SNO 35/10

WYROK  Z  DNIA  7  WRZEŚNIA  2010  R. 
  SNO  35/10 
 
Przewodniczący: sędzia SN Michał Laskowski. 
Sędziowie SN: Józef Szewczyk, Dariusz Zawistowski (sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz protokolanta po rozpoznaniu w 
dniu 7 września 2010 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniami 
obwinionego i jego dwóch obrońców od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. ASD (...) 
 
1. 
u t r z y m a ł  w  m o c y  z a s k a r ż o n y  w y r o k ;  
2. 
kosztami sądowymi odwoławczego postępowania dyscyplinarnego obciążył 
Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym wniósł o 
rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej przeciwko sędziemu Sądu Rejonowego, zarzucając 
mu, że w dniach 3 i 4 czerwca 2009 r. dopuścił się przewinienia służbowego, 
polegającego na tym, że będąc wyznaczonym przez p.o. Przewodniczącej Wydziału 
Rodzinnego i Nieletnich W. Z. do rozpoznania sprawy III Nsm 1051/08, dotyczącej 
zmiany kontaktów z małoletnimi, odmówił wykonania tego polecenia, w następstwie 
czego w dniu 4 czerwca 2009 r. odwołano rozpoznanie przedmiotowej sprawy, a 
czynem tym naruszył § 49 ust. 1 w zw. z § 57 pkt 2 i § 60 ust. 1 Rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów 
powszechnych (Dz. U. 2007 r. Nr 38, poz. 249 ze zm.). 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2010 r. uznał 
sędziego Sądu Rejonowego winnym popełnienia zarzucanego mu przewinienia 
służbowego, z tym że przyjął, iż wyczerpuje ono przepis art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 
lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) 
w zw. z § 61 ust. 1 pkt 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 
lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 
249 ze zm.) i za to, na podstawie art. 109 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych, wymierzył mu karę dyscyplinarną upomnienia, kosztami postępowania 
dyscyplinarnego obciążając Skarb Państwa. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny ustalił, że zgodnie z podziałem czynności 
zaopiniowanym przez Kolegium Sądu Okręgowego i ustalonym przez prezesa Sądu 

 
2
Okręgowego, sędzia Sądu Rejonowego w 2009 roku orzekał w III Wydziale 
Rodzinnym i Nieletnich w sprawach rodzinnych i nieletnich, sprawował nadzór nad 
wykonawstwem zgodnie z rejonizacją, orzekał w sprawach dotyczących leczenia 
psychiatrycznego, sprawował czynności kontrolne i nadzorcze nad Ośrodkiem 
Kuratorskim Nr 1 w A. oraz wykonywał czynności zlecone dodatkowo przez 
przewodniczącego Wydziału lub Prezesa Sądu. 
W dniu 8 stycznia 2008 r. w III Wydziale Rodzinnym i Nieletnich Sądu 
Rejonowego zawisła sprawa z wniosku Mieczysława S. (sygn. akt III Nsm 1051/08) o 
ustalenie sposobu kontaktowania się z małoletnimi dziećmi. Sędzią sprawozdawcą w 
tej sprawie została wyznaczona sędzia X. Y.; rozprawy z jej udziałem odbyły się w 
dniu 12 września 2008 r. i 18 grudnia 2008 r. W lutym 2009 r. pojawiły się problemy z 
obsadą sędziów orzekających w tym Wydziale z uwagi na chorobę sędziego X. Y., 
która miała planowane sprawy na kilka miesięcy naprzód, w tym sprawę III Nsm 
1051/08 wyznaczoną przez siebie na dzień 4 czerwca 2009 r. Sędzia przedstawiała 
kolejne, krótkotrwałe zwolnienia lekarskie, w związku z czym trudno było 
przewidzieć, kiedy nastąpi jej powrót do obowiązków orzeczniczych. W dniu 1 maja 
2009 r. obowiązki przewodniczącego Wydziału zaczęła pełnić sędzia W. Z. Sprawy 
należące do referatu sędziego X. Y., a już wyznaczone, zostały przydzielone innym 
sędziom. W dniu 18 maja 2009 r. Przewodnicząca Wydziału wydała zarządzenie 
przydzielające sprawę III Nsm 1051/08 obwinionemu sędziemu, z zachowaniem 
terminu rozprawy na 4 czerwca 2009 r. Akta zostały odłożone na półkę sędziego w 
sekretariacie. Sędzia Sądu Rejonowego nie zapoznał się z nimi aż do dnia 3 czerwca 
2009 r., kiedy zostały mu przedstawione przez protokolantkę. Wówczas sędzia udał się 
do gabinetu sędziego W. Z., gdzie rzucił aktami o stół mówiąc, żeby nie wyznaczać 
mu spraw na dzień przed wokandą, po czym natychmiast wyszedł. Przewodnicząca 
poleciła kierownikowi sekretariatu aby ponownie przedstawić akta sędziemu, jednak 
ten oznajmił, że udaje się do lekarza i przedłoży zwolnienie lekarskie do końca 
tygodnia oraz odmówił przyjęcia akt. Wówczas Przewodnicząca wydała pisemne 
zarządzenie, aby sprawę III Nsm 1051/08 przedłożyć obwinionemu sędziemu celem 
rozpoznania jej zgodnie z zarządzeniem z dnia 18 maja 2009 r.; zostały one ponownie 
przedstawione obwinionemu. 
W dniu 4 czerwca 2009 r. sędzia Sądu Rejonowego przybył do pracy o godz. 
10.00, nie wyszedł jednak na salę sądową, co zmusiło Przewodniczącą do zdjęcia 
sprawy III Nsm 1051/08 z wokandy. 
Tego samego dnia sędzia Sądu Rejonowego przeprowadził w Policyjnej Izbie 
Dziecka postępowanie wyjaśniające wobec nieletniego Przemysława K. (sygn. akt III 
Npw 395/09). 
Ostatecznie sprawa III Nsm 1051/08 została rozpoznana przez sędziego Sądu 
Rejonowego na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009 r. 

