SNO 32/10

WYROK  Z  DNIA  7  WRZEŚNIA  2010  R. 
  SNO  32/10 
 
Przewodniczący: sędzia SN Michał Laskowski (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Józef Szewczyk, Dariusz Zawistowski. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem sędziego 
Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta po 
rozpoznaniu w dniu 7 września 2010 r. sprawy X. Y. i W. Z. sędziów Sądu 
Rejonowego w związku z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu 
Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 8 marca 2010 r., sygn. ASD (...) 
 
1. 
u t r z y m a ł  z a s k a r ż o n y  w y r o k  w  m o c y ;  
2. 
kosztami sądowymi postępowania odwoławczego dyscyplinarnego obciążył 
Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 8 marca 2010 r. uznał X. 
Y. sędziego Sądu Rejonowego za winną tego, że w okresie od dnia 23 czerwca 2009 r. 
do dnia 12 października 2009 r., będąc Przewodniczącą Wydziału III Rodzinnego i 
Nieletnich Sądu Rejonowego w A., wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi 
sprawowania nadzoru nad pracą podległego jej wydziału, wynikającemu z zakresu 
czynności służbowych oraz art. 57 ust. 8 Regulaminu urzędowania sądów 
powszechnych (Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r.), 
nie reagowała na okoliczność zaistniałą w wydziale, polegającą na tym, że referent 
sprawy nieletniego Jacka K., w związku z prowadzonym przeciwko niemu 
postępowaniem o czyny karalne – wyłącznie o wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. i wobec 
przejawów demoralizacji, w sprawie o sygn. akt Nw 13/06-Npw 85/09 zarządziła z 
oczywistym i rażącym naruszeniem prawa (art. 27 § 2 u.p.n., art. 10 w zw. z art. 1 § 2 
pkt 1 lit. a u.p.n.), postanowieniem z dnia 23 czerwca 2009 r. o umieszczeniu 
nieletniego 
w 
schronisku 
dla 
nieletnich, 
a 
nadto 
mimo 
sygnalizowania 
nieprawidłowości co do legalności pobytu nieletniego w schronisku, zarówno przez 
sędziego pełniącego nadzór nad Schroniskiem dla Nieletnich w B. pismem z dnia 17 
sierpnia 2009 r., a także w pismach nadzorczych Wiceprezesa Sądu Okręgowego w A. 
z dnia 14 września 2009 r., 7 października 2009 r., jak i wizytatora ds. rodzinnych i 
nieletnich Sądu Okręgowego w A., nie podjęła czynności nadzorczych prowadzących 
do usunięcia powyższego naruszenia prawa, to jest przewinienia służbowego 
określonego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów 

 
2 
powszechnych przyjmując, że stanowi ono przewinienie mniejszej wagi, o jakim 
mowa w art. 109 § 5 tej ustawy (dalej u.s.p.) i na podstawie tego przepisu odstąpił od 
wymierzenia kary dyscyplinarnej. 
Tym samym wyrokiem Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał W. Z. 
sędziego Sądu Rejonowego za winną tego, że w okresie od dnia 23 czerwca 2009 r. do 
dnia 9 października 2009 r., będąc sędzią Wydziału III Rodzinnego i Nieletnich Sądu 
Rejonowego w A., jako referent sprawy nieletniego Jacka K., w związku z 
prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem o czyny karalne – wyłącznie o 
wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. i wobec przejawów demoralizacji, w sprawie o sygn. 
akt Nw 13/06-Npw 85/09 zarządziła z oczywistym i rażącym naruszeniem prawa (art. 
27 § 2 u.p.n., art. 10 w zw. z art. 1 § 2 pkt 1 lit. a u.p.n.), postanowieniem z dnia 23 
czerwca 2009 r. o umieszczeniu nieletniego w schronisku dla nieletnich, a nadto mimo 
sygnalizowania nieprawidłowości co do legalności pobytu nieletniego w schronisku, 
zarówno przez sędziego pełniącego nadzór nad Schroniskiem dla Nieletnich w B. 
pismem z dnia 17 sierpnia 2009 r., a także w pismach nadzorczych Wiceprezesa Sądu 
Okręgowego w A. z dnia 14 września 2009 r., 7 października 2009 r., jak i wizytatora 
ds. rodzinnych i nieletnich Sądu Okręgowego w A., nie podjęła czynności 
nadzorczych prowadzących do usunięcia powyższego naruszenia prawa, to jest 
przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – 
Prawo o ustroju sądów powszechnych, przyjmując, że stanowi ono przewinienie 
mniejszej wagi, o jakim mowa w art. 109 § 5 u.s.p. i na podstawie tego przepisu 
odstąpił od wymierzenia kary dyscyplinarnej. 
Odwołanie od tego wyroku, na niekorzyść obu obwinionych w całości, wniósł 
Minister Sprawiedliwości. W odwołaniu zarzucił wyrokowi na podstawie art. 438 pkt 
3 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę 
orzeczenia, polegający na ustaleniu, że przypisane każdej z obwinionych przewinienie 
służbowe jest przewinieniem mniejszej wagi przewidzianym w art. 109 § 5 u.s.p., co w 
konsekwencji 
doprowadziło 
do 
rażącego 
swoją 
łagodnością 
w 
stopniu 
niewspółmiernym orzeczenia o odstąpieniu od wymierzenia kary w stosunku do obu 
obwinionych. 
Podnosząc powyższy zarzut, Minister Sprawiedliwości wniósł o zmianę 
zaskarżonego wyroku przez uznanie każdej z obwinionych za winną popełnienia 
przypisanych im czynów z tym ustaleniem, że nie stanowiły one przewinień 
dyscyplinarnych mniejszej wagi z art. 109 § 5 u.s.p. i wymierzenie im za przypisane 
czyny: 
- obwinionej W. Z., na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p. kary dyscyplinarnej nagany; 
- obwinionej X. Y., na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. kary dyscyplinarnej 
upomnienia. 

