SNO 32/11

UCHWAŁA  Z  DNIA  20  LIPCA  2011  R. 
  SNO  32/11 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jadwiga Żywolewska-Ławniczak. 
Sędziowie SN: Jacek Gudowski, Bogusław Cudowski (sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  na posiedzeniu z 
udziałem protokolanta w sprawie sędziego Sądu Okręgowego po rozpoznaniu w dniu 
20 lipca 2011 r. zażalenia Prokuratury Okręgowej na uchwałę Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. ASDo (...), w przedmiocie 
odmowy zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej 
 
uchwalił: u t r z y m a ć  
zaskarżoną 
u c h w a ł ę  
w  
m o c y  
i kosztami 
postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 8 kwietnia 2011 r. odmówił 
Prokuratorowi 
Prokuratury 
Okręgowej 
zezwolenia 
na 
pociągnięcie 
do 
odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Okręgowego za czyn wyczerpujący 
dyspozycję art. 284 § 1 k.k., polegający na tym, że dnia 4 grudnia 2009 r. w A. 
dokonała przywłaszczenia torebki wraz z zawartością m. in. dokumentów, kluczyków 
do samochodu, pieniędzy w kwocie 500 zł o łącznej wartości 700 zł, zabierając ją 
nieświadomie z pomieszczenia zajmowanego przez komisję egzaminacyjną w 
siedzibie Okręgowej Rady Radców Prawnych w A., przy ul. Żytniej 15 lok. 16, a 
następnie orientując się, że jest w posiadaniu nie stanowiącej jej własności torebki, co 
rodziło obowiązek jej zwrotu właścicielowi, wróciła do budynku przy ul. Żytniej 15, 
nie przekazała jej właścicielowi, podrzucając ją w budynku, dysponując nią w ten 
sposób jak swoją własnością bez zgody i woli właściciela, tj. Ewy K., działając w ten 
sposób na szkodę wyżej wymienionej i Tomasza P. 
W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że w świetle zebranych w sprawie 
dowodów okoliczność zabrania przez sędziego Sądu Okręgowego torebki należącej do 
sędziego Ewy K. jest w wysokim stopniu uprawdopodobniona. Doszło do tego w sali 
Świetlikowej Okręgowej Izby Radców Prawnych w A. Pozostawiona czasowo przez 
sędziego Ewę K. torebka została zabrana przez sędziego Sądu Okręgowego udającą się 
do domu. Sędzia odruchowo zawiesiła na ramieniu torebkę należącą do koleżanki, a 
następnie, posiadając też własną torebkę, opuściła budynek. Taka samowolna 
dyspozycja cudzym mieniem nie wyczerpuje jednak znamion przestępstwa z art. 284 § 
1 k.k. W zachowaniu sędziego Sądu Okręgowego nie można dopatrzyć się bowiem 

