SNO 35/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy utrzymał w mocy uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za przekroczenie uprawnień i wydanie dwóch sprzecznych wyroków w tej samej sprawie.
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozpoznał zażalenie obrońcy sędziego Sądu Rejonowego na uchwałę zezwalającą na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Sędzia został oskarżony o usunięcie wyroku z akt sprawy i wydanie drugiego, sprzecznego wyroku, co stanowiło przekroczenie uprawnień. Obrońca zarzucał błąd w ustaleniach faktycznych i obrazę przepisów postępowania, argumentując znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu. Sąd Najwyższy uznał, że ocena społecznej szkodliwości czynu leży w kognicji sądu dyscyplinarnego i utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy, uznając zachowanie sędziego za wystarczająco szkodliwe społecznie.
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozpoznał zażalenie obrońcy sędziego Sądu Rejonowego na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 23 kwietnia 2004 r., która zezwoliła na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej. Sędziemu zarzucono przekroczenie uprawnień poprzez usunięcie z akt sprawy wyroku uwzględniającego powództwo o zaprzeczenie ojcostwa i wydanie w tej samej sprawie drugiego wyroku oddalającego powództwo, co miało działać na szkodę prywatnego interesu. Sąd Apelacyjny uwzględnił tym samym wniosek Prokuratora Okręgowego o uchylenie immunitetu sędziowskiego. Obrońca sędziego zaskarżył uchwałę, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i obrazę przepisów postępowania (art. 4 i 7 k.p.k.), twierdząc, że czyn sędziego cechuje znikomy stopień społecznej szkodliwości. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, opowiadając się za poglądem, że ocena społecznej szkodliwości czynu leży w jego kognicji, uznał zarzuty zażalenia za nieuzasadnione. Stwierdził, że skarżący bagatelizuje charakter i wagę zachowania sędziego, a elementy decydujące o stopniu społecznej szkodliwości czynu, określone w art. 115 § 2 k.k., zostały zasadnie dostrzeżone przez sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy podkreślił, że sprawa nie należy do kategorii tzw. występków cywilizacyjnych, gdzie ostrożność w podejmowaniu decyzji jest uzasadniona, a zablokowanie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej jest pożądane. W konsekwencji, Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu leży w kognicji Sądu Dyscyplinarnego, ponieważ uchylenie immunitetu oznacza zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, a wszczęcie postępowania karnego wiąże się z podejrzeniem popełnienia czynu zabronionego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skoro uchylenie immunitetu otwiera drogę do odpowiedzialności karnej, to sąd dyscyplinarny musi mieć możliwość oceny społecznej szkodliwości czynu, aby zapobiec szykanowaniu sędziów pod pretekstem popełnienia przestępstwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę
Strona wygrywająca
Prokurator Okręgowy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| sędzia Sądu Rejonowego | osoba_fizyczna | obwiniony |
| obrońca sędziego | inne | obrońca |
| Prokurator Okręgowy | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Magdalena S. | osoba_fizyczna | powódka (w sprawie pierwotnej) |
| Jacek S. | osoba_fizyczna | pozwany (w sprawie pierwotnej) |
Przepisy (6)
Główne
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy przekroczenia uprawnień.
k.k. art. 276
Kodeks karny
Dotyczy niszczenia, ukrywania, usuwania, uszkadzania, przerabiania lub poświadczania nieprawdy dokumentu.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy zbiegu przepisów ustawy.
Pomocnicze
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasady prawdy obiektywnej.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów.
k.k. art. 115 § § 2
Kodeks karny
Określa elementy decydujące przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zachowanie sędziego cechuje wystarczający stopień społecznej szkodliwości. Ocena społecznej szkodliwości czynu leży w kognicji sądu dyscyplinarnego. Sprawa nie dotyczy tzw. występków cywilizacyjnych, gdzie ostrożność jest uzasadniona.
Odrzucone argumenty
Czyn sędziego cechuje znikomy stopień społecznej szkodliwości. Błąd w ustaleniach faktycznych i wadliwa ocena materiału dowodowego. Obraza przepisów postępowania (art. 4 i 7 k.p.k.) poprzez uwzględnienie tylko dowodów przemawiających na niekorzyść sędziego.
Godne uwagi sformułowania
ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu leży poza kognicją Sądu dyscyplinarnego Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w składzie orzekającym w tej sprawie opowiada się za drugą z przedstawionych opcji. nie kwalifikowało się ono do uwzględnienia Skarżący najwyraźniej bagatelizuje charakter i wagę zachowania się sędziego nie należy jednak do tej kategorii zachowania sędziego
Skład orzekający
Andrzej Deptuła
przewodniczący-sprawozdawca
Tadeusz Wiśniewski
członek
Maria Tyszel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że ocena społecznej szkodliwości czynu leży w kognicji sądu dyscyplinarnego przy rozpatrywaniu wniosku o uchylenie immunitetu sędziowskiego, a także ocena wagi czynów sędziów w kontekście odpowiedzialności karnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów i oceny społecznej szkodliwości czynu w tym kontekście.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego, co jest zawsze interesujące dla prawników. Dodatkowo, kwestia oceny społecznej szkodliwości czynu przez sąd dyscyplinarny jest ważnym zagadnieniem interpretacyjnym.
“Sędzia odpowie karnie za zmianę wyroku? Sąd Najwyższy rozstrzyga o granicach immunitetu.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUCHWAŁA Z DNIA 28 WRZEŚNIA 2004 R. SNO 35/04 Przewodniczący: sędzia SN Andrzej Deptuła (sprawozdawca). Sędziowie SN: Tadeusz Wiśniewski, Maria Tyszel. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w po rozpoznaniu w dniu 28 września 2004 r. zażalenia obrońcy na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 23 kwietnia 2004 r. sygn. akt (...) w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej podjął uchwałę: u t r z y m a ć w m o c y zaskarżoną u c h w a ł ę. U z a s a d n i e n i e I. Uchwałą z dnia 23 kwietnia 2004 r. sygn. akt (...) Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny zezwolił na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej sądowej za czyn polegający na tym, że przekroczyła ona uprawnienia poprzez usunięcie, w okresie od dnia 8 marca 2001 r. do dnia 10 maja 2001 r. w A. z akt sprawy V RC 1202/00 Sądu Rejonowego, wyroku wydanego w dniu 8 marca 2001 r. przez skład sądzący, któremu przewodniczyła, uwzględniającego powództwo Magdaleny S. przeciwko Jackowi S. o zaprzeczenie ojcostwa córki Weroniki, którym nie miała prawa wyłącznie rozporządzać i wydanie w dniu 10 maja 2001 r. w tejże sprawie drugiego wyroku oddalającego powództwo, czym działała na szkodę interesu prywatnego – tj. za czyn z art. 231 § 1 k.k., art. 276 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. 2 Tym samym Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uwzględnił wniosek Prokuratora Okręgowego o uchylenie immunitetu sędziowskiego sędziemu Sądu Rejonowego. II. Powyższą uchwałę zaskarżył obrońca sędziego zarzucając: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę uchwały, mający wpływ na jej treść, a polegający na wadliwej ocenie materiału dowodowego, jego wartości i znaczenia przesłanek, które legły u podstaw bezzasadnego przyjęcia, iż zarzucany sędziemu Sądu Rejonowego czyn stanowi przestępstwo i konsekwencją takiego stanowiska było bezpodstawne zawieszenie jej w czynnościach służbowych i obniżenie wynagrodzenia o 25 %; 2. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 4 i 7 k.p.k., która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, polegającą na uwzględnieniu tylko dowodów przemawiających na niekorzyść sędziego, pomijając dowody przemawiające na jego korzyść. W zażaleniu sformułowany został wniosek o uchylenie zaskarżonej uchwały, odmowę zezwolenia na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego od odpowiedzialności karnej – sądowej. III. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: Zarzuty wysunięte w zażaleniu mają uzasadniać tezę, że zachowanie się sędziego Sądu Rejonowego cechuje znikomy stopień społecznej szkodliwości, a tym samym nie istniały podstawy do podjęcia zaskarżonej uchwały. Wobec takiego stanowiska autora zażalenia rozważyć trzeba w pierwszej kolejności, czy w ogóle ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu leży w gestii Sądów dyscyplinarnych. Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego w tej materii nie jest jednolite. Występują w nim zarówno uchwały mówiące, że ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu (którego 3 popełnienie ma być zarzucone sędziemu) leży poza kognicją Sądu dyscyplinarnego, jak i uchwały zawierające przeciwny pogląd. Gdyby zatem opowiedzieć się za pierwszą z przedstawionych opcji, to rezultat byłby najzupełniej oczywisty, a mianowicie zażalenie obrońcy sędziego Sądu Rejonowego nie kwalifikowałoby się do uwzględnienia i to bez potrzeby jakichkolwiek dalszych rozważań. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w składzie orzekającym w tej sprawie opowiada się za drugą z przedstawionych opcji. Skoro bowiem uchylenie immunitetu sędziowskiego oznacza zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej i skoro wszczęcie postępowania karnego łączy się uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przez sędziego czynu zabronionego, to stopień społecznej szkodliwości jako warunek karalności tegoż czynu nie może pozostawać poza kognicją Sądu dyscyplinarnego. W przeciwnym wypadku otwierałoby się pole do najzwyklejszego szykanowania sędziego pod pretekstem popełnienia przezeń czynu przestępczego. Przechodząc teraz już wprost do oceny zażalenia Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny stwierdza, że nie kwalifikowało się ono do uwzględnienia. Skarżący najwyraźniej bagatelizuje charakter i wagę zachowania się sędziego Sądu Rejonowego, jeżeli wywodzi, że nie zaistniały podstawy do uchylenia immunitetu sędziowskiego z powodu znikomego stopnia społecznej szkodliwości czynu sędziego bezspornie ustalonego w tej sprawie. Elementy decydujące przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu zostały określone w art. 115 § 2 k.k. i Sąd dyscyplinarny pierwszej instancji zasadnie dostrzegł je w zachowaniu sędziego Sądu Rejonowego, co doprowadziło do konkluzji zawartej w zaskarżonej uchwale. Wywody zamieszczone w zażaleniu skażone są błędem, polegającym na odwoływaniu się do tez niektórych judykatów Sądu Najwyższego dotyczących oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, przy całkowitym pomijaniu stanów faktycznych, w których tezy te były wypowiadane. 4 Owszem, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny niejednokrotnie aprobował uchwały odmawiające udzielenia zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej z powodu znikomego stopnia szkodliwości społecznej czynu, popełnienie którego chciano przedstawić sędziemu, czynił to jednak najczęściej, gdy przedmiotem sprawy były tzw. występki cywilizacyjne, w tym zwłaszcza występki mieszczące się w ryzyku nieodłącznie związanym z ruchem drogowym. W takich sprawach ostrożność w podejmowaniu decyzji jest ze wszech miar uzasadniona, a zablokowanie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej pożądane, zważywszy na niebezpieczeństwo nieuzasadnionego zakwestionowania nieskazitelności charakteru sędziego. Sprawa niniejsza nie należy jednak do tej kategorii zachowania sędziego Sądu Rejonowego, a powody mające łagodzić obiektywną wymowę tego zachowania i jego skutki nie tworzą – wbrew wywodom zawartym w zażaleniu – racji pozwalających na zakwestionowanie stanowiska wyrażonego w zaskarżonej uchwale. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zaskarżoną uchwałę utrzymał w mocy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI