SNO 34/08

WYROK  Z  DNIA  28  MAJA  2008  R. 
  SNO  34/08 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jerzy Steckiewicz. 
Sędziowie SN: Katarzyna Tyczka-Rote, Kazimierz Zawada (sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego po rozpoznaniu w dniu 28 
maja 2008 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniem 
obwinionego i Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt (...) 
 
I. 
u t r z y m a ł  zaskarżony w y r o k  w  m o c y ;  
II. kosztami postępowania dyscyplinarnego odwoławczego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Właściwy miejscowo Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego obwinił sędziego 
Sądu Rejonowego o to, że: 
1) w dniu 14 września 2007 r. podczas prowadzenia sprawy II Kp 202/07 o 
zastosowanie tymczasowego aresztowania w sposób rażący i oczywisty naruszył 
dyspozycję art. 248 § 2 k.p.k. w ten sposób, że pomimo wydania postanowienia o 
zastosowaniu wobec podejrzanego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego 
aresztowania dopuścił się doręczenia mu tego orzeczenia po upływie 24 godzin od 
przekazania go do dyspozycji Sądu, co w konsekwencji spowodowało konieczność 
natychmiastowego zwolnienia zatrzymanego, tj. o czyn z art. 107 § 1 u.s.p., 
2) w tym samym miejscu i czasie ogłosił orzeczenie o zastosowaniu wobec 
podejrzanego Rafała S. tymczasowego aresztowania z oczywistą i rażącą obrazą art. 
113 k.p.k., polegającą na niepodpisaniu postanowienia przed jego ogłoszeniem, tj. o 
czyn z art. 107 § 1 u.s.p. 
Obwiniony przyznał się do zarzucanych mu przewinień i pismem z dnia 17 
października 2007 r. wniósł na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p. 
o wymierzenie mu kary dyscyplinarnej upomnienia. W ocenie jednak Sądu 
Apelacyjnego uwzględnieniu wniosku tej treść sprzeciwiał się art. 115 § 1 u.s.p., 
nakazujący rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej na rozprawie; wniosek obwinionego z 
dnia 17 października 2007 r., podtrzymany przez niego na rozprawie, mógł być 
natomiast rozpoznany jako wniosek złożony na podstawie art. 387 § 1 k.p.k.; 
okoliczności przewinienia nie budziły wątpliwości, a Zastępca Rzecznika 
Dyscyplinarnego zaakceptował treść tego wniosku. 

 
2
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2007 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny 
uznał obwinionego za winnego przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p., 
popełnionego w sposób opisany w punktach 1 i 2, i za przewinienie to na podstawie 
art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wymierzył mu karę upomnienia. 
Opierając się na wyjaśnieniach obwinionego, a także aktach o sygn. II Kp 
202/07, Sąd Apelacyjny ustalił, że dnia 13 września 2007 r. obwiniony jako jedyny 
sędzia obecny w tym dniu w wydziale rozpoznawał sprawy. O godzinie 1015 do 
wydziału wpłynął wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania wobec 
podejrzanego Rafała S. Do wniosku dołączono kilka tomów akt śledztwa. W przerwie 
między rozprawami sędzia Sądu Rejonowego wyznaczył termin posiedzenia w 
sprawie o tymczasowe aresztowanie Rafała S., ustalił, że odbędzie się ono w dniu 
następnym o godz. 900. Dnia 14 września 2007 r. posiedzenie rozpoczęło się o godz. 
910. W czasie posiedzenia podejrzany odpowiadał na pytania obrońcy oraz złożył 
obszerne oświadczenia. Następnie sędzia przystąpił do sporządzania postanowienia. 
