SNO 4/10

WYROK  Z  DNIA  26  LUTEGO  2010  R. 
  SNO  4/10 
 
Przedmiotem postępowania dyscyplinarnego nie jest osądzenie wykroczenia, 
ale wyjaśnienie, czy sędzia popełnił zarzucane przewinienie dyscyplinarne, a więc 
czy naruszył obowiązki określone w art. 82 ustawy – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych poprzez sprzeniewierzenie się ślubowaniu sędziowskiemu, 
niedochowanie powinności strzeżenia powagi stanowiska sędziego oraz unikania 
wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę powadze lub godności urzędu 
sędziowskiego. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Ewa Strużyna. 
Sędziowie 
SN: 
Jerzy 
Kuźniar, 
Małgorzata 
Wrębiakowska-Marzec 
(sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym oraz protokolanta po 
rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2010 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z 
odwołaniem obwinionej od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z 
dnia 26 października 2009 r., sygn. ASD (...) 
 
I. 
z m i e n i ł  z a s k a r ż o n y  w y r o k  i  u n i e w i n n i ł  o b w i n i o n ą  – 
sędziego Sądu Rejonowego od popełnienia zarzucanego jej przewinienia 
dyscyplinarnego; 
II. 
kosztami postępowania dyscyplinarnego o b c i ą ż y ł  Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 26 października 2009 r. 
uznał sędziego Sądu Rejonowego winną tego, że w dniu 14 kwietnia 2008 r. w A., 
kierując samochodem osobowym marki „Peugeot”, nr rej. (...), wyjeżdżając z ul. 
Myśliwskiej na ul. Damrota nie wykorzystała w należyty sposób istniejących 
możliwości do skutecznego rozpoznania stanu ruchu na ul. Damrota i nie ustąpiła 
pierwszeństwa przejazdu kierującemu motocyklem marki „Harley Davidson”, nr rej. 
(...) – Tomaszowi L., co w konsekwencji skutkowało kolizją z pojazdem mającym 
pierwszeństwo przejazdu, w następstwie czego doszło do zderzenia obu pojazdów, w 
czasie którego kierujący motocyklem Tomasz L. doznał obrażeń ciała w postaci: 
powierzchniowego urazu obejmującego liczne otarcia ciała, stłuczenia okolicy 
kręgosłupa piersiowo-lędźwiowego oraz stłuczenia podudzia prawego z otarciem 

 
2
naskórka, które to obrażenia ciała spowodowały rozstrój jego zdrowia na okres do 7 
dni, który to czyn wypełnia znamiona wykroczenia określonego w art. 86 § 1 k.w., tj. 
przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.  Prawo o 
ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) i przyjmując, iż 
stanowi ono przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, na mocy art. 109 § 5 ustawy 
z dnia 27 lipca 2001 r.  Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 
1070 ze zm.) odstąpił od wymierzenia kary. 
Na podstawie poczynionych ustaleń Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji uznał, 
że obwiniona zdecydowała się na włączenie do ruchu i podjęcie manewru skrętu w 
lewo, pomimo tego iż nie przeprowadziła należytej obserwacji tej części jezdni, na 
którą wjeżdżała, chociaż musiała mieć świadomość, iż po pierwsze  była 
uczestnikiem włączającym się do ruchu w rozumieniu art. 17 ust. 2 ustawy – Prawo o 
ruchu drogowym; po drugie – uprzejmość innego uczestnika ruchu drogowego, który 
nie podejmował dalszej jazdy, umożliwiając jej włączenie się do ruchu nie powoduje 
zmiany organizacji ruchu i nie musi być odczytywana przez innych uczestników drogi 
w sposób oczekiwany przez obwinioną; po trzecie – oznakowanie ulicy, w którą 
obwiniona skręcała nie zabraniało w miejscu zdarzenia wyprzedzania i omijania; po 
czwarte – na skutek grzecznościowego oczekiwania kierowcy innego pojazdu na 
włączenie się obwinionej do ruchu utworzył się wolny odcinek drogi, co mogło 
pozwalać kierującym motocyklami na uznanie, że będzie możliwe zakończenie 
wykonywanego manewru omijania nieporuszających się pojazdów samochodowych. 
W konsekwencji obwiniona zrealizowała swoim zachowaniem znamiona art. 86 § 1 
k.w. Istotą tego wykroczenia jest odpowiedzialność za samo stworzenie zagrożenia w 
ruchu drogowym, będące wynikiem  także nieumyślnego – niezachowania należytej 
ostrożności. 
Obwinioną 
obowiązywało 
zachowanie 
szczególnej 
ostrożności, 
polegającej na zwiększeniu uwagi i dostosowaniu zachowania uczestnika ruchu do 
warunków i sytuacji zmieniających się na drodze w stopniu umożliwiającym 
odpowiednio szybkie reagowanie (art. 2 pkt 22 Prawa o ruchu drogowym), a ciążący 
na niej obowiązek ustąpienia pierwszeństwa obligował ją do powstrzymania się od 
takiego ruchu, który zmuszałby kierującego innym pojazdem do zmiany kierunku lub 
pasa ruchu albo istotnej zmiany prędkości jazdy (art. 2 pkt 23 Prawa o ruchu 
drogowym). Okoliczności zdarzenia pozwalają na stwierdzenie, że obwiniona co 
najmniej mogła przewidzieć, że nie zachowuje należytej ostrożności, powodując tym 
zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a jej odpowiedzialności nie wyłącza i 
nie pomniejsza utrudniona obserwacja i duże natężenie ruchu oraz niezachowanie 
szczególnej ostrożności przez kierującego motocyklem, który przy właściwej 
obserwacji ruchowej na drodze dysponował warunkami do bezpiecznego zatrzymania 
swojego pojazdu lub ominięcia samochodu obwinionej. Skoro bowiem obwiniona 