2 
 
woli pozbawienia właściciela uprawnień do rzeczy. Nie wiadomo, co konkretnie 
sędzia z zabraną torebką zrobiła. Jeżeli więc nie wiadomo, jak wyglądało 
pozostawienie torebki w budynku, gdzie została ona porzucona, to nie można też 
twierdzić, że zachowanie sędziego cechowało się zamiarem nieodwracalnego 
pozbawienia właściciela uprawnień do rzeczy. Sędzia świadoma bowiem była, że 
właścicielka torebki stwierdzi fakt jej utraty i zacznie jej szukać. Tak samo świadoma 
była, że właścicielka ta nadal znajduje się w budynku OIRP. Nie można więc 
wykluczyć, że jej zamiarem było podrzucenie torebki właścicielce, a w każdym razie 
takie jej umieszczenie, aby możliwe było odzyskanie jej przez uprawnioną. Gdyby 
zamiarem sędziego istotnie było definitywne pozbawienie uprawnionej należącej do 
niej rzeczy, to sędzia Sądu Okręgowego miała po temu możliwość. Torebkę można 
było bowiem porzucić z dala od budynku, w którym znajdowała się uprawniona. 
Porzucając torebkę w budynku, w którym znajdowała się określona ilość osób, a nie 
przekazując jej właścicielce, sędzia musiała się liczyć, że właścicielka ostatecznie swą 
własność utraci. Ten skutek objęty był zatem zamiarem ewentualnym. Dla zaistnienia 
przestępstwa 
przywłaszczenia 
wystąpienie 
takiego 
zamiaru 
jest 
jednak 
niewystarczające. Konieczny jest zamiar bezpośredni sprawcy, a w niniejszej sprawie 
brak jest wystarczających podstaw dowodowych dla dokonania takiego ustalenia. W 
konkluzji stwierdzono, że zgromadzony do tej pory materiał dowodowy nie 
uprawdopodobnia w stopniu wystarczającym podejrzenia popełnienia przez sędziego 
przestępstwa z art. 284 § 1 k.k. 
Uchwałę z dnia 8 kwietnia 2011 r. w całości zaskarżył zażaleniem prokurator. 
Uchwale zarzucono naruszenie art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych i art. 7 k.p.k., które miało polegać na dowolnym 
ustaleniu, że w sprawie występują wątpliwości uniemożliwiające wyrażenie zgody na 
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego. Zgromadzony materiał 
dowodowy, oceniany zgodnie z zasadami art. 7 k.p.k., dostatecznie uzasadnia 
podejrzenie popełnienia przez sędziego Sądu Okręgowego przestępstwa z art. 284 § 1 
k.k. Prokurator zarzucił także błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę 
uchwały i mający wpływ na jej treść. Błędnie uznano, że całokształt dowodów 
zgromadzonych w sprawie nie pozwala na przyjęcie, iż sędzia Sądu Okręgowego 
swoim zachowaniem wypełniła znamiona przestępstwa z art. 284 § 1 k.k. Właściwa 
analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że działała ona z zamiarem 
bezpośrednim pozbawienia władztwa nad rzeczą jej właściciela. Prokurator wniósł o 
„zmianę zaskarżonego postanowienia i wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie 
do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Okręgowego w (...)”. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 

3 
 
Zażalenie na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego nie 
zasługiwało na uwzględnienie. 
Zgodnie z art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę 
zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi 
dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa. 
Prokurator wnosił o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności 
karnej za czyn wyczerpujący, jego zdaniem, dyspozycję art. 284 § 1 k.k. Tymczasem 
w świetle zebranego w sprawie V Ds. 260/09 materiału dowodowego można jedynie 
stwierdzić, że sędzia Sądu Okręgowego wychodząc z sali w Okręgowej Izbie Radców 
Prawnych 
zabrała 
torebkę 
swojej 
koleżanki. 
Okoliczności 
wskazują, 
iż 
prawdopodobnym jest, że zachowanie sędziego było nieświadome. Doszło więc 
niewątpliwie do samowolnego zadysponowania cudzym mieniem. Nie można jednak 
zgodzić się, że mamy w tym przypadku do czynienia z przestępstwem 
przywłaszczenia z art. 284 § 1 k.k. 
Przywłaszczenie zachodzi wówczas, jeżeli sprawca działał w zamiarze 
bezpośrednim kierunkowym postąpienia z cudzą rzeczą (lub prawem majątkowym), 
tak jakby był jej właścicielem (animus rem habendi). Sprawca przywłaszczenia musi 
więc zmierzać do zatrzymania cudzej rzeczy dla siebie lub innej osoby bez żadnego do 
tego tytułu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 1978 r., V KR, OSNPG 
1978, nr 6, poz. 64).  
Tymczasem czyn sędziego zawiera jedynie element bezprawnego (czasowego) 
zadysponowania cudzą rzeczą. Bez wątpienia brak jest dowodów wskazujących na 
zamiar zatrzymania torebki na własność. W zasadzie nie jest nawet jasne co się z ową 
torebką stało – gdzie została porzucona i w jakim celu. Jak się wydaje, gdyby sędzia 
miała zamiar przywłaszczenia torebki (jej zawartości), to mogła to uczynić bez 
żadnych trudności. Miała bowiem okazję do przywłaszczenia rzeczy znajdujących się 
w torebce i porzucenia jej poza budynkiem OIRP. W tej sytuacji nie można przypisać 
sprawcy zamiaru bezpośredniego. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu 
Najwyższego o zamiarze przywłaszczenia może świadczyć odmowa zwrotu cudzej 
rzeczy, zaprzeczenie jej posiadania, sprzedaż lub darowanie innej osobie, przerobienie 
itp. Natomiast bezprawne zatrzymanie cudzej rzeczy, a nawet używanie jej, chociażby 
w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, ale bez zamiaru zatrzymania na własność, nie 
stanowi przestępstwa przywłaszczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 
2004 r., V KK 316/03, OSNKW 2004, nr 7-8, poz. 70). 
Z powyższych względów nie można było zgodzić się z zarzutami zażalenia. Nie 
doszło bowiem do naruszenia wskazanych w nim przepisów art. 80 § 2c u.s.p. i art. 7 
k.p.k., gdyż Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie ustalił w sposób dowolny, że na 

