SNO 24/11

WYROK  Z  DNIA  15  CZERWCA  2011  R. 
  SNO  24/11 
 
Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Kozielewicz. 
Sędziowie SN: Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca), Jerzy Kuźniar. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  – S ą d  D y s c y p l i n a r n y  po rozpoznaniu w Izbie 
Karnej na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r., z udziałem sędziego Sądu 
Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz 
protokolanta sprawy obwinionego byłego sędziego Sądu Rejonowego z powodu 
odwołania Ministra Sprawiedliwości wniesionego od wyroku Sądu Apelacyjnego – 
Sąd Dyscyplinarnego z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt ASD (…), 
 
orzekł: 
1. z m i e n i ł  zaskarżony w y r o k  w  t e n  s p o s ó b ,  ż e  u c h y l i ł  
o r z e c z e n i e  o  k a r z e  d y s c y p l i n a r n e j  wymierzonej w pkt. 1 i na 
podstawie art. 108 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju 
sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.) u m o r z y ł  
p o s t ę p o w a n i e  w  t y m  z a k r e s i e ;  
2. w  p o z o s t a ł e j  c z ę ś c i  zaskarżony w y r o k  u t r z y m a ł  w  m o c y .  
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał 
obwinionego byłego sędziego Sądu Rejonowego za winnego popełnienia przewinienia 
służbowego z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. dalej jako u.s.p.), stanowiącego 
oczywistą obrazę przepisu prawa, w ten sposób, że: 
a) w okresie od dnia 16 marca 2007 r. do dnia 27 lutego 2008 r., jako sędzia 
Sądu Rejonowego w A., pomimo przekazania mu na piśmie, w dniu 4 lipca 2007 r., w 
trybie art. 37 § 4 u.s.p., uwagi dotyczącej sprawności postępowania, dopuścił się 
przewinienia służbowego poprzez niewykonanie wielokrotnych poleceń Prezesa Sądu 
Rejonowego z dnia: 16 marca, 29 maja, 28 i 29 czerwca, 2, 10, 14 i 16 lipca, 16 i 18 
października, 20 listopada 2007 r. oraz z 14 i 28 lutego 2008 r., oraz poleceń 
Przewodniczącej Wydziału z dnia: 12 czerwca, 4 i 12 lipca, 18 i 20 września i dwóch 
zarządzeń z 15 października 2007 r. zobowiązujących go do sporządzenia uzasadnień 
wyroków i wyznaczenia terminów rozpraw we wskazanych w tych pismach sprawach, 
oraz do pisemnego wyjaśnienia przyczyn nieterminowego sporządzania uzasadnień 
tych wyroków i poleceń tych nie wykonał oraz nie udzielił odpowiedzi o powodach 