 
3
Oceniając zachowanie obwinionego sędziego Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny podkreślił, że okoliczności sprawy, na skutek których doszło do 
przedstawienia obwinionemu zarzutu, były bezsporne. Artykuł 107 p.u.s.p. stanowi 
materialną podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego i zawiera generalne 
znamiona deliktu dyscyplinarnego, których konkretyzacja następuje w wyroku sądu 
dyscyplinarnego i powinna mieć postać jednoznacznego określenia tego deliktu jako 
przewinienia służbowego lub uchybienia godności urzędu oraz wskazywać naruszone 
przez sędziego normy konkretnego aktu prawnego albo dokładny opis jego 
zachowania przynoszącego ujmę pełnionemu urzędowi. 
W ocenie Sądu Apelacyjnego odmowa przez obwinionego rozpoznania sprawy 
III Nsm 1051/08 stanowiła naruszenie § 61 ust. 1 pkt. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów 
powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 ze zm.). W przepisie tym jest mowa o 
obowiązkach przewodniczącego posiedzenia w zakresie wydawania zarządzeń w 
związku z przygotowaniem posiedzenia i zarządzeń w toku postępowania, a także o 
obowiązku dbania o punktualne rozpoczęcie posiedzenia. Obwiniony zobowiązany był 
podjąć wszelkie czynności prowadzące do rozpoznania sprawy III Nsm 1051/08 w 
wyznaczonym terminie, tj. dnia 4 czerwca 2009 r. Obowiązek ten wynikał z 
zarządzenia p.o. Przewodniczącej Wydziału sędziego W. Z., wydanego w dniu 18 
maja 2009 r., na mocy którego sprawa III Nsm 1051/08 została przydzielona do 
referatu obwinionego sędziego. W związku z tym nie budzi wątpliwości bezprawność 
zachowania obwinionego. 
Natomiast ustalenie, czy zachowanie obwinionego było zawinione, sprowadzało 
się do oceny, czy miał on obiektywną możliwość rozpoznania sprawy III Nsm 1051/08 
na rozprawie wyznaczonej na dzień 4 czerwca 2009 r. Mimo, że akta sprawy zostały 
przedstawione obwinionemu sędziemu dopiero w dniu 3 czerwca 2009 r. około godz. 
13.00., w ocenie Sądu Dyscyplinarnego zapoznanie się z nimi przez doświadczonego 
sędziego było możliwe w tak krótkim czasie. Późne poinformowanie obwinionego o 
terminie rozprawy nie stało na przeszkodzie rozpoznaniu sprawy III Nsm 1051/08 w 
wyznaczonym terminie z uwagi na jej charakter oraz objętość akt, które liczyły 39 
kart, z czego 11 stanowiły koperty i formularze potwierdzenia odbioru. Odmowa 
wyjścia na salę rozpraw w sytuacji, kiedy obwiniony znajdował się w sądzie, 
uzasadniała zaś ocenę, że przewinienia służbowego dokonał z winy umyślnej. 
Czyn sędziego Sądu Rejonowego cechowała społeczna szkodliwość w związku z 
wywarciem ujemnego wpływu w zakresie wykonywania służby i godności urzędu 
sędziego. Spowodował też niedogodności dla uczestników postępowania w sprawie III 
Nsm 1051/08. 