4 
 
tym etapie nie jest możliwe wyrażenie zgody na pociągnięcie sędziego do 
odpowiedzialności karnej. Okoliczności popełnienia czynu nie uzasadniają bowiem w 
sposób 
dostateczny 
podejrzenia, 
że 
doszło 
do 
popełnienia 
przestępstwa 
przywłaszczenia z art. 284 § 1 k.k. Na tej podstawie należało przyjąć, że nie została 
spełniona przesłanka, przewidziana w art. 80 § 2c u.s.p., zezwolenia na pociągnięcie 
sędziego do odpowiedzialności karnej. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego wyraźnie 
podkreśla się, że podejrzenie popełnienia przestępstwa musi być w pełni uzasadnione, 
nie nasuwające żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń, zarówno co do 
popełnienia czynu, jak i występowania innych znamion przestępstwa (zob. uchwała 
Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 27 stycznia 2009 r., SNO 95/08). 
Stanowisko takie było prezentowane także w wielu innych orzeczeniach Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego (np. uchwały: z dnia 17 kwietnia 2007 r., SNO 
20/07; z dnia 8 maja 2007 r., SNO 21/07; z dnia 30 marca 2005 r., SNO 13/05 czy z 
dnia 7 lipca 2004 r., SNO 28/04). 
Należy także zauważyć, że w zażaleniu nie wykazano na jakiej podstawie można 
byłoby przypisać sędziemu zamiar bezpośredni zatrzymania rzeczy na własność. 
Prokurator nie wykazał też w istocie jakie nowe możliwości stworzyłoby zezwolenie 
na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Stwierdził on bowiem jedynie, 
że nie sposób obecnie przewidzieć przedsięwzięć procesowych, które byłyby 
przeprowadzone w fazie „ad personam” postępowania przygotowawczego. Zdaniem 
Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, zezwolenie na pociągnięcie sędziego do 
odpowiedzialności karnej nie powinno zostać udzielone jeżeli w jego efekcie 
prawdopodobne jest umorzenie postępowania karnego. Uchylenie immunitetu musi 
być bowiem aktem celowym zmierzającym do tego, aby sędzia odpowiadał karnie, a 
nie umożliwiającym jedynie wszczęcie postępowania karnego. Niezbędnym 
warunkiem 
wydania 
uchwały 
zezwalającej 
na 
pociągnięcie 
sędziego 
do 
odpowiedzialności karnej jest zebranie przez wnioskodawcę dowodów, które stanowią 
dostateczną podstawę do przedstawienia sędziemu zarzutu popełnienia przestępstwa i 
wskazują na duże prawdopodobieństwo jego popełnienia (por. uchwała Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 11 lutego 2003 r., SNO 2/03). Dopóki 
takie dowody nie zostaną przedstawione, dopóty nie ma podstaw do uchylenia 
immunitetu (uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 11 kwietnia 
2003 r., SNO 7/02). 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchwalił, jak na 
wstępie.