SNO 31/04

WYROK  Z  DNIA  16  WRZEŚNIA  2004  R. 
SNO  31/04 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jerzy Steckiewicz. 
Sędziowie 
SN: 
Krystyna 
Bednarczyk 
(sprawozdawca), 
Roman 
Kuczyński. 
 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 16 
września 2004 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniem 
sędziego i Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 29 kwietnia 2004 r., sygn. akt (...) 
 
u t r z y m a ł   w   m o c y   zaskarżony   w y r o k,  a kosztami postępowania 
dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r., sygn. akt (...) Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny uznał obwinionego sędziego Sądu Rejonowego za winnego tego, 
że w dniu 4 marca 2004 r. w A. będąc w stanie nietrzeźwości (1,84 promile 
alkoholu w wydychanym powietrzu) prowadził samochód marki „Audi”, czym 
uchybił godności sędziego i za to przewinienie na podstawie art.107 § 1 w zw. z 
art. 109 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych wymierzył mu karę dyscyplinarną przeniesienia na inne miejsce 
służbowe. 
Sąd Apelacyjny – Sad Dyscyplinarny ustalił, że obwiniony pracuje w 
sądownictwie od 20 lat, w tym od 15 lat zajmuje różne funkcje w Sądzie 
Rejonowym w B. Od dnia 1 lipca 1989 r. pełnił funkcję przewodniczącego 

 
2
Wydziału Rodzinnego i Nieletnich, w latach 1990-1994 był wiceprezesem, a od 
roku 1994 prezesem Sądu Rejonowego. Przez cały okres pracy zamieszkiwał z 
rodziną w A. w odległości około 10 km od B. i dojeżdżał do pracy własnym 
samochodem. W dniu 4 marca 2004 r. przyjechał do pracy samochodem, który 
zaparkował pod budynkiem sądu. W godzinach pracy umówił się telefonicznie 
ze znajomym na spotkanie po godzinie 1500. Na tym spotkaniu chciał omówić 
kwestię umieszczenia córki w dobrym szpitalu, zaś znajomy miał mu w tym 
pomóc. Powodem tego spotkania był fakt, że stan zdrowia córki od szeregu lat 
jest zły, przy czym choroba nie jest do końca rozpoznana. Mimo długiego 
okresu leczenia i częstych pobytów w szpitalu stan jej zdrowia pogarsza się. 
Udając się na spotkanie obwiniony kupił butelkę dobrego alkoholu i umówił się 
z bratem, że ten przyjedzie po niego około godziny 2000. Będąc u znajomego 
obwiniony pił z nim alkohol. Około godziny 1800 żona poinformowała go 
telefonicznie, że stan zdrowia córki znacznie się pogorszył, ma duszności i 
wysoką gorączkę. Poprosiła męża o powrót do domu. Obwiniony próbował 
telefonicznie porozumieć się z bratem, aby po niego przyjechał, jednak telefon 
nie odpowiadał. Po stwierdzeniu, że na postoju nie ma taksówek obwiniony udał 
się na parking sądowy, wsiadł do samochodu i pojechał w kierunku A. Mimo 
wypitego alkoholu czuł się dobrze. W A. około godziny 1930 został zatrzymany 
przez funkcjonariuszy policji. Wobec funkcjonariuszy zachowywał się 
poprawnie, nie utrudniał kontroli i nie powoływał się na immunitet. 
Przeprowadzone za pomocą alkomatu badanie wykazało kolejno 1,84, 1,91 i 
1,65 promila alkoholu w wydychanym powietrzu. 
Stan faktyczny został ustalony na podstawie zeznań świadków i wyjaśnień 
obwinionego, które to dowody logicznie się uzupełniają. Czyn sędziego 
polegający na prowadzeniu samochodu drogą publiczną w stanie nietrzeźwości 
jest bez wątpienia oczywistym i rażącym naruszeniem prawa oraz uchybieniem 
godności urzędu. Należy stwierdzić, że czyn ten jest ciężkim przewinieniem 
dyscyplinarnym, bowiem jest on zabroniony przez kodeks karny i zagrożony 