 
3 
W toku rozprawy odwoławczej Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego wniósł o 
nieuwzględnienie odwołania Ministra Sprawiedliwości. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Mimo częściowo trafnej argumentacji zawartej w odwołaniu, jego wnioski nie 
mogły zostać uwzględnione. Przypadek przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi, 
o którym mowa w art. 109 § 5 u.s.p. stanowi przedmiot stosunkowo częstych 
rozważań sądów dyscyplinarnych. Dzieje się tak z jednej strony dlatego, że ustawa nie 
zawiera definicji przypadku mniejszej wagi i sądy dyscyplinarne każdorazowo 
powinny ustalić, jakie cechy danego przewinienia pozwalają na zakwalifikowanie go 
jako takiego przypadku. Pomocne w tym zakresie są zarówno orzecznictwo sądów 
dyscyplinarnych, jak i dorobek judykatury oraz doktryny w odniesieniu do pojęcia 
„wypadek mniejszej wagi”, występującego w prawie karnym materialnym. Zauważyć 
trzeba, że tak w orzecznictwie, jak w większym jeszcze zakresie w literaturze, 
funkcjonują różniące się nieco od siebie koncepcje wypadku mniejszej wagi, kładące 
większy lub mniejszy nacisk na elementy przedmiotowe i podmiotowe danego czynu. 
Czysto przedmiotowa koncepcja wypadku mniejszej wagi uwzględnia jedynie 
okoliczności związane ze stroną przedmiotową danego czynu. Autor odwołania w 
rozpoznawanej sprawie zdaje się być zwolennikiem tej koncepcji. Za dominującą w 
orzecznictwie, 
zwłaszcza 
w 
orzecznictwie 
Sądu 
Najwyższego 
– 
Sądu 
Dyscyplinarnego, uznać jednak należy koncepcję przedmiotowo-podmiotową, która 
nakazuje uwzględniać obok rodzaju i charakteru naruszonego dobra, rozmiaru 
wyrządzonej czy grożącej szkody, sposobu i okoliczności popełnienia przewinienia 
oraz wagi naruszonych obowiązków także postać zamiaru i motywację sprawcy 
wpływające na niewielki stopień zawinienia. Jak trafnie zauważono w odwołaniu, 
przyjęcie wypadku (przypadku) mniejszej wagi jest rozstrzygnięciem, które nie może 
być związane ani uzależnione od osobowości obwinionego, jego opinii, zachowania 
się przed i po popełnieniu czynu, a także innych okoliczności mających wpływ na 
wymiar kary, lecz leżących poza czynem (zob. wyroki Sądu Najwyższego – Sądu 
Dyscyplinarnego: z dnia 18 września 2002 r., SNO 24/02, OSNSD z 2002 r., z. I-II, 
poz. 33; z dnia 24 czerwca 2003 r., SNO 34/03, OSNSD z 2003 r., z. I, poz. 49; z dnia 
8 października 2008 r., SNO 75/08, OSNSD z 2008 r., poz. 86; z dnia 22 stycznia 
2010 r., SNO 97/09, OSNSD 2010, poz. 14; z dnia 5 marca 2010 r., SNO 5/10, 
OSNSD 2010, poz. 18). 
Z drugiej strony sądy dyscyplinarne rozważają możliwość zastosowania art. 109 
§ 5 u.s.p. w sytuacjach, w których stopień szkodliwości przewinienia jest nieznaczny, 
a sam fakt prowadzenia postępowania dyscyplinarnego i uznania winy obwinionego 
stanowi dla niego dostateczną dolegliwość, powodując, że cele postępowania są 
spełnione. Pamiętać bowiem trzeba, że dla wielu obwinionych sam fakt uznania ich za 