 
4
Odwołanie od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego wnieśli: 
obwiniony sędzia Sądu Rejonowego oraz jego obrońcy, T. R. sędzia Sądu 
Najwyższego w stanie spoczynku i sędzia D. W. 
Obwiniony, zaskarżając w całości pkt I wyroku Sądu Dyscyplinarnego, zarzucił 
obrazę art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych przez przyjęcie, że 
przewinieniem może być obrona godności i niezawisłości sędziego, błąd w ustaleniach 
faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a 
polegający na dowolności poczynionych ustaleń, ograniczeniu ustaleń do dwóch spraw 
z pominięciem wszystkich spraw w referacie obwinionego oraz złej organizacji pracy, 
obrazę art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. polegającą na braku wskazania w uzasadnieniu wyroku 
faktów, które Sąd uznał za udowodnione oraz na braku wskazania dowodów, na 
których oparł się Sąd podejmując decyzję wyrażoną w sentencji wyroku, przytoczenie 
przez Sąd faktów i rozważań niemających związku z rozstrzygnięciem Sądu i przyjętą 
kwalifikacją. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie od zarzutu 
popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. 
Obrońca obwinionego zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego 
– Sądu 
Dyscyplinarnego w całości i zarzuciła zmianę kwalifikacji prawnej zarzucanego 
obwinionemu czynu bez dokonania zmiany opisu zarzucanego czynu, wadliwe 
przyjęcie, iż obwiniony dopuścił się przewinienia służbowego z winy umyślnej oraz 
błędną ocenę szkodliwości społecznej czynu obwinionego. Wniosła o zmianę 
zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego od postawionych mu zarzutów. 
Obrońca obwinionego sędzia D. W., zaskarżając w całości pkt I wyroku Sądu 
Dyscyplinarnego, zarzucił obrazę art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 
27 lipca 2001 r. ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 
1070 ze zm.) oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i 
mający wpływ na jego treść, a polegający na wyrażeniu nietrafnej oceny, że 
zachowanie sędziego stanowiło przewinienie dyscyplinarne. Wniósł o uchylenie 
zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego 
wyroku i uniewinnienie obwinionego. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Sąd Dyscyplinarny przyjął, że obwiniony sędzia Sądu Rejonowego odmówił 
wykonania polecenia przewodniczącego wydziału, który polecił mu rozpoznanie 
sprawy o sygn. III Nsm 1051/08, wyznaczonej na dzień 4 czerwca 2009 r., co 
spowodowało konieczność odwołania tego posiedzenia. Brak jest zatem podstaw by 
przyjąć, jak podnosi w swoim odwołaniu obwiniony, że przypisano mu przewinienie 
dyscyplinarne polegające na rażącej i oczywistej obrazie przepisów prawa. Obwiniony 
nie przeczył, że odmówił wykonania wskazanego w przedstawionym mu zarzucie 
polecenia. Sąd Dyscyplinarny zasadnie przyjął zatem, że fakt popełnienia zarzucanego 

 
5
mu czynu nie budzi wątpliwości. Dlatego też bezzasadny był zarówno zawarty w 
odwołaniu obwinionego zarzut dowolności poczynionych ustaleń, jak też zarzut braku 
wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku faktów, które zostały uznane za 
udowodnione oraz dowodów stanowiących podstawę do ich ustalenia. Przytoczenie 
przez Sąd Dyscyplinarny innych faktów i rozważań, które w ocenie skarżącego nie 
miały związku z rozstrzygnięciem i kwalifikacją czynu obwinionego nie mogło zaś 
stanowić uchybienia procesowego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Nie 
można też przyjąć, że Sąd Dyscyplinarny oceniając możliwość rozpoznania przez 
obwinionego sprawy wyznaczonej na dzień 4 czerwca 2009 r. pominął ocenę liczby 
spraw znajdujących się w referacie obwinionego i sposób organizacji pracy jedynie z 
tego względu, że uwzględnił przede wszystkim czynności, które obwiniony miał 
przeprowadzić bezpośrednio w dniu 4 czerwca 2009 r. Wskazał bowiem wyraźnie, że 
w jego ocenie zaniechanie przez przewodniczącego wydziału poinformowania 
sędziego o wyznaczeniu mu dodatkowego posiedzenia przez bezpośredni komunikat 
bądź polecenie niezwłocznego przedstawienia mu akt sprawy przez pracowników 
sekretariatu, budzi zastrzeżenia w kontekście prawidłowej organizacji pracy sędziów. 
Kwestia ta podlegała zatem jego ocenie. 
Sąd Dyscyplinarny uznał, że postępowanie opisane w zarzucie przedstawionym 
obwinionemu naruszało § 61 ust. 1 pkt. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin Urzędowania Sądów 
Powszechnych (Dz. U. z 2007 r. Dz. U. Nr 38, poz. 249 – dalej Regulamin sądowy), 
co odpowiadało znamionom deliktu dyscyplinarnego w rozumieniu art. 107 ustawy – 
Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. – dalej p.u.s.p.) 
i stąd jego działanie było bezprawne. Nieuzasadniony był zatem zarzut obwinionego 
dotyczący braku wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jego podstawy 
prawnej. 
Sąd Dyscyplinarny przyjął zasadnie, że bezprawności działania obwinionego nie 
uchylały wskazywane przez niego motywy odmowy wykonania polecenia rozpoznania 
sprawy o sygn. III Nsm 1051/08, wyznaczonej na dzień 4 czerwca 2009 r. Obwiniony 
wskazał, że w swoim postępowaniu kierował się potrzebą obrony godności i 
niezawisłości sędziego. Nie negując oceny, że obrona tego rodzaju wartości mogłaby 
uzasadniać pogląd, że określone działanie nie stanowiło przewinienia dyscyplinarnego, 
nie można jednak podzielić oceny obwinionego i jego obrońcy, że zachowanie 
obwinionego stanowiło jedyną możliwą i słuszną formę sprzeciwu wobec nadużycia 
władzy „wykonawczej”. Polecenie przez przewodniczącego wydziału, aby sędzia 
rozpoznał przydzieloną wcześniej do jego referatu sprawę, w zastępstwie sędziego, 
który zachorował i nie mógł podjąć wymaganych czynności, nie może być w żadnym 
razie uznane za nadużycie i formę ingerencji władzy wykonawczej w stosunku do 
władzy sądowniczej. Artykuł 79 p.u.s.p. stanowi, że sędzia nie może, powołując się na 

 
6
zasadę niezawisłości sędziowskiej, uchylić się od wykonania poleceń w zakresie 
czynności administracyjnych, jeżeli z mocy przepisów ustawy należą do obowiązków 
sędziowskich, a także poleceń dotyczących sprawności postępowania sądowego; może 
jednak domagać się wydania polecenia na piśmie. Tego rodzaju rozwiązanie 
usprawiedliwia potrzeba zapewnienia sprawnego funkcjonowania sądów. 
Jeżeli zdaniem obwinionego i jego obrońcy sposób organizacji pracy w Wydziale 
III Rodzinnym i Nieletnich budził zastrzeżenia, to obwiniony nie godząc się z taką 
sytuacją mógł podjąć określone działania, w zgodzie z przepisami, aby zwrócić na to 
uwagę przełożonych. Odpowiednią formą takich działań nie była natomiast odmowa 
rozpoznania sprawy wyznaczonej wcześniej przez sędziego, który zachorował i 
korzystał ze zwolnienia lekarskiego. 
Bezzasadny był zarzut obrońcy obwinionego naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. 
Wcześniejsze zakwalifikowanie postępowania obwinionego jako uchybienia w 
zakresie sprawności postępowania i zwrócenie mu na piśmie uwagi na to uchybienie, 
na podstawie art. 37 § 4 p.u.s.p. – także w sytuacji – gdy Sąd Dyscyplinarny wydał w 
sprawie ASDo (...) uchwałę w tym przedmiocie, nie stanowiło przeszkody do 
wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Postępowanie w sprawie ASDo (...) nie 
było bowiem postępowaniem dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko obwinionemu 
i brak było tożsamości przedmiotowej tych postępowań. Podobną ocenę w tym 
zakresie wyraził już Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w uzasadnieniu wyroku z 
dnia 14 maja 2008 r., SNO 28/08, stwierdzając, że gdyby została zrealizowana 
dyspozycja art. 37 § 4 p.u.s.p. istniałaby nie tylko możliwość, ale konieczność 
przekazania sprawy do rozpoznania sądowi dyscyplinarnemu. 
Nie znajdowało uzasadnionych podstaw także odwołanie drugiego z obrońców 
obwinionego. W toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym obwiniony nie został 
pozbawiony możliwości obrony swoich praw w wyniku zmiany kwalifikacji 
zarzucanego mu czynu. O takiej ewentualności Sąd Dyscyplinarny uprzedził bowiem 
na posiedzeniu, o którego terminie obwiniony został prawidłowo zawiadomiony. Brak 
także podstaw do kwestionowania wyrażonej przez Sąd Dyscyplinarny oceny, że 
obwiniony dopuścił się przewinienia służbowego z winy umyślnej. Jego obrońca 
podniósł, że działanie obwinionego było podyktowane silnymi emocjami i mogło być 
uzasadnione sposobem powiadomienia o terminie posiedzenia i kolizją z innymi 
obowiązkami obwinionego. Sąd Dyscyplinarny ustalił jednak, że w dniu posiedzenia 
obwiniony miał zaplanowane wysłuchanie – w późniejszych godzinach – jedynie 
jednego nieletniego, co w jego ocenie nie uniemożliwiło rozpoznania sprawy III Nsm 
1051/08. Podobnie Sąd Dyscyplinarny ocenił możliwość rozpoznania tej sprawy z 
punktu widzenia jej charakteru i objętości akt, które liczyły około 30 stron. Ocen tych 
obwiniony zaś nie kwestionuje. 

 
7
Niezależnie też od oceny, kiedy obwiniony – z uwagi na sposób organizacji 
pracy – miał możliwość wcześniejszego zapoznania się z aktami sprawy, która została 
przydzielona do jego referatu dużo wcześniej, bo w dniu 18 maja 2009 r., niewątpliwie 
o terminie posiedzenia został kilkakrotnie powiadomiony dzień wcześniej. Forma tego 
zawiadomienia (informacja pracownika sekretariatu), nie uzasadnia oceny, że godziła 
ona w godność sędziego i przy uwzględnieniu tej okoliczności nie mogła 
usprawiedliwiać ewentualnego stanu silnego wzburzenia obwinionego. W każdym zaś 
razie, z uwagi na termin posiedzenia przypadający następnego dnia, obwiniony miał 
możliwość przeanalizowania zaistniałej sytuacji i jego zachowanie w dniu 4 czerwca 
2009 r. było wynikiem decyzji podjętej z pełnym rozeznaniem. Wskazuje na to 
również linia obrony obwinionego, który swoje działanie postrzega jako celowe i 
podjęte w zamiarze przeciwdziałania wadliwej organizacji pracy w sądzie, w którym 
wykonuje obowiązki sędziego. 
Z tych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny utrzymał w mocy 
zaskarżony wyrok, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 133 p.u.s.p.