 
3
karą (art. 178a § 1 k.k.). Ocenić więc można, że jest to niejako kwalifikowany 
przypadek przewinienia dyscyplinarnego. Oczywistym jest też, że prowadzenie 
samochodu w stanie nietrzeźwości stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa 
uczestników ruchu drogowego. Wskazując na te okoliczności należy 
równocześnie zauważyć, że obwiniony nie wyrządził żadnej szkody innym 
osobom. 
Dla wymiaru kary istotne znaczenie ma strona przedmiotowa, to jest sam 
czyn i jego charakter, w tym przypadku duża zawartość alkoholu w 
wydychanym powietrzu. Nie można jednakże pominąć strony podmiotowej, 
która w tym konkretnym przypadku jest szczególnie istotna. Opinie 
przełożonych, sędziów i innych osób współpracujących z obwinionym 
charakteryzują go jako człowieka życzliwego, pracowitego, dobrego prawnika 
oraz sprawnego organizatora. Prezes Sądu Okręgowego wysoko oceniał pracę i 
postawę obwinionego i był zaskoczony tym zdarzeniem, albowiem znając 
obwinionego od lat nigdy nie spotkał się z tym, aby nadużywał on alkoholu. 
Również sędzia wizytator do spraw rodzinnych i nieletnich wyraziła zdziwienie 
tym zdarzeniem, gdyż dotychczasowa postawa obwinionego nie wskazywała na 
to, że może on się dopuścić takiego przewinienia dyscyplinarnego. W świetle 
tych opinii należy stwierdzić, że czyn obwinionego miał charakter odosobniony 
i był czymś incydentalnym we wzorowej dotychczasowej jego karierze. Przez 
cały okres pracy zawodowej nie był karany dyscyplinarnie ani nie otrzymał 
wytyku. Cieszył się szacunkiem i zaufaniem środowiska sędziowskiego, o czym 
najlepiej świadczy fakt wybierania go na kolejne kadencje do zgromadzenia 
ogólnego sędziów oraz do kolegium Sądu Okręgowego. 
Rozważając kwestię kary nie można pominąć sytuacji w rodzinie sędziego, 
która spowodowała narastanie u niego stresu. Ojciec obwinionego sędziego z 
powodu poważnej choroby wymaga opieki drugiej osoby, żona jest na rencie 
inwalidzkiej z powodu zaawansowanej choroby stawów, a na dodatek stan córki 
chorującej od dłuższego czasu uległ gwałtownemu pogorszeniu. To właśnie 

 
4
nagłe załamanie stanu zdrowia córki spowodowało, że po otrzymanym 
alarmistycznym telefonie od żony zdecydował się wrócić do domu, mimo że 
wcześniej spożywał alkohol. Czyn jego nie był więc przejawem lekceważenia 
porządku prawnego i nie był spowodowany poczuciem bezkarności, lecz był 
następstwem szczególnej sytuacji. Prawdą jest, że od każdego sędziego wymaga 
się opanowania, rozwagi i umiejętności radzenia sobie z problemami 
życiowymi. Z drugiej strony pewne sytuacje życiowe są szczególnie ciężkimi 
przeżyciami i nawet osoba dojrzała oraz doświadczona może doznać załamania. 
Wydarzenia o charakterze losowym, jakie spotkały obwinionego, były dla niego 
bardzo dotkliwe. 
Ważąc te wszystkie okoliczności Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny 
uznał, że karą właściwą jest przeniesienie obwinionego sędziego na inne miejsce 
służbowe. Kara najsurowsza – złożenie sędziego z urzędu – pozostawałyby w 
dysproporcji do wymienionych okoliczności podmiotowych. Zdecydowanie 
pozytywnie należy ocenić nie tylko dotychczasowy okres pracy, ale także jego 
postawę po zatrzymaniu przez patrol policji. W żadnym stopniu nie próbował 
utrudniać wykonywania czynności przez policjantów. Od sędziego wymaga się 
godnej postawy i postawa obwinionego zaprezentowana wobec policji oraz w 
trakcie postępowania dyscyplinarnego była właśnie taka. Wyraził on żal i 
skruchę. 
Z 
drugiej 
strony 
wymierzenie 
kary 
łagodniejszej 
byłoby 
niewspółmierne w stosunku do wagi przewinienia dyscyplinarnego. 
Od tego wyroku odwołanie wnieśli obwiniony sędzia i Minister 
Sprawiedliwości. 
Obwiniony żądając zmiany zaskarżonego wyroku zarzucił rażącą nie-
współmierność wymierzonej kary w stosunku do przewinienia dyscyplinarnego i 
wniósł o jej złagodzenie przez orzeczenie kary dyscyplinarnej usunięcia z 
zajmowanej funkcji. Uzasadniając wniosek powołał się na długoletnią 
nienaganną pracę i wysoką jej ocenę ze strony przełożonych. W uznaniu zasług 
dla sądownictwa rodzinnego otrzymał w dniu 17 grudnia 2003 r. z rąk Ministra 

 
5
Sprawiedliwości medal LEX VERITAS JUSTITIA. Na tym tle zdarzenie z dnia 
4 marca 2004 r. było zdarzeniem incydentalnym i absolutnie wyjątkowym, 
wynikającym z niekorzystnego splotu szeregu okoliczności. Powołał się także 
na obecną trudną sytuację życiową i rodzinną, śmierć ojca, chorobę żony, dalsze 
pogorszenie stanu zdrowia córki leczącej się aktualnie w szpitalu oraz fakt, że 
oprócz niej ma na utrzymaniu jeszcze trzy uczące się córki. Wykonanie 
orzeczonej kary dyscyplinarnej, związane z koniecznością wykonywania pracy 
w innej miejscowości, pozbawi go możliwości codziennego dbania o rodzinę. 
Minister Sprawiedliwości żądając zmiany zaskarżonego wyroku zarzucił 
rażącą niewspółmierność orzeczonej kary dyscyplinarnej w stosunku do przy-
pisanego przewinienia dyscyplinarnego i wniósł o jej zaostrzenie przez 
wymierzenie kary dyscyplinarnej złożenia sędziego z urzędu. Zdaniem Ministra 
Sprawiedliwości orzeczona kara nie jest adekwatna do stopnia winy 
obwinionego oraz do charakteru i wagi popełnionego przewinienia, zwłaszcza 
do 
jego 
szkodliwości 
społecznej, 
szkodliwości 
dla 
dobra 
wymiaru 
sprawiedliwości, a nadto nie spełnia należycie celów zapobiegawczych. Sąd 
Dyscyplinarny wprawdzie zauważył, że popełnione przewinienie ma znamiona 
czynu zabronionego z art. 178a § 1 k.k., jednak nie docenił tej okoliczności przy 
wymiarze kary. Tymczasem, jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z 
dnia 8 maja 2002 r., SNO 08/02 (OSND I-II/2002, poz. 4), przewinienia 
służbowe zawierające znamiona przestępstwa stanowią najcięższą kategorię 
przewinień 
służbowych 
sędziów. 
Ponieważ 
zachowanie 
obwinionego 
zrealizowało znamiona czynu zabronionego, którego strona podmiotowa polega 
na umyślności, stopień zawinienia obwinionego należy ocenić jako drastycznie 
duży. Jego zachowanie wyraziło całkowite lekceważenie dla obowiązującego 
porządku prawnego. Nic nie stało bowiem na przeszkodzie szybkiego, chociaż 
mniej komfortowego, powrotu do miejsca zamieszkania środkami transportu 
zbiorowego, 
lub 
telefonicznego 
wezwania 
taksówki. 
Wymiar 
kary 
dyscyplinarnej nie może abstrahować od szczególnie dużego stopnia 

 
6
szkodliwości społecznej czynu obwinionego, uwarunkowanego również 
okolicznościami jego strony podmiotowej. Obwiniony prowadził samochód po 
drodze publicznej w stanie znacznej nietrzeźwości, który w istotny sposób 
obniżał jego sprawność psychomotoryczną. Zachowanie jego nie tylko 
realizowało znamiona umyślnego czynu zabronionego, ale stanowiło także 
realne poważne niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia innych uczestników 
ruchu. Dopuszczając się tego czynu obwiniony podważył swój osobisty 
autorytet, przez co utracił kwalifikacje niezbędne do sprawowania urzędu 
sędziego. Sędzia powinien być nieskazitelnego charakteru (art. 61 § 1 ust. 2 
Prawa o ustroju sądów powszechnych). Zarówno środowisko sędziowskie jak i 
opinia publiczna powinny otrzymać jednoznaczny sygnał, że tak rażąco naganne 
zachowanie sędziego musi prowadzić do złożenia go z urzędu. Przy wymiarze 
kary w niniejszej sprawie nie może ujść uwadze i to, że w tego rodzaju 
przypadkach, drastycznego uchybienia godności urzędu sędziego, wymogi 
prewencji ogólnej mają szczególnie istotne znaczenie. Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny przecenił okoliczności dotyczące osoby samego obwinionego, 
zwłaszcza jego dotychczasowej kariery w wymiarze sprawiedliwości oraz 
warunków osobistych i rodzinnych. Status sędziego wymaga nienagannej 
postawy w służbie i poza nią. Szczególnie wysokie wymagania spoczywają 
jednak na sędziach funkcyjnych o wieloletnim stażu, którzy nie tylko kształtują 
zewnętrzną 
opinię 
o 
środowisku 
sędziowskim, 
ale 
także 
kreują 
wewnątrzśrodowiskowe normy postępowania. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołanie obwinionego sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. 
Wszystkie okoliczności, na które powołuje się on w odwołaniu – pozytywna 
ocena jego pracy i postawy, szczególnie stresująca sytuacja, w której doszło do 
popełnienia czynu, a także trudna sytuacja życiowa i rodzinna – zostały wzięte 
pod uwagę przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny przy wymierzaniu kary. 