 
4 
winnych przewinienia służbowego spełnia cele wychowawcze i zapobiegawcze, które 
realizować ma kara dyscyplinarna. Wnioskować tak można na podstawie oceny 
postawy obwinionego w toku postępowania i jego stosunku do popełnionego 
przewinienia służbowego. 
Przyznać należy rację autorowi odwołania, gdy wskazuje, że w uzasadnieniu 
zaskarżonego wyroku, jako argumenty przemawiające za uznaniem przewinienia za 
przypadek mniejszej wagi błędnie podano między innymi wieloletnią nienaganną 
pracę obwinionych, dobre o nich opinie, czy dużą liczbę załatwianych przez nie spraw. 
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, o 
którym była już mowa, okoliczności te nie mają znaczenia dla uznania danego 
przewinienia za przypadek mniejszej wagi. To uchybienie Sądu pierwszej instancji nie 
miało jednak wpływu na treść orzeczenia, które uznać należy za słuszne. 
Obwiniona sędzia W. Z. dopuściła się przewinienia służbowego przez oczywistą 
i rażącą obrazę przepisów prawa wskazanych w zaskarżonym wyroku i omówionych 
w jego uzasadnieniu. Obwiniona przyznała ten fakt i podała, że błędnie zrozumiała 
przedmiotowe przepisy, na co wpływ miał fakt doprowadzenia nieletniego do sądu po 
jego oddaleniu się z Ośrodka Wychowawczego. Celem obwinionej było uchronienie 
nieletniego przed dalszą demoralizacją. Przesłanki do uznania postępującej 
demoralizacji nieletniego były niewątpliwe. Błędne przekonanie obwinionej o 
słuszności swojej decyzji trwało i powodowało brak reakcji na pisma nadzorcze. 
Obwiniona z tego też powodu zapewniała Przewodniczącą Wydziału, drugą z 
obwinionych, że była uprawniona do podjęcia decyzji o umieszczeniu nieletniego w 
schronisku. Na takie podejście obwinionej do sygnalizowanej nieprawidłowości miały 
niewątpliwie wpływ jej sytuacja zdrowotna i osobista w tym czasie, omówiona w 
uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Mimo rażącego charakteru uchybienia, nie można 
zaprzeczyć twierdzeniu Sądu pierwszej instancji, że umieszczenie nieletniego w 
schronisku paradoksalnie uchroniło go przed dalszą demoralizacją w tym czasie. 
Bezpośrednio po opuszczeniu schroniska nieletni dopuścił się kolejnych czynów 
karalnych. Nie może to rzecz jasna usprawiedliwiać zaistniałej obrazy przepisów, w 
pewnym stopniu rzutuje jednak na ocenę stopnia szkodliwości przewinienia. Postawa 
obwinionej w toku postępowania dyscyplinarnego, wyrażane: skrucha, żal czy wręcz 
wstyd z powodu popełnionego błędu powodują, że za uprawnione uznać należy 
przekonanie Sądu pierwszej instancji co do tego, że prowadzone postępowanie 
dyscyplinarne odniosło pożądany skutek i ma wystarczające znaczenie prewencyjne, 
co pozwala na odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej. Za chybione tym 
samym uznać należy zawarte w odwołaniu stwierdzenie o rażącej niewspółmierności – 
łagodności zaskarżonego orzeczenia. 
Nie negując zawinienia drugiej z obwinionych – sędziego X. Y. uznać trzeba, że 
stopień jej winy jest mniejszy. Z jednej bowiem strony przez znaczną część objętego 

 
5 
zarzutem okresu korzystała z urlopu wypoczynkowego i siłą rzeczy nie wykonywała 
obowiązków nadzorczych. Z drugiej zaś strony jej zawinienie sprowadza się do 
nadmiernego zaufania do sędziego – koleżanki z wydziału i uznania jej zapewnienia za 
miarodajne. 
Obwiniona 
dopuściła 
się 
niewątpliwie 
opisanej 
w 
wyroku 
nieprawidłowości. Jej reakcja na sygnalizację uchybienia nie była właściwa. 
Obwiniona w całości uznała swoją winę i także w widoczny sposób przeżyła 
postępowanie dyscyplinarne, wyrażając ubolewanie z powodu swego błędu. W tym 
stanie rzeczy, w obliczu także wskazanych wcześniej okoliczności, nie można uznać, 
aby zaskarżony wyrok był wadliwy w odniesieniu do obwinionej X. Y. 
Dla oceny stopnia zawinienia, a tym samym prawidłowości zaskarżonego 
orzeczenia, nie może pozostać obojętny fakt istotnego obciążenia obu obwinionych, 
wyrażający się w ilości prowadzonych i zakończonych przez nie postępowań w 
okresie objętym zarzutem. Nie można przy ocenie prawidłowości zaskarżonego 
rozstrzygnięcia ignorować także wieloletniej, nienagannej pracy obu obwinionych, na 
której tle prowadzone przeciwko nim postępowanie dyscyplinarne jawi się jako 
wyjątkowe, a dla obwinionych szczególnie dotkliwe. 
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny 
uznał zaskarżony wyrok za trafny i nie uwzględnił wniosków odwołania. 
O kosztach postępowania dyscyplinarnego – odwoławczego orzeczono zgodnie z 
art. 133 u.s.p.