SNO 35/14

Sygn. akt SNO 35/14 POSTANOWIENIE Dnia 18 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie: SSN Wiesław Błuś (przewodniczący) SSN Józef Iwulski (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek na posiedzeniu w dniu 18 lipca 2014 r., w sprawie sędziego w stanie spoczynku ppłk. rez. M. L. w związku z zażaleniami obwinionego sędziego i Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych na postanowienie Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w […] z dnia 24 marca 2014 r., p o s t a n o w i ł: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu w […] do rozpoznania; 2. na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. i art. 345 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. zażalenie obwinionego M. L. pozostawić bez rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 marca 2014 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, na podstawie art. 345 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., przekazał sprawę obwinionego sędziego Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych w celu uzupełnienia postępowania dyscyplinarnego, wobec istotnego jego braku w postaci niedopuszczenia dowodu z opinii dwóch biegłych lekarzy psychiatrów przy wystąpieniu uzasadnionych wątpliwości co do 2 poczytalności obwinionego M. L. w rozumieniu art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. wobec uznania przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, że dokonanie tych czynności dowodowych powodowałoby znaczne trudności. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ujawnione wątpliwości co do poczytalności obwinionego istniały już w trakcie prowadzonego przez Zastępcę Rzecznika postępowania dyscyplinarnego, który nie rozpoznał złożonego przez obwinionego wniosku o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu i przesłał wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej do Wojskowego Sądu Dyscyplinarnego. Niedopuszczenie dowodu z opinii dwóch biegłych lekarzy psychiatrów już na etapie postępowania dyscyplinarnego uznał Sąd Apelacyjny za istotny brak tego postępowania, którego nie da się łatwo konwalidować w toku postępowania sądowego, bo wiązałoby się to, w jego ocenie, z podjęciem przez Sąd pracochłonnych i czasochłonnych czynności oraz powodowałoby zakłócenia toku postępowania sądowego. Powyższe postanowienie zaskarżyli zażaleniami, na podstawie art. 345 § 3 k.p.k., Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych oraz obwiniony. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego zaskarżył postanowienie w całości, zarzucając mu obrazę art. 345 § 1 k.p.k. wskutek wydania przez Sąd tego postanowienia po rozpoczęciu rozprawy dyscyplinarnej, pomimo, że wskazany brak ujawnił się już w toku postępowania dyscyplinarnego i uniemożliwiał zastosowanie art. 397 § 1 k.p.k. Nadto tenże żalący zarzucił, że nawet istotny brak ujawniony w toku postępowania dyscyplinarnego mógł zostać usunięty w postępowaniu sądowym przez Sąd dyscyplinarny, bo nie spowodowałoby to znacznych trudności. Zarzut obrazy art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k. uzasadnił ten żalący błędnym przyjęciem, że przeprowadzenie omawianego dowodu przez Sąd spowodowałoby uchybienie wymogowi rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, podczas gdy w razie ewentualnej konieczności wyznaczenia przez Sąd obrońcy z urzędu i ewentualnej konieczności orzeczenia przez sąd o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu obwinionego na badanie, to właśnie zaskarżone postanowienie spowoduje opóźnienie w rozpoznaniu sprawy i rozstrzygnięciu jej w rozsądnym terminie, uwzględniającym przedawnienie karalności przewinień dyscyplinarnych. 3 Zastępca Rzecznika wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z kolei obwiniony sędzia zarzucił zaskarżonemu postanowieniu brak rozstrzygnięcia w kwestii zwrotu sprawy Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego celem uzupełnienia całego postępowania dyscyplinarnego, prowadzonego od początku – w ocenie tego żalącego – z rażącym naruszeniem prawa obwinionego do obrony. W uzasadnieniu zażalenia obwiniony stwierdził natomiast, że należy zgodzić się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, bo materiał dowodowy został zgromadzony przez Rzecznika Dyscyplinarnego z rażącym naruszeniem prawa obwinionego do obrony, a postanowienie o zwrocie akt powinno zawierać punkt o obowiązku ponownego przeprowadzenia czynności postępowania dyscyplinarnego z udziałem obrońcy, których nie można konwalidować w postępowaniu sądowym. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje. Zażalenie Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego zasługiwało na uwzględnienie wobec zasadności sformułowanych w nim zarzutów, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy Sądowi Apelacyjnemu do rozpoznania. Natomiast zażalenie obwinionego Sąd Najwyższy postanowił pozostawić bez rozpoznania na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. i art. 345 § 3 k.p.k. oraz w zw. z art. 128 u.s.p. Zgodnie z art. 345 § 1 k.p.k., sąd przekazuje sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia, jeżeli akta sprawy wskazują na istotne braki tego postępowania, zwłaszcza na potrzebę poszukiwania dowodów, zaś dokonanie niezbędnych czynności przez sąd powodowałoby znaczne trudności. Według przeważającej w orzecznictwie wykładni tego przepisu, nieprzeprowadzenie w postępowaniu przygotowawczym dowodu z opinii sądowo- psychiatrycznej w wypadku, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności zachodzi uzasadniona wątpliwość co do poczytalności sprawcy, uznać należy za istotny brak postępowania przygotowawczego (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1979 r., IV KZ 207/78, OSNKW 1979 nr 5, poz. 60; PiP 1979 nr 11, s. 183, z glosą W. Daszkiewicza; z dnia 27 lipca 1974 r., IV KZ 150/74, OSNPG 1974 nr 11, poz. 134; z dnia 21 listopada 1977 r., Z 34/77, OSNKW 1977 nr 12, poz. 138 oraz z 4 dnia 8 lutego 1985 r., IV KZ 21/85, OSNKW 1985 nr 9-10, poz. 79; PiP 1986 nr 7, s. 140, z glosą H. Gajewskiej- Kraczkowskiej, a także postanowienia Sądów Apelacyjnych w Katowicach z dnia 9 października 1991 r., II AKz 63/91, OSA 1992 nr 3, poz. 21; w Poznaniu z dnia 10 września 1992 r., II AKz 231/92, OSA 1992 nr 12, poz. 63; w Katowicach z dnia 5 stycznia 1994 r., II AKz 238/93, OSA 1994 nr 6, poz. 37; w Gdańsku z dnia 12 października 1994 r., AKz 437/94, Prokuratura i Prawo 1995 nr 4- dodatek, poz. 24 oraz w Szczecinie z dnia 4 listopada 2009 r., II AKz 341/09, OSA 2011 nr 10, s. 3). Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny podziela tę wykładnię a to oznacza, że w rozpoznawanej sprawie spełniona została przesłanka zastosowania art. 345 k.p.k. polegająca na istotnych brakach postępowania wyjaśniającego. Brak jest jednak podstaw do uznania, że wystąpiła druga z przesłanek stosowania art. 345 § 1 k.p.k. polegająca na znacznych trudnościach w przeprowadzeniu niezbędnych czynności (w tym przypadku przeprowadzenia dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej) przez sąd dyscyplinarny. Ocenę wystąpienia tej okoliczności należy bowiem odnieść do sytuacji procesowej zaistniałej w konkretnej sprawie. Przeciwko obwinionemu w Sądzie Apelacyjnym- Sądzie Dyscyplinarnym w […] toczy się równocześnie inne postępowanie dyscyplinarne (ASD …/13), w którym podjęte zostało analogiczne postanowienie (z dnia 12 lutego 2014 r.) o przekazaniu sprawy obwinionego rzecznikowi dyscyplinarnemu w celu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów. To postanowienie Sądu Apelacyjnego zostało jednak uchylone postanowieniem Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego z dnia 16 maja 2014 r., SNO 15/14, a sprawa została przekazana Sądowi Apelacyjnemu do rozpoznania. Oznacza to, że w tej sprawie Sąd Dyscyplinarny przeprowadzi dowód z opinii biegłych psychiatrów, a to prowadzi do wniosku, że nie można uznać, aby w rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie takiego dowodu przez Sąd Apelacyjny powodowało znaczne trudności. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. Natomiast zażalenie obwinionego M. L. nie może podlegać rozpoznaniu, albowiem akceptując samą decyzję o zwrocie sprawy do postępowania 5 wyjaśniającego, zakwestionował on jedynie zakres zwrotu sprawy, co jest niedopuszczalne w świetle unormowania zawartego w art. 345 § 3 k.p.k., jak i art. 425 § 3 k.p.k. Zgodnie z art. 345 § 3 k.p.k. zaskarżalne jest bowiem jedynie postanowienie o zwrocie sprawy, zatem a contrario nie jest możliwe zaskarżanie postanowienia odmawiającego zwrotu. Tym samym też nie może być kwestionowana zbyt wąska przyczyna zwrotu sprawy. Ponadto nie wskazuje to na istnienie gravamen po stronie podmiotu podnoszącego taki zarzut. Jeżeli bowiem w przekonaniu obwinionego konieczne jest przeprowadzenie innych jeszcze określonych czynności dowodowych, a sąd nie uznał ich za na tyle trudne do przeprowadzenia, by z ich powodu dokonać zwrotu sprawy, to może on w toku postępowania dowodowego przed sądem złożyć odpowiednie wnioski dowodowe. Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie drugim sentencji swego postanowienia na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k., art. 345 § 3 k.p.k. i w zw. z art. 128 u.s.p.