SNO 32/09

WYROK  Z  DNIA  29  KWIETNIA  2009  R. 
SNO  32/09 
 
Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Kozielewicz. 
Sędziowie SN: Helena Ciepła (sprawozdawca), Zbigniew Strus. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem sędziego 
Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz 
protokolanta po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy obwinionej – 
sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniem obwinionej, jej obrońcy i 
Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w 
A. z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt (...) 
 
I. z m i e n i ł  zaskarżony wyrok w części dotyczącej czynu przypisanego w pkt. 2 co 
do orzeczonej kary, w ten sposób, że karę przeniesienia na inne miejsce służbowe 
ograniczył do okręgu Sądu Apelacyjnego w A.; 
II. w pozostałej części zaskarżony wyrok u t r z y m a ł  w mocy. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sędzia Sądu Rejonowego została obwiniona o to, że