 
3
wiedziała, że istniejące warunki nie pozwalają włączającemu się do ruchu na zajęcie 
optymalnej pozycji, oraz że miejsce, z którego zamierzała to uczynić nie zapewnia jej 
należytej obserwacji obranego kierunku ruchu, to celowe było rozważenie skrętu w 
prawo i wybrania innej drogi. Potencjalna dopuszczalność wykonania określonego 
manewru i wyboru sposobu dotarcia w określone miejsce przez uczestnika ruchu nie 
jest równoznaczna z realną możliwością wykonania tych czynności. 
W konsekwencji, Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji stanął na stanowisku, że 
aczkolwiek w myśl art. 81 i art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych, sędzia odpowiada za wykroczenie dyscyplinarnie niezależnie od tego 
czy uchybiało ono godności urzędu, to z uwagi na rodzaj wykroczenia, realność 
spowodowanego zagrożenia bezpieczeństwa, naruszone zasady ruchu drogowego (w 
orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że pierwszeństwo przejazdu jest jedną 
z podstawowych zasad ruchu drogowego, której przestrzeganie jest warunkiem 
bezpieczeństwa jazdy, a nieprzestrzeganie tej zasady w warunkach nieskomplikowanej 
sytuacji drogowej i dobrej widoczności należy oceniać jako rażące naruszenie 
przepisów ruchu drogowego – OSNKW 1975, nr 12, poz. 168) i następstwa 
wykroczenia w postaci skutków wynikających z art. 157 § 2 k.k., zachowanie 
obwinionej było niezgodne z wynikającym z art. 82 § 2 ustawy – Prawo o ustroju 
sądów powszechnych nakazem unikania wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę 
godności sędziego. Jednocześnie mając na uwadze, że realizacja przez obwinioną art. 
86 § 1 k.w. nie była przejawem brawury, lekceważenia bezpieczeństwa innych 
uczestników ruchu czy też okazywania braku poszanowania dla obowiązujących zasad 
ruchu drogowego, a wynikała z próby nieumiejętnego skorzystania ze spotykanej w 
ruchu drogowym uprzejmości innego kierowcy i pewnej nieporadności w sytuacji 
drogowej, w której obwiniona się znalazła, a także niedostatków w technice jazdy i 
błędnej oceny możliwości wykonania podjętego manewru oraz przy uwzględnieniu, że 
zachowanie przez kierującego motocyklem należytej ostrożności pozwalałoby mu na 
podjęcie czynności obronnych, które mogłyby zminimalizować skutki kolizji albo 
nawet jej uniknąć, Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji uznał, że zachowanie 
obwinionej należy ocenić w kategorii przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi w 
rozumieniu art. 109 § 5 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych i odstąpił od 
wymierzenia kary. 
Odwołanie od powyższego wyroku wniosła obwiniona, zarzucając błąd w 
ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, iż jest ona winna zarzucanego jej 
przewinienia i wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez ustalenie, że nie 
popełniła zarzucanego przewinienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o 
uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego 
rozpoznania. 