2 
 
zwłoki w sporządzaniu uzasadnień wyroków a także nie wystąpił z wnioskami o 
przedłużenie terminu do sporządzenia uzasadnienia, 
b) z rażącym naruszeniem 14-dniowego terminu określonego w art. 423 § 1 
k.p.k.: 
– w dniu 4 lipca 2007 r., po upływie 2 lat, 4 miesięcy i 24 dni zwrócił 
uzasadnienie, wyroku wydanego 21 stycznia 2005 r. w sprawie II K 379/04 przeciwko 
Radosławowi M. pomimo tego, że projekt uzasadnienia w tej sprawie został 
sporządzony w dniu 23 lutego 2005 r. przez aplikantkę sądową, Monikę O.-Ł., 
– w dniu 4 lipca 2007 r., po upływie 2 lat 4 miesięcy i 15 dni zwrócił 
uzasadnienie wyroku wydanego w dniu 31 stycznia 2005 r. w sprawie II K 432/03, 
przeciwko Mariuszowi i Radosławowi G., które zostało sporządzone w dniu 24 lipca 
2005 r. przez aplikanta prokuratorskiego Krzysztofa S., 
– w okresie od 24 listopada 2006 r. do 3 grudnia 2007 r. w siedemnastu sprawach 
karnych, sporządził uzasadnienia wyroków ze zwłoką, przy czym zwłoka wynosiła: 
– II K 323/05 – 7 miesięcy i 12 dni, 
– II K 308/06 – 5 miesięcy i 26 dni, 
– II K 4/07 
– 6 miesięcy i 15 dni, 
– II K 17/07 
– 4 miesiące i 7 dni, 
– II K 254/07 – 4 miesiące i 1 dzień – oskarżony tymczasowo aresztowany, 
– II K 36/07 
– 2 miesiące i 28 dni, 
– II K 276/07 – 3 miesiące i 7 dni, 
– II K 474/07 – 3 miesiące i 2 dni, 
– II K 220/06 – 2 miesiące i 13 dni, 
– II K 411/06 – 2 miesiące i 8 dni, 
– II K 88/07 
– 2 miesiące i 8 dni, 
– II K 224/05 – 4 miesiące i 25 dni, 
– II K 306/05 – 2 miesiące i 9 dni, 
– II K 207/06 – 3 miesiące i 27 dni, 
– II K 322/06 – 2 miesiąca i 10 dni, 
– II K 188/07 – 2 miesiące, 
– II K 245/07 – 2 miesiące i 2 dni, 
– w okresie od 18 października 2007 r. do 25 lutego 2008 r., wbrew 
obowiązkowi wynikającemu z art. 423 k.p.k., nie sporządził uzasadnień wyroków 
wydanych w sześciu sprawach karnych, przy czym zwłoka w sporządzeniu 
uzasadnień, w następujących sprawach, na dzień 25 lutego 2008 r., wynosiła: 
– II K 23/07 
– 4 miesiące i 23 dni, 
– II K 292/03 – 4 miesiące i 12 dni, 
– II K 453/04 – 3 miesiące i 2 dni, 
– II K 1/03 
– 2 miesiące i 15 dni, 

3 
 
– II K 405/05 – 2 miesiące, 
– II K 229/07 – 1 miesiąc i 29 dni, 
i za to z mocy art. 107 § 1 i art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p. wymierzył mu karę nagany. 
Odnośnie 
innych 
przewinień 
dyscyplinarnych 
Sąd 
Dyscyplinarny, 
uznając 
obwinionego za winnego ich popełnienia na podstawie art. 108 § 2 u.s.p., umorzył 
postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej. 
Sąd Dyscyplinarny ustalił, że obwiniony dnia 14 maja 2004 r. otrzymał 
nominację na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w A. Wcześniej pracował w 
latach 1990 – 1993 jako asesor w Prokuraturze Rejonowej, następnie od kwietnia 1993 
r. do lipca 1997 r. był prokuratorem w Prokuraturze Rejonowej. Od sierpnia 1997 r., 
po uzyskaniu nominacji na prokuratora Prokuratury Okręgowej, pracował w 
Prokuraturze Okręgowej. Po nominacji sędziowskiej rozpoczął pracę w Wydziale 
Karnym Sądu Rejonowego w A., w którym orzekał do 9 września 2008 r., tj. do dnia, 
w którym doszło do rozwiązania stosunku służbowego wobec zrzeczenia się przez 
niego urzędu. W okresie pomiędzy marcem 2007 roku a lutym 2008 roku z powodu 
nieterminowego sporządzania uzasadnień wyroków, jak również z uwagi na 
niepodejmowanie przez obwinionego innych czynności w sprawach, wielokrotnie 
kierowano do niego pisemne uwagi dotyczące sprawności postępowań. W tym okresie 
obwiniony sporządził z przekroczeniem 14-dniowego terminu bądź też nie sporządził 
w ogóle uzasadnienia wyroków w dwudziestu pięciu prowadzonych przez siebie 
sprawach, przy czym zwłoka ta objęła okresy od dwóch miesięcy do ponad dwóch lat. 
Wcześniej prowadzone było przeciwko obwinionemu postępowanie dyscyplinarne, 
które zakończyło się wyrokiem skazującym na przeniesienie na inne stanowisko 
służbowe. Sąd Dyscyplinarny rozważając wymiar kary uznał, że odpowiednią dla 
obwinionego będzie kara nagany. Podkreślił, że dwa przypadki ponad dwuletniego 
opóźnienia w sporządzeniu uzasadnień były wyodrębnione z całego szeregu 
negatywnych zachowań przypisanych obwinionemu a zwłoka w sporządzaniu 
pozostałych nie była nadzwyczajnie drastyczna. Poza tym Sąd uwzględnił, że 
obwiniony zrzekł się urzędu, na co niewątpliwie wpływ miało wcześniejsze skazanie 
dyscyplinarne i obecne postępowanie. Wprawdzie zgodnie z art. 118 u.s.p. po 
rozwiązaniu stosunku służbowego sędziego postępowanie dyscyplinarne toczy się 
dalej, to jednak wówczas wybór kar dyscyplinarnych staje się ograniczony. Podobne 
stanowisko zajął Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w wyroku z dnia 30 sierpnia 
2006 r. (sygn. akt SNO 37/06, nie publ.). Sąd może wymierzyć tylko kary 
najłagodniejsze i karę najsurowszą. Kara dyscyplinarna złożenia z urzędu 
sędziowskiego wymierzana jest za najcięższe przewinienia, często będące 
przestępstwami i ma oczywisty wpływ na dalsze życie obwinionego, choćby przez 
ograniczenie 
możliwości 
wykonywania 
niektórych 
zawodów 
prawniczych. 
Tymczasem zarzucane w niniejszym postępowaniu przewinienie dotyczy zupełnie 