 
7
Orzeczona przez ten Sąd kara nie jest rażąco surowa. Przewidziane w art. 109 § 
1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 
Nr 98, poz. 1070 ze zm.) kary dyscyplinarne są zróżnicowane poczynając od 
kary upomnienia i kończąc na karze złożenia sędziego z urzędu. Regulujący 
odpowiedzialność dyscyplinarną sędziów przepis art. 107 § 1 ustawy określa w 
sposób ogólny przewinienia dyscyplinarne wymieniając przykładowo oczywistą 
i rażącą obrazę przepisów prawa oraz uchybienie godności urzędu. Kary 
dyscyplinarne wymienione w art. 109 § 1 u.s.p. dotyczą wszystkich przewinień 
bez sprecyzowania, za które z nich wymierza się karę łagodniejszą, a za które 
surowszą. Orzeczenie odpowiedniej kary pozostawione jest ocenie Sądu 
Dyscyplinarnego, który powinien zachować proporcje między rodzajem 
przewinienia a rodzajem kary. Wymiar kary powinien być uzależniony przede 
wszystkim od ciężaru gatunkowego przewinienia dyscyplinarnego – niższy w 
przypadku zawinionego lecz drobnego uchybienia w czynnościach służbowych i 
wyższy w przypadku najcięższego przewinienia dyscyplinarnego jakim, jest 
popełnienie czynu zabronionego pod groźbą kary. Ewentualne okoliczności 
obciążające i łagodzące powinny być uwzględniane w dalszej kolejności. W tym 
przypadku czyn obwinionego kwalifikuje się do najcięższych przewinień 
dyscyplinarnych, zatem kara dyscyplinarna musi być odpowiednio surowa. Fakt, 
że orzeczona kara przeniesienia na inne miejsce służbowe jest dla obwinionego 
dolegliwa, nie uzasadnia jej obniżenia, gdyż jednym z celów kary jest jej 
dolegliwość dla dopuszczającego się przewinienia. 
Nie 
zasługuje 
również 
na 
uwzględnienie 
odwołanie 
Ministra 
Sprawiedliwości. Sam fakt, że zachowanie obwinionego nosiło znamiona czynu 
określonego w art. 178a § 1 k.k. jako przestępstwo z winy umyślnej, nie 
uzasadnia jeszcze wymierzenia najwyższej kary dyscyplinarnej złożenia 
sędziego z urzędu. Przepisy kodeksu karnego różnicują ciężar gatunkowy 
przestępstw granicami przewidzianej kary. Czyn określony w art. 178a § 1 k.k., 
zagrożony karą do dwóch lat pozbawienia wolności, nie należy do przestępstw 

 
8
najpoważniejszych, a ponadto został popełniony w okolicznościach, które 
pozwalają na łagodniejsze potraktowanie jego sprawcy. Prawdą jest, że 
obwiniony sędzia po wypiciu znacznej ilości alkoholu nie powinien prowadzić 
samochodu niezależnie od tego, czy mógł skorzystać z innego środka lokomocji 
czy też nie, a czyniąc to świadomie naruszył prawo powodując zagrożenie 
bezpieczeństwa dla uczestników ruchu drogowego. Jednak prawdą jest również, 
że obwiniony działał w stanie silnego stresu, skoro otrzymał alarmującą 
wiadomość o pogorszeniu stanu zdrowia chorej córki. Z tego powodu nie 
postępował racjonalnie i nie wyczerpał wszystkich możliwości szybkiego 
powrotu do domu. Przyczyną popełnienia przewinienia była szczególnie 
stresująca sytuacja w dniu zdarzenia, a nie świadome lekceważenie porządku 
prawnego, jak to zarzuca się w odwołaniu. Obwiniony bowiem przygotował się 
na to, że po wypiciu alkoholu nie będzie prowadzić samochodu, zapewniając 
sobie powrót do domu samochodem brata. Nieprzewidziane okoliczności 
spowodowały pokrzyżowanie tych planów. Zarówno okoliczności, w jakich 
doszło do przewinienia, jak i okoliczności dotyczące osoby obwinionego i jego 
sytuacji rodzinnej, dawały podstawę do wymierzenia kary łagodniejszej niż 
najsurowsza kara złożenia z urzędu. Orzeczona kara przeniesienia na inne 
miejsce służbowe, daje wystarczający sygnał, że czyny godzące w autorytet 
wymiaru sprawiedliwości nie pozostają bezkarne. Jest to kara dotkliwa i 
wymierzenie jej czyni zadość wymogom prewencji ogólnej. 
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na podstawie art. 
437 i 456 k.p.k. w związku z art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych 
utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.