 
4
W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że bezpośrednią przyczyną kolizji 
drogowej było naruszenie zasad bezpieczeństwa określonych w art. 23 ust. 1 pkt 1 i 2 
ustawy – Prawo o ruchu drogowym przez kierowcę motocykla, gdyż wyprzedzanie i 
omijanie bez upewnienia się, czy kierowca ma odpowiednią widoczność i czy warunki 
na drodze pozwalają na bezpieczne wykonanie tego manewru jest ryzykowne i 
niebezpieczne. Nie powinno zatem powodować przerzucenia odpowiedzialności na 
innego uczestnika ruchu, który nie mógł w żaden sposób przewidzieć zamiaru 
wykonania takich manewrów przez tego kierowcę, nawet w sytuacji, gdy ten poruszał 
się drogą z pierwszeństwem przejazdu. W ocenie skarżącej, szkodliwość jej 
postępowania nie wykroczyła poza granice znikomości, co powinno spowodować 
umorzenie postępowania, a jej zachowanie nie uchybiało godności sprawowanego 
urzędu, gdyż nie było nieetyczne i przynoszące ujmę sprawowanemu przez nią 
urzędowi, 
a 
w 
konsekwencji 
nie 
stanowiło 
przewinienia 
dyscyplinarnego 
powodującego odpowiedzialność dyscyplinarną. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołanie obwinionej dotyczy zarówno zawartych w zaskarżonym wyroku 
ustaleń o zawinionym popełnieniu przez nią wykroczenia z art. 86 § 1 k.k., jak i 
zakwalifikowaniu tego wykroczenia jako przewinienia dyscyplinarnego, określonego 
w art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. W tym drugim zakresie 
odwołanie należy uznać za uzasadnione. 
Nietrafne jest stanowisko Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji, że sędzia 
odpowiada za wykroczenie dyscyplinarnie niezależnie od tego czy jego zachowanie 
uchybiało godności urzędu. Stosownie do art. 81 ustawy – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych, za wykroczenia sędzia odpowiada wyłącznie dyscyplinarnie. Przepis 
ten odsyła zatem do rozdziału 3 działu II tego Prawa, normującego odpowiedzialność 
dyscyplinarną sędziów. W myśl art. 107 § 1 sędzia odpowiada dyscyplinarnie za 
przewinienia służbowe, w tym za oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa i 
uchybienia godności urzędu (przewinienia dyscyplinarne). Na tle brzmienia obydwu 
przytoczonych przepisów w judykaturze Sądu Najwyższego prezentowany jest słuszny 
pogląd, że art. 81 ustanawia immunitet materialny, powodujący, iż sędzia nie 
odpowiada za samo popełnienie wykroczenia. Nie budzi wątpliwości, że przewinienia 
służbowe niebędące przewinieniami dyscyplinarnymi w rozumieniu art. 107 § 1, w 
tym polegające na oczywistej i rażącej obrazie przepisów prawa, obejmują czyny 
popełnione przez sędziego w związku z wykonywaną przez niego funkcją orzeczniczą 
i służbą sędziowską, a więc pozostające w związku z naruszeniem przepisów, które 
sędzia stosuje w postępowaniach sądowych (por. wyrok z dnia 23 stycznia 2008 r., 
SNO 89/07, OSNKW 2008, nr 5, poz. 37 i OSN-SD 2008 r., poz. 2). 
Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziego za wykroczenie niepozostające w związku 

