rozstrzygnięcia, czego efektem było błędne przyjęcie, że naruszenie przez 
obwinioną zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym doprowadziło jedynie do sytuacji 
kolizyjnej z samochodem Opel Vectra kierowanym przez Marka N., nie zaś do utraty 
panowania nad prowadzonym pojazdem, jego dachowania w rowie i nieumyślnego 
spowodowania obrażeń ciał u Agnieszki S., co miało wpływ na treść wydanego 
orzeczenia. Wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi 
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. 
Przedstawiając własną, odmienną od przyjętej w zaskarżonym wyroku ocenę 
materiału dowodowego podnosił nieuwzględnienie okoliczności niedostosowania 
techniki jazdy do warunków drogowych przez obwinioną, która nie obserwowała 
należycie warunków drogowych, nie dostrzegła ich zmiany, ta zaś – w postaci 
miejscowej śliskości jedni – obligowała do zachowania szczególnej ostrożności. 
Kwestionował „sztuczne” rozdzielenie przedmiotowego zdarzenia na dwie fazy, 
wskazując równocześnie, że także przy jego przyjęciu nic nie zwalniało obwinionej od 
zachowania takiej ostrożności.  
Minister Sprawiedliwości zarzucił w odwołaniu: 
- 
rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść 
rozstrzygnięcia, tj. art. 2 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 193 § 1 k.p.k. 
statuujących naczelne zasady procesowe prawdy materialnej, swobodnej 
oceny dowodów oraz przesłanki dopuszczenia dowodu z opinii biegłego -
poprzez zaniechanie pełnego wyjaśnienia kwestii zawinienia obwinionej i 
zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu ruchu 
drogowego oraz rekonstrukcji wypadków i dokonanie na skutek tego 
uchybienia dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów; 
- 
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający 
wpływ na jego treść i obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 109 § 5 
ustawy z dnia 27 lica 2001 r. – Prawo o ustroju sadów powszechnych, 
polegający na błędnym przyjęciu, mimo braku możliwości stanowczego 
rozstrzygnięcia w oparciu o przeprowadzone dowody kwestii zawinienia 
obwinionej, że zachowaniem swoim dopuściła się ona jedynie wykroczenia 
mniejszej wagi, przy pominięciu skutków wypadku drogowego. 
Nadto w uzasadnieniu odwołania wskazywał na naruszenie art. 193 § 1 k.p.k. 
oraz zarzucał, że w następstwie błędu w ustaleniach faktycznych Sąd Apelacyjny 

 
5 
przedwcześnie i niezasadnie uznał, że zachowanie obwinionej stanowiło wykroczenie 
z art. 86 § 1 k.w., i to wykroczenie mniejszej wagi. 
Wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego 
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. 
Obwiniona zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: 
1) mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia obrazę art. 4, 7, 410, 424 § 1 k.p.k. przez 
nieprawidłową ocenę jej wyjaśnień oraz zeznań świadka Marka N.; 
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający 
wpływ na jego treść przez przyjęcie, że: 
- 
przyczyną kolizji był zjazd kierowanego przez nią samochodu na 
przeciwległy pas ruchu, a tym samym, że pojazd ten przekroczył oś jezdni, 
- 
kierowca samochodu Opel Vectra podjął manewr obronny zjazdu w prawo 
jeszcze przed zderzeniem się samochodów lusterkami, 
- 
Marek N. swoim zachowaniem nie przyczynił się do zaistnienia kolizji 
drogowej, 
- 
obwiniona zbytnio zbliżyła się do samochodu ciężarowego, który 
zamierzała wyprzedzić, co ograniczyło jej pole widzenia pasa ruchu w 
przeciwnym kierunku i było przyczyną przekroczenia przez jej samochód 
osi jezdni, 
- 
oraz przez uznanie, że czyn jakiego się dopuściła jest społecznie szkodliwy 
w rozumieniu art. 1 § l k.w. 
Wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez korektę opisu czynu i przyjęcie 
– zgodnie z jej wyjaśnieniami – że nie przekroczyła osi jezdni, a do zderzenia 
lusterkami doszło w obrębie osi jezdni oraz, że jadący nieprawidłowo Marek N. 
przyczynił się do kolizji, a także na podstawie art. 5 § l pkt 2 k.p.s.w. w zw. z art. 400 
k.p.k. i w zw. z art. 128 u.s.p. o umorzenie postępowania w sprawie. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Ocena zarzutów niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może być 
dokonana dopiero wówczas, gdy w stanie faktycznym stanowiącym jego podstawę 
ustalone zostały w sposób prawidłowy wszystkie okoliczności wyczerpujące hipotezę 
danej normy prawnej. Niespełnienie tego wymagania czyni wskazaną ocenę 
przedwczesną. W pierwszej więc kolejności podlegają rozpoznaniu podniesione w 
odwołaniach zarzuty kwestionujące prawidłowość dokonanych w sprawie ustaleń 
faktycznych. 
Wynikająca z art. 128 Prawa o u.s.p. dyrektywa odpowiedniego stosowania w 
postępowaniu dyscyplinarnym przepisów Kodeksu postępowania karnego oznacza 
nakaz przestrzegania i stosowania określonych w nim naczelnych zasad procesowych, 
wyznaczających obowiązki sądu w tym postępowaniu. Dotyczy to obowiązków: 

 
6 
dociekania prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.), zachowania obiektywizmu (art. 4 k.p.k.), analizy 
wszystkich dowodów i ich oceny zgodnej z zasadami określonymi w art. 7 k.p.k., 
działania z urzędu (art. 9 § l k.p.k.). 
Najdalej idące zarzuty procesowe, kwestionujące prawidłowość przyjętych w 
zaskarżonym 
wyroku 
ustaleń 
faktycznych, 
formułuje 
odwołanie 
Ministra 
Sprawiedliwości. Skarżący ten neguje bowiem możliwość dokonania przez Sąd 
Apelacyjny ustaleń faktycznych, dotyczących przebiegu i mechanizmu wypadku w 
oparciu o zebrany dotychczas materiał dowodowy. 
Stanowisko to należy podzielić. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny oparł ustalenia faktyczne odnośnie do 
przebiegu i przyczyn wypadku w części na wyjaśnieniach obwinionej, zeznaniach 
drugiego uczestnika wypadku, oraz przybyłych na jego miejsce po zdarzeniu 
policjantów i podróżujących wraz z obwinioną pasażerek oraz dokumentacji 
fotograficznej. Trafnie podnosi skarżący, że w zeznaniach tych świadków, 
występowały dostrzeżone przez Sąd Apelacyjny istotne rozbieżności, co obligowało 
do szczególnej wnikliwości w ich ocenie, nie tylko w oparciu o zasady wiedzy 
ogólnej, doświadczenia życiowego i logiki, ale także przy wykorzystaniu możliwości, 
jakie stwarzało dopuszczenie dowodu z opinii biegłego posiadającego wiadomości 
specjalne z zakresu ruchu drogowego i rekonstrukcji wypadków. 
Wynikający z art. 7 k.p.k. nakaz uwzględnienia, przy ocenie dowodów, wskazań 
wiedzy odnosi się zarówno do wiedzy ogólnej, jak i wiedzy szczególnej, którą sąd nie 
dysponuje i dla uzyskania której konieczne jest zasięgniecie opinii biegłego. Podstawa 
powołania biegłego powstaje wówczas, gdy dla ustalenia stanu faktycznego konieczne 
jest zbadanie takich okoliczności, których stwierdzenie wymaga wiedzy specjalnej. W 
sprawach o przestępstwa związane z ruchem pojazdów sytuacja taka zachodzi w 
wypadku konieczności ustalenia – jak w przedmiotowej sprawie – okoliczności 
dotyczących wyjaśnienia prawidłowości techniki jazdy kierowców uczestniczących w 
wypadku oraz odtworzenia jego przebiegu. 
Poniechanie, 
z 
naruszeniem 
zasady 
swobodnej 
oceny 
dowodów, 
przeprowadzenia tego dowodu kwalifikuje dokonane przez Sąd Apelacyjny ustalenia 
faktyczne jako błędne. 
W tym stanie rzeczy, przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutów odwołania 
Rzecznika Dyscyplinarnego oraz odwołania obwinionej, trafnych co do zasady, o ile 
kwestionują one jako błędny stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, 
jednakże ustalony w oparciu o dotychczas zgromadzone w sprawie dowody. 
Z tych przyczyn konieczne i uzasadnione stało się uchylenie zaskarżonego 
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do 
ponownego rozpoznania (art. 437 k.p.k. w zw. z art. 128 Prawa o u.s.p).