4 
 
innej materii. Dlatego, zdaniem Sądu Dyscyplinarnego, brak jest powodów do 
wymierzenia innej kary niż nagana, która jest adekwatna do wagi i rodzaju 
popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, a także należycie uwzględnia skalę 
zaniedbań sędziego w zakresie terminowości sporządzania uzasadnień wyroków. 
Minister Sprawiedliwości wniósł odwołanie od wyroku Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego na niekorzyść obwinionego. Na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k. 
w zw. z art. 128 u.s.p. zarzucił wyrokowi rażącą niewspółmierność orzeczenia o karze, 
polegającą na wymierzeniu obwinionemu kary dyscyplinarnej nagany za przewinienie 
służbowe przypisane w punkcie 1 zaskarżonego wyroku, będącą wynikiem 
nieuwzględnienia, we właściwy sposób, stopnia zawinienia obwinionego oraz wagi 
popełnionego przez niego przewinienia, a zwłaszcza rodzaju i wielości zachowań 
składających się na przewinienie służbowe stanowiące oczywistą obrazę prawa. 
Podnosząc powyższy zarzut, Minister Sprawiedliwości wniósł o zmianę zaskarżonego 
wyroku przez wymierzenie obwinionemu za przewinienie służbowe opisane w pkt 1 
wyroku – na podstawie art. 109 § 1 pkt 5 u.s.p. – kary złożenia sędziego z urzędu. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołanie Ministra Sprawiedliwości dotyczące jedynie rozstrzygnięcia o karze, 
oparte na zarzucie jej rażącej niewspółmierności, nie może być uwzględnione i to z 
przyczyn nie związanych z merytoryczną oceną postawionego zarzutu, ale ze względu 
na zakaz wymierzania kary dyscyplinarnej wynikający z art. 108 § 2 zd. 2 u.s.p. 
Zasadniczo postępowania dyscyplinarnego nie można wszcząć po upływie trzech lat 
od chwili czynu (art. 108 § 1 u.s.p.). Jeżeli jednak postępowanie dyscyplinarne 
zostanie wszczęte przed upływem tego trzyletniego terminu, stosownie do treści art. 
108 § 2 zd. 2 u.s.p. należy je umorzyć w zakresie wymierzenia kary, ograniczając się 
do orzeczenia o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, gdy w ciągu trzech lat od 
chwili czynu nie zapadnie prawomocne orzeczenie. Odnosząc treść wskazanych norm 
prawnych do stanu faktycznego sprawy trzeba wskazać, że obwiniony popełnił 
przewinienia dyscyplinarne, za które została wymierzona kara dyscyplinarna nagany w 
okresie najdalej od dnia 24 listopada 2007 r. aż do 27 lutego 2008 r. Zważyć 
jednocześnie należy, że ponieważ zarzucane przewinienia dyscyplinarne miały 
charakter trwały, polegały na utrzymywaniu stanu niezgodnego z prawem w 
określonym czasie, przedawnienie rozpoczyna bieg od ostatniego momentu, w którym 
obwiniony zrealizował znamiona czynu (zob. wyrok Sądu Najwyższego – Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 25 września 2007 r., SNO 51/07, OSNSD 2007, poz. 74). 
Liczony w ten sposób trzyletni termin przedawnienia rozpoczął bieg najpóźniej dnia 
28 lutego 2008 r. a minął 28 lutego 2011 r. Tym samym w chwili orzekania przez Sąd 
Najwyższy, wymieniony art. 108 § 2 zd. 2 u.s.p. ma pełne zastosowanie. 