 
5
z jego działalnością urzędową jest zatem ograniczona do przypadków, gdy 
wykroczenie to może być jednocześnie zakwalifikowane jako przewinienie służbowe, 
polegające na uchybieniu godności urzędu w rozumieniu art. 107 § 1, a zatem gdy 
stanowi przewinienie dyscyplinarne. W konsekwencji przedmiotem postępowania 
dyscyplinarnego nie jest osądzenie wykroczenia, ale wyjaśnienie, czy sędzia popełnił 
zarzucane przewinienie dyscyplinarne, a więc czy naruszył obowiązki określone w art. 
82 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych poprzez sprzeniewierzenie się 
ślubowaniu sędziowskiemu, niedochowanie powinności strzeżenia powagi stanowiska 
sędziego oraz unikania wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę powadze lub 
godności urzędu sędziowskiego (por. wyroki SN-SD z dnia 25 września 2007 r., SNO 
52/07, OSNSD 2007, poz. 75 i z dnia 22 października 2007 r., SNO 74/07, OSNSD 
2007, poz. 86). 
Skoro sędzia nie odpowiada za sam fakt popełnienia wykroczenia, ale tylko za 
takie zachowanie, które przynosi ujmę powadze lub godności sprawowanego przez 
niego urzędu, to ocena zachowania sędziego w przypadku popełnienia przez niego 
wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji powinna być 
dokonywana pod kątem rodzaju winy, wagi i charakteru naruszonych zasad 
bezpieczeństwa ruchu oraz okoliczności towarzyszących, rzutujących na wizerunek 
sędziego jako strażnika przestrzegania prawa. Inna jest bowiem sytuacja, w której 
poprzedzające skutek w postaci stworzenia zagrożenia w ruchu drogowym naruszenie 
przez sędziego zasad bezpieczeństwa ma charakter nieumyślny, a inna – gdy 
spowodowanie tego skutku zostało poprzedzone umyślnym naruszeniem zasad 
bezpieczeństwa 
w 
ruchu 
i 
pozostawało 
w 
związku 
przyczynowym 
z 
nieodpowiedzialnym sposobem prowadzenia pojazdu, jawnym nierespektowaniem 
zasad pierwszeństwa w ruchu lub lekceważeniem zakazów bądź nakazów 
wynikających z oznakowania. Odpowiedzialność dyscyplinarna nie odnosi się zatem 
w tym przypadku do skutku zdarzenia, ale zachowania sędziego poprzedzającego jego 
wystąpienie. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że wskutek rozwoju 
motoryzacji powodującego wzrost ruchu drogowego i w sytuacji dużego nasilenia tego 
ruchu wykroczenia drogowe są udziałem wszystkich jego uczestników, w tym 
sędziów, a fakt popełnienia takiego wykroczenia, w oderwaniu od wszechstronnego 
rozważenia wszystkich towarzyszących mu okoliczności, nie może sam przez się 
stanowić podstawy oceny, iż doszło do uchybienia godności urzędu. 
Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji uznał, że z uwagi na rodzaj wykroczenia, 
realność spowodowanego zagrożenia bezpieczeństwa, naruszone zasady ruchu 
drogowego  i następstwa wykroczenia zachowanie obwinionej było niezgodne z 
nakazem unikania wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę godności sędziego, a w 
konsekwencji stanowiło przewinienie dyscyplinarne w rozumieniu art. 107 § 1 ustawy 
– Prawo o ustroju sądów powszechnych. Ocena ta nie jest trafna w świetle 

 
6
poczynionych przez ten Sąd ustaleń. Wynika z nich bowiem, że obwiniona 
nieumyślnie naruszyła zasady ruchu drogowego w warunkach utrudnionej obserwacji i 
dużego natężenia ruchu oraz przy braku zachowania należytej ostrożności ze strony 
kierującego motocyklem, zachowanie obwinionej nie charakteryzowało się brawurą, 
lekceważeniem bezpieczeństwa innych uczestników ruchu ani brakiem poszanowania 
dla obowiązujących zasad ruchu drogowego, a spowodowane było wyłącznie próbą 
skorzystania ze spotykanego w sytuacji wzmożonego nasilenia ruchu drogowego 
zachowania (uprzejmości) innego kierowcy. Nie można również pomijać okoliczności, 
że zachowanie kierowców motocykli, którzy  poruszając się lewym pasem jezdni z 
prędkością 30-40 km na godzinę  podjęli manewr omijania zatrzymanych w ruchu 
samochodów należy w tej sytuacji ocenić jako niespodziewane i trudne do 
przewidzenia. 
Skoro obwiniona, będąc z racji sprawowanego urzędu powołana do 
przestrzegania prawa, nie naruszyła go umyślnie i w sposób rażący, ani nie dopuściła 
się w inny sposób obrazy powszechnie przyjętych norm moralnych i etycznych, to 
brak jest podstaw do uznania jej zachowania za przewinienie dyscyplinarne w 
rozumieniu art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. 
Z powyższych względów, uznając odwołanie obwinionej za zasadne, Sąd 
Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił ją od 
popełnienia zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego (art. 437 § 2 w zw. z art. 414 § 
1 zdanie drugie k.p.k. w związku z art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych).