SNO 4/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok Sądu Apelacyjnego, uznając karę upomnienia za wystarczającą dla sędziego obwinionego o przewlekłe prowadzenie spraw i zaniechanie wydania uzasadnień.
Sędzia Sądu Okręgowego został obwiniony o przewlekanie postępowań i nie sporządzanie uzasadnień w wielu sprawach cywilnych. Sąd Apelacyjny wymierzył mu karę dyscyplinarną upomnienia. Krajowa Rada Sądownictwa wniosła odwołanie, domagając się kary nagany, argumentując rażącą niewspółmierność kary upomnienia. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznał odwołanie za nieuzasadnione, podkreślając, że kara upomnienia, jako najłagodniejsza, stanowi już dolegliwość dla sędziego, a różnica między upomnieniem a naganą w kontekście dalszych konsekwencji jest niewielka.
Sprawa dotyczyła odwołania Krajowej Rady Sądownictwa od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, który wymierzył sędziemu Sądu Okręgowego karę dyscyplinarną upomnienia. Sędzia był obwiniony o dwukrotne przewinienie służbowe: po pierwsze, o rażące naruszenie art. 329 k.p.c. poprzez przekroczenie ustawowych terminów do sporządzenia uzasadnień w kilkudziesięciu sprawach cywilnych, a po drugie, o zaniechanie wydania niezbędnych zarządzeń w innej sprawie, co doprowadziło do przewlekłości postępowania. Sąd Apelacyjny uznał sędziego za winnego i wymierzył mu najłagodniejszą karę – upomnienie. Krajowa Rada Sądownictwa wniosła odwołanie, argumentując, że kara upomnienia jest rażąco niewspółmierna do wagi przewinień i nie spełnia celów wychowawczych ani zapobiegawczych, domagając się orzeczenia kary nagany. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny oddalił odwołanie. Sąd podkreślił, że pojęcie rażącej niewspółmierności kary wymaga znaczącej dysproporcji między karą orzeczoną a sprawiedliwą. Wskazał, że dla sędziego, który nigdy nie był karany dyscyplinarnie, nawet najłagodniejsza kara stanowi dolegliwość. Ponadto, zwrócił uwagę, że kara upomnienia i nagany, choć różnią się hierarchicznie, mają podobne skutki w zakresie wydłużenia okresu oczekiwania na wyższą stawkę wynagrodzenia. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że kara upomnienia nie jest rażąco łagodna i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, kara upomnienia nie jest rażąco niewspółmiernie łagodna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kara upomnienia, jako najłagodniejsza z przewidzianych kar dyscyplinarnych, stanowi już istotną dolegliwość dla sędziego, zwłaszcza nigdy wcześniej nie karanego. Podkreślono, że różnica między upomnieniem a naganą jest niewielka w kontekście dalszych konsekwencji, takich jak wydłużenie okresu oczekiwania na awans płacowy. Brak jest podstaw do stwierdzenia rażącej niewspółmierności kary.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymanie w mocy wyroku
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w zakresie kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sędzia Sądu Okręgowego | osoba_fizyczna | obwiniony |
| Krajowa Rada Sądownictwa | instytucja | skarżący (odwołanie) |
| Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny | instytucja | sąd niższej instancji |
| Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 329
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisu poprzez przekroczenie ustawowego terminu do sporządzenia uzasadnienia.
p.o.u.s.p. art. 107 § § 1
Ustawa o ustroju sądów powszechnych
Przewinienie służbowe polegające na oczywistym i rażącym naruszeniu przepisów prawa.
p.o.u.s.p. art. 107 § § 4
Ustawa o ustroju sądów powszechnych
Przewinienie służbowe polegające na zaniechaniu wydania niezbędnych zarządzeń i dopuszczeniu do przewlekłości postępowania.
p.o.u.s.p. art. 109 § § 1
Ustawa o ustroju sądów powszechnych
Katalog kar dyscyplinarnych, w tym upomnienie i nagana.
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku.
p.o.u.s.p. art. 128
Ustawa o ustroju sądów powszechnych
Podstawa do zastosowania przepisów k.p.k. w postępowaniu dyscyplinarnym.
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § pkt 4
Kodeks postępowania karnego
Przesłanka do zmiany orzeczenia w zakresie kary z powodu rażącej niewspółmierności.
k.k. art. 53
Kodeks karny
Dyrektywy wymiaru kary (przywołane w kontekście oceny niewspółmierności).
p.o.u.s.p. art. 91a § § 6
Ustawa o ustroju sądów powszechnych
Okres oczekiwania na określenie wynagrodzenia zasadniczego sędziego w wyższej stawce awansowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kara upomnienia nie jest rażąco niewspółmiernie łagodna, ponieważ stanowi dolegliwość dla niekaranego sędziego i ma podobne skutki jak nagana w kontekście awansu płacowego.
Odrzucone argumenty
Kara upomnienia jest rażąco niewspółmiernie łagodna w stosunku do popełnionych przewinień, nie spełnia celów wychowawczych i zapobiegawczych.
Godne uwagi sformułowania
rażąca niewspółmierność kary występuje wtedy, gdy kara orzeczona nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celu kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza znaczną dysproporcję między karą wymierzoną, a karą sprawiedliwą, zasłużoną nie każda więc różnica w zakresie oceny wymiaru kary uzasadnia zarzut rażącej niewspółmierności kary, przewidziany w art. 438 pkt 4 k.p.k., ale tylko taka, która ma charakter zasadniczy, a więc jest niewspółmierna w stopniu nie dającym się zaakceptować.
Skład orzekający
Dorota Rysińska
przewodniczący
Kazimierz Jaśkowski
sprawozdawca
Lech Walentynowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącej niewspółmierności kary dyscyplinarnej oraz ocena adekwatności kary upomnienia dla sędziego za przewlekłość postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego, ale ogólne zasady oceny niewspółmierności kary mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje mechanizmy odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów i interpretację pojęć takich jak 'rażąca niewspółmierność kary', co jest istotne dla prawników. Pokazuje też, jak sąd najwyższej instancji ocenia adekwatność najłagodniejszej kary.
“Kara upomnienia dla sędziego za przewlekłość – czy to wystarczy?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWYROK Z DNIA 16 MARCA 2011 R. SNO 4/11 Przewodniczący: sędzia SN Dorota Rysińska. Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Lech Walentynowicz. S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego Sądu Apelacyjnego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego i sędziego – przedstawiciela Krajowej Rady Sądownictwa oraz protokolanta, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2011 r. sprawy sędziego Sądu Okręgowego w związku z odwołaniem Krajowej Rady Sądownictwa od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. ASD (…) u t r z y m a ł w y r o k w m o c y w zaskarżonej części i kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa. U z a s a d n i e n i e Sędzia Sądu Okręgowego został obwiniony o to, że: I. orzekając jako sędzia Sądu Okręgowego w Wydziale II Cywilnym Odwoławczym w okresie od dnia 4 marca 2008 r. do dnia 15 lutego 2010 r., będąc sędzią referentem przekroczył ustawowy termin do sporządzenia na piśmie uzasadnień w sprawach: sygn. akt data doręczenia akt sędziemu data zwrotu akt II Ca 491/07 20.02.2008 07.04.2008 (33 dni po terminie) II Ca 316/08 10.04.2008 06.06.2008 (43 dni po terminie) II Ca 206/08 18.04.2008 06.06.2008 (33 dni po terminie) II Ca 366/08 29.04.2008 06.06.2008 (24 dni po terminie) II Ca 1975/07 29.04.2008 25.07.2008 (73 dni po terminie) II Ca 1269/07 23.05.2008 11.07.2008 (35 dni po terminie) II Ca 474/08 23.05.2008 21.07.2008 (45 dni po terminie) II Ca 189/08 27.05.2008 04.07.2008 (24 dni po terminie) II Ca 436/08 29.05.2008 04.07.2008 (22 dni po terminie) II Ca 194/08 29.05.2008 21.07.2008 (39 dni po terminie) II Ca 431/08 03.06.2008 14.07.2008 (27 dni po terminie) II Ca 57/08 13.06.2008 21.07.2008 (24 dni po terminie) II Ca 842/08 23.07.2008 03.10.2008 (58 dni po terminie) II Ca 500/08 23.07.2008 21.10.2008 (76 dni po terminie) II Ca 813/08 23.07.2008 03.10.2008 (58 dni po terminie) 2 II Ca 669/08 23.07.2008 03.10.2008 (58 dni po terminie) II Ca 691/08 30.07.2008 03.10.2008 (51 dni po terminie) II Ca 853/08 31.07.2008 24.10.2008 (71 dni po terminie) II Ca 855/08 06.08.2008 24.10.2008 (65 dni po terminie) II Ca 368/08 15.09.2008 02.12.2008 (64 dni po terminie) II Ca 859/08 15.09.2008 07.11.2008 (39 dni po terminie) II Ca 861/08 16.09.2008 29.01.2009 (121 dni po terminie) II Ca 1048/08 15.09.2008 07.11.2008 (39 dni po terminie) II Ca 758/08 18.09.2008 07.11.2008 (36 dni po terminie) II Ca 31/08 23.09.2008 07.11.2008 (32 dni po terminie) II Ca 578/08 30.09.2008 07.11.2008 (24 dni po terminie) II Ca 1027/08 01.10.2008 07.11.2008 (23 dni po terminie) II Ca 1049/08 03.10.2008 01.12.2008 (45 dni po terminie) II Ca 960/08 07.10.2008 22.01.2009 (93 dni po terminie) II Ca 1064/08 08.10.2008 21.11.2008 (30 dni po terminie) II Ca 1334/08 30.10.2008 12.01.2009 (60 dni po terminie) II Ca 1245/08 07.11.2008 09.01.2009 (49 dni po terminie) II Ca 1320/08 13.11.2008 28.01.2009 (62 dni po terminie) II Ca 1245/08 07.11.2008 09.01.2009 (49 dni po terminie) II Ca 207/08 19.11.2008 14.01.2009 (42 dni po terminie) II Ca 658/08 19.11.2008 16.01.2009 (44 dni po terminie) II Ca 1165/08 17.11.2008 09.01.2009 (39 dni po terminie) II Ca 1169/08 26.11.2008 09.01.2009 (30 dni po terminie) II Ca 1687/08 10.12.2008 19.01.2009 (26 dni po terminie) II Ca 84/08 12.12.2008 16.01.2009 (18 dni po terminie) II Ca 1873/08 28.01.2009 02.04.2009 (50 dni po terminie) II Ca 1797/08 28.01.2009 06.03.2009 (23 dni po terminie) II Ca 811/08 29.01.2009 06.03.2009 (21 dni po terminie) II Ca 1828/08 30.01.2009 06.03.2009 (21 dni po terminie) II Ca 1937/08 05.02.2009 30.03.2009 (39 dni po terminie) II Ca 1921/08 06.02.2009 30.03.2009 (38 dni po terminie) II Ca 1915/08 12.02.2009 30.03.2009 (32 dni po terminie) II Ca 1821/08 12.02.2009 31.03.2009 (33 dni po terminie) II Ca 1126/08 23.02.2009 27.03.2009 (18 dni po terminie) II Ca 2032/08 25.02.2009 31.03.2009 (20 dni po terminie) II Ca 1826/08 25.02.2009 31.03.2009 (20 dni po terminie) II Ca 1975/08 03. 03.2009 30.04.2009 (30 dni po terminie) II Ca 43/09 17.03.2009 30.04.2009 (30 dni po terminie) 3 II Ca 92/09 16.04.2009 29.05.2009 (19 dni po terminie) II Ca 1543/09 30.04.2009 04.06.2009 (23 dni po terminie) II Ca 177/09 06.05.2009 12.06.2009 (23 dni po terminie) II Ca 165/09 07.05.2009 23.06.2009 (33 dni po terminie) II Ca 285/09 18.05.2009 03.07.2009 (32 dni po terminie) II Ca 227/09 22.05.2009 07.07.2009 (32 dni po terminie) II Ca 570/09 29.05.2009 03.07.2009 (21 dni po terminie) II Ca 136/09 04.09.2009 1 ] .12.2009 (64 dni po terminie (L4 od 21.IX. do 9.X.09) II Ca 800/09 04.09.2009 26.10.2009 (19 dni po terminie) (L4 od 21.IX. do 9.X.09) II Ca 895/09 16.09.2009 26.10.2009 (17 dni po terminie) (L4 od 21.IX. do 9.X.09) II Ca 987/09 12.10.2009 20.11.2009 (25 dni po terminie) II Ca 586/09 05.10.2009 02.12.2009 (37 dni po terminie) II Ca 1095/09 06.10.2009 20.11.2009 (31 dni po terminie) II Ca 1002/09 12.10.2009 14.12.2009 (49 dni po terminie) II Ca 1028/09 07.10.2009 20.11.2009 (25 dni po terminie) II Ca 1141/09 21.10.2009 30.11.2009 (26 dni po terminie) II Ca 1310/09 30.10.2009 07.12.2009 (24 dni po terminie) II Ca 1259/09 30.10.2009 30.11.2009 (30 dni po terminie) II Ca 419/09 02.11.2009 07.12.2009 (21 dni po terminie) II Ca 1223/09 03.11.2009 10.12.2009 (23 dni po terminie) II Ca 903/09 13.11.2009 31.12.2009 (31 dni po terminie) II Ca 1353/09 18.11.2009 31.12.2009 (29 dni po terminie) II Ca 1203/09 19.11.2009 nie oddane (103 dni – 3,5 miesiąca po terminie) II Ca 1509/09 01.12.2009 04.01.2010 (20 dni po terminie) II Ca 1581/09 14.12.2009 26.01.2010 (29 dni po terminie) II Ca 1075/09 29.12.2009 05.03.2010 (52 dni po terminie) II Ca 1612/09 04.02.2010 12.03.2010 (21 dni po terminie) II Ca 1884/09 02.02.2010 12.03.2010 (24 dni po terminie) czym w sposób oczywisty i rażący naruszył przepis art. 329 k.p.c., tj. o przewinienie służbowe z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z ze zm.); II. w okresie od dnia 10 kwietnia 2009 r. do dnia 18 marca 2010 r. będąc sędzią referentem w sprawie II Ca 482/09 zaniechał wydania niezbędnych zarządzeń dopuszczając do przewlekłości postępowania, tj. o przewinienie służbowe z art. 107 § 4 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z ze zm.). Wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 23 listopada 2010 r., ASD (…), sędzia Sądu Okręgowego został uznany za winnego zarzucanych mu czynów i na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych wymierzono mu karę dyscyplinarną upomnienia. Od tego wyroku odwołanie złożyła Krajowa Rada Sądownictwa. Zaskarżyła wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, zarzucając mu rażącą niewspółmierność wymierzonej kary w stosunku do przypisanego sędziemu przewinienia, nieodzwierciedlającej stopnia społecznej szkodliwości i nie spełniającej w związku z tym celów, jakie ma osiągnąć. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie wobec obwinionego kary dyscyplinarnej nagany, określonej w art. 109 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego oraz obwiniony sędzia wnieśli o nieuwzględnienie odwołania Krajowej Rady Sądownictwa i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: Zarzut zawarty w odwołaniu Krajowej Rady Sądownictwa jest nieuzasadniony. W tym zakresie należy podkreślić, że art. 438 pkt 4 k.p.k. konstytuuje możliwość zmiany orzeczenia w zakresie kary, ale tylko w sytuacji, gdy jest ona rażąco niewspółmiernie łagodna lub surowa. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że rażąca niewspółmierność kary występuje wtedy, gdy kara orzeczona nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celu kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych, jakie kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 lipca 1974 r. V KRN 60/70, OSNKW 1974, nr 11, poz. 213; z dnia 30 listopada 1990 r. KR 363/90, OSNKW 1991, nr 7-9, poz. 39). Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza znaczną dysproporcję między karą wymierzoną, a karą sprawiedliwą, zasłużoną. Nie każda więc różnica w zakresie oceny wymiaru kary uzasadnia zarzut rażącej niewspółmierności kary, przewidziany w art. 438 pkt 4 k.p.k., ale tylko taka, która ma charakter zasadniczy, a więc jest niewspółmierna w stopniu nie dającym się zaakceptować. Chodzi tu o tak istotne różnice ocen, że dotychczas wymierzoną karę można byłoby nazwać także w potocznym znaczeniu tego słowa – rażąco niewspółmierną. Należy dodać, że przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wtedy, gdy na podstawie wskazanych okoliczności sprawy, które powinny mieć decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, że zachodzi wyraźna różnica między karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji, a karą, która 5 powinna zostać wymierzona w instancji odwoławczej w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w art. 53 k.k. oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 listopada 1973 r. III KR 254/73, OSNPG 1974, nr 3-4, poz. 51; z dnia 2 lutego 1995 r. II RN 198/94, OSNPK 1995, nr 6, poz. 18; wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 16 lutego 2009 r., SNO 2/09 – Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach dyscyplinarnych 2009, s. 187). W odniesieniu do obwinionego sędziego, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, że orzeczona wobec niego kara upomnienia jest rażąco niewspółmiernie łagodna. Sąd zważył, że obwiniony sędzia nigdy nie był ukarany karą dyscyplinarną i sam fakt ukarania go, niezależnie od tego, że jest to najłagodniejsza z kar wymienionych w art. 109 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, stanowi dla niego dużą dolegliwość. Nadto kara nagany, o której orzeczenie wniosła skarżąca i kara upomnienia oprócz różnicy hierarchicznej, nie różnią się w zakresie dodatkowych dolegliwości dla sędziego. W szczególności, obie te kary wydłużają o taki sam okres (trzy lata) czas oczekiwania na określenie wynagrodzenia zasadniczego sędziego w wyższej stawce awansowej (art. 91a § 6 p.o.u.s.p.). W tych okolicznościach, nawet gdyby można było przyjąć, że uprawniona jest ocena, iż orzeczona wobec obwinionego sędziego kara jest niewspółmiernie łagodna, to nie jest to niewspółmierność mająca charakter rażący. Z tych względów na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w związku z art. 128 p.o.u.s.p. orzeczono jak w sentencji.