5 
 
Tylko ze względu na upływ terminu przewidzianego art. 108 u.s.p. Sąd 
Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił 
zawarte w nim rozstrzygnięcie co do kary oraz na podstawie art. 108 § 2 zd. 2 u.s.p. 
umorzył postępowanie w tym zakresie. Ten sposób rozstrzygnięcia odpowiada treści 
art. 437 k.p.k. z zw. z art. 128 u.s.p. (zob. jednak wyrok Sądu Najwyższego – Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 5 lipca 2006 r., SNO 30/06, OSNSD 2006, poz. 10). 
W związku z zawartymi w odwołaniu zarzutami trzeba jedynie podnieść, że 
pomimo rozwiązania stosunku służbowego sędziego, postępowanie dyscyplinarne 
toczy się dalej a art. 118 u.s.p. nie zawiera żadnych ograniczeń (tak jak np. w 
odniesieniu do sędziów w stanie spoczynku – art. 104 § 3 u.s.p.), co do kar, które 
można wymierzyć. Ze względu na status obwinionego byłego sędziego, który zrzekł 
się urzędu orzeczona kara dyscyplinarna nie będzie podlegała wykonaniu. W 
piśmiennictwie podnosi się, że nie stanowi to przeszkody do jej wymierzenia. 
Podkreśla się jednocześnie znaczenie kary dyscyplinarnej jako swoistego rodzaju 
symbolicznego napiętnowania sędziego w sposób adekwatny do szkodliwości czynu i 
zawinienia sprawcy. W wyroku z dnia 30 sierpnia 2006 r., (sygn. akt SNO 37/06, 
OSNSD 2006, poz. 51) Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny przyjął, że rozwiązanie 
stosunku 
służbowego 
limituje 
katalog 
możliwych 
do 
wymierzenia 
kar 
dyscyplinarnych, że wyłączone jest stosowanie kar pośrednich –usunięcia z 
zajmowanej funkcji oraz przeniesienia na inne stanowisko służbowe. Jednak i w tym 
orzeczeniu Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny dopuścił wymierzenie najbardziej 
dolegliwej kary złożenia z urzędu pomimo wcześniejszego rozwiązania stosunku 
służbowego sędziego uznając, że wymierzenie tej kary pozbawia osobę ukaraną 
możliwości powrotu do służby sędziowskiej, a także może mieć wpływ na 
przystąpienie do innych zawodów prawniczych (zob. art. 118 u.s.p.). 
Zrzeczenie się przez sędziego urzędu w toku postępowania dyscyplinarnego nie 
może zatem uzasadniać odstąpienia od wymierzenia kary złożenia z urzędu i 
wymierzenia kary łagodniejszej, jeśli zostało stwierdzone popełnienie ciężkiego 
przewinienia służbowego, nacechowanego najwyższym stopniem winy i szkodliwości 
społecznej, które usprawiedliwiało wymierzenie kary najsurowszej. 
Z tych wszystkich względów, biorąc pod uwagę powołane na wstępie 
przyczyny uchylenia zaskarżonego orzeczenia, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny 
orzekł jak wyżej.