Odczytywanie z ekranu komputera postanowienia o zastosowaniu tymczasowego 
aresztowania zakończył o godzinie 1019. Obrońca podejrzanego zwrócił uwagę na to, 
że postanowienie nie zostało podpisane. Fakt niewydrukowania postanowienia i jego 
niepodpisania został na żądanie obrońcy podejrzanego odnotowany w protokole 
posiedzenia. Podpisane przez sędziego postanowienie o tymczasowym aresztowaniu 
doręczono podejrzanemu o godz. 1030. Kiedy sędzia Sądu Rejonowego zorientował 
się, że upłynął dwudziestoczterogodzinny termin określony w art. 248 § 2 k.p.k., 
wydał postanowienie o zwolnieniu podejrzanego ze względu na niezachowanie 
wspomnianego terminu. W rezultacie Rafał S. podejrzany o dwa przestępstwa ciągłe, 
zorganizowane w ramach grupy przestępczej, polegające na wprowadzeniu w błąd i 
doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wielu osób nie został 
aresztowany. 
W ocenie Sądu Apelacyjnego naruszenie przepisów postępowania, którego 
dopuścił się obwiniony, miało charakter oczywisty i rażący, a zatem stanowiło 
przewinienie służbowe w rozumieniu art. 107 § 1 u.s.p. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę 
na gwarancyjny charakter uregulowania zawartego w art. 248 § 2 k.p.k. i wymaganą 
staranność przy jego stosowaniu – której obwiniony nie dochował. 
Oceniając wagę uchybienia obwinionego, Sąd Apelacyjny uwzględnił dwie 
okoliczności: 
- skutek uchybienia w postaci niemożności osadzenia podejrzanego w areszcie 
śledczym, mimo – jak wynika z akt o sygn. II Kp 202/07 – zasadności wniosku o jego 
tymczasowe aresztowanie, 
- odbiór społeczny nagłośnionej w mediach konieczności zwolnienia 
podejrzanego; jakkolwiek nie ma żadnych przesłanek wskazujących na celowe, 
zmierzające do uwolnienia podejrzanego od tymczasowego aresztowania działanie 

 
3
obwinionego, w atmosferze przekonania o powszechności korupcji podejrzenie o takie 
działanie mogło powstać. 
Wymierzając karę dyscyplinarną upomnienia Sąd Apelacyjny 
– Sąd 
Dyscyplinarny uwzględnił jako okoliczności łagodzące dotychczasową nienaganną 
pracę obwinionego na stanowisku sędziego oraz zasługującą na uznanie postawę w 
toku postępowania dyscyplinarnego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, kara dyscyplinarna 
upomnienia spełni w odniesieniu do obwinionego funkcję ostrzegawczą. 
Od wyroku Sądu Apelacyjnego wnieśli odwołania Minister Sprawiedliwości oraz 
obwiniony. 
Minister Sprawiedliwości zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego na niekorzyść 
obwinionego w części dotyczącej orzeczenia o karze. Na podstawie art. 438 pkt 4 
k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p. zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej kary 
dyscyplinarnej upomnienia w stosunku do przypisanego przewinienia dyscyplinarnego 
i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie obwinionemu na 
podstawie art. 109 § 1 pkt 4 u.s.p. kary dyscyplinarnej przeniesienia na inne miejsce 
służbowe. 
Zdaniem 
Ministra 
Sprawiedliwości, 
orzeczona 
kara 
upomnienia 
nie 
odzwierciedla stopnia winy sędziego Sądu Rejonowego, charakteru i wagi 
popełnionego przez niego przewinienia, zwłaszcza wynikających z popełnienia tego 
przewinienia zagrożeń dla wizerunku sędziego w społeczeństwie; kara ta nie spełni 
należycie funkcji zapobiegawczej i wychowawczej. Takie okoliczności, jak 
dotychczasowy przebieg pracy zawodowej oraz przyznanie się do winy, nie powinny 
powodować znacznego złagodzenia kary dyscyplinarnej w niniejszej sprawie. Nie 
ulega bowiem wątpliwości, że osoba wykonująca zawód sędziego powinna 
charakteryzować się szczególnymi przymiotami moralnymi i pełnić swe obowiązki z 
należytą starannością. Obwiniony był świadomy tego, że nie jest dopuszczalne 
ogłoszenie orzeczenia niepodpisanego i nie wskazał żadnych obiektywnych przyczyn 
swego postępowania. Wymaganie sporządzenia orzeczenia na piśmie i podpisania go 
przez sędziego należy do podstawowych norm. Obwiniony wiedział, jak obszerne są 
akta, sam wyznaczył sobie posiedzenie i sam decydował o tempie procedowania. 
Wymierzenie obwinionemu najłagodniejszej z kar dyscyplinarnych po dotarciu do 
opinii publicznej informacji o charakterze popełnionego przez niego czynu mogłoby 
wpływać demoralizująco na inne osoby pełniące funkcje sędziowskie, rodzić 
przekonanie, że odpowiedzialność dyscyplinarna ma charakter iluzoryczny. 
W ocenie Ministra Sprawiedliwości, drastyczne uchybienie popełnione przez 
obwinionego stało się znane innym osobom mającym z nim codzienny zawodowy 
kontakt i spowodowało utratę przez niego autorytetu koniecznego do dalszego 
prawidłowego wykonywania obowiązków sędziowskich w Sądzie Rejonowym w A. 

 
4
Obwiniony odwołał się od wyroku w części dotyczącej uzasadnienia. Zarzucił, że 
uzasadnienie wyroku narusza art. 424 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1 i 3 k.p.k. przez 
pominięcie 
eksponowanych 
w 
ustnych 
wyjaśnieniach 
wyroku 
okoliczności 
dotyczących motywów i sposobu zachowania się obwinionego oraz okoliczności 
uzasadniających wymierzenie mu najłagodniejszej kary dyscyplinarnej: upomnienia, i 
wniósł o uzupełnienie uzasadnienia wyroku w tym zakresie. 
Obwiniony sędzia podkreślił, że akta sprawy podejrzanego liczyły 9 tomów oraz 
obejmowały obszerną dokumentację podsłuchów. Takie okoliczności, jak obfitość 
materiału sprawy oraz fakt, że obwiniony był w dniu 13 września 2007 r. jedynym 
czynnym sędzią w wydziale, wykluczały wyznaczenie posiedzenia w sprawie 
przeciwko podejrzanemu w dniu 13 września 2007 r. Obwiniony dopiero po 
zakończeniu spraw objętych wokandą i po wydaniu – po powrocie około godziny 1500 
do gabinetu – kilku pilnych zarządzeń mógł przystąpić do zapoznania się z aktami 
sprawy przeciwko podejrzanemu. Sprawa nie była oczywista pod względem 
dowodowym. W dniu 14 września 2007 r. postanowienie o tymczasowym 
aresztowaniu podejrzanego nie zostało wydrukowane przed godziną 1015 dlatego, że z 
powodu nieprawidłowego funkcjonowania klawiatury poszczególne „wyrazy i zdania 
(…) wymagały obróbki”. Ponadto do niedotrzymania tego terminu przyczyniły się 
wnioski obrony, konieczność ich zaprotokołowania. 
Obwiniony wskazał także na to, że nigdy nie próbował zatuszować swoich 
uchybień, oraz na swoją postawę w toku postępowania: złożył szczere i szczegółowe 
wyjaśnienia, nie unikał wyjaśnienia prawdy. 
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego na rozprawie odwoławczej wniósł o 
utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Choć ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych nie przewiduje 
odpowiedniego 
stosowania 
przepisów 
kodeksu 
karnego 
w 
postępowaniu 
dyscyplinarnym dotyczącym sędziów, należy przestrzegać w tym postępowaniu 
zawartego w art. 53 k.k. zakazu wymierzania kary przekraczającej swoją 
dolegliwością stopień winy sprawcy, zakaz ten bowiem wynika już z konstytucyjnej 
zasady poszanowania godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP). Takie cele kary 
dyscyplinarnej, jak silnie eksponowana w odwołaniu Ministra Sprawiedliwości 
prewencja indywidualna i ogólna, muszą więc ustąpić przed zakazem wymierzania 
kary dyscyplinarnej przekraczającej swoją dolegliwością stopień winy obwinionego. 
Sama dość znaczna społeczna szkodliwość czynu obwinionego, zwłaszcza ze 
względu na jego skutek i dobro naruszone: interesy wymiaru sprawiedliwości, 
uzasadniałaby surowszą karę niż upomnienie; jest odrębną kwestią, czy aż – należącą 
do grupy najsurowszych kar dyscyplinarnych (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 

 
5
27 lipca 2006 r., SNO 34/06, OSND 2006, nr 47; z dnia 23 czerwca 2005 r., SNO 
31/05, OSND 2005, nr 17; z dnia 16 września 2004 r., SNO 31/04, OSND 2004, t. II, 
nr 42; z dnia 8 października 2004 r., SNO 41/04, OSND 2004, t. II, nr 46; z dnia 8 
października 2004 r., SNO 42/04, OSND 2004, t. II, nr 47) – karę przeniesienia na 
inne miejsce służbowe. 
Lecz na wymierzenie obwinionemu surowszej kary niż upomnienie nie pozwala 
stopień winy, którą można mu przypisać. Mniejszy stopień winy obwinionego wynika 
z jego działania w warunkach odbiegających od typowej sytuacji i braku 
odpowiedniego doświadczenia. Obwiniony, 
mający stosunkowo krótki staż 
sędziowski, a tym samym i mniejsze doświadczenie, znalazł się w sytuacji, w której 
będąc w wydziale sam musiał w przerwie między rozprawami podjąć decyzję o 
wyznaczeniu dostosowanego do art. 248 § 2 k.p.k. terminu posiedzenia w sprawie o 
tymczasowe aresztowanie. Wyznaczony w tych warunkach termin posiedzenia dot. 
tymczasowego aresztowania w sprawie obejmującej obszerny materiał dowodowy i 
wymagającej wydania orzeczenia o rozbudowanej, kilkustronicowej treści, okazał się 
nieodpowiedni, zbyt bliski końca okresu zastrzeżonego w art. 248 § 2 k.p.k., co w 
połączeniu z przebiegiem posiedzenia sprawiło, że obwiniony nie zapanował nad jego 
tokiem, wpadł w swojego rodzaju panikę, i w konsekwencji naruszył art. 113 oraz 248 
§ 2 k.p.k. 
Ponadto, jakkolwiek postępowanie obwinionego po popełnieniu przewinienia nie 
mogło być uwzględniane przy ocenie stopnia jego winy, to miało niewątpliwie 
charakter okoliczności łagodzącej, uzasadniającej niższy wymiar kary. 
Zawarte zaś w rozpatrywanym odwołaniu twierdzenie o utracie przez 
obwinionego autorytetu koniecznego do dalszego prawidłowego wykonywania 
obowiązków sędziowskich w Sądzie Rejonowym w A. nie ma oparcia w stanie 
faktycznym sprawy. 
W konsekwencji należy podzielić stanowisko Sądu Apelacyjnego o zasadności 
wymierzenia obwinionemu kary dyscyplinarnej upomnienia. 
Bezzasadne okazało się także żądanie obwinionego dotyczące uzupełnienia 
uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego. Uzasadnienie to wskazuje udowodnione 
fakty i dowody, na których Sąd Apelacyjny się oparł, wyjaśnia podstawę prawną 
wydanego wyroku oraz przytacza okoliczności brane pod uwagę przy wymiarze kary, 
a więc ma wystarczającą treść z punktu widzenia art. 424 k.p.k. (por. wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2006 r., SNO 22/06, OSND 2006, nr 37). 
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł na 
podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 i 133 u.s.p. jak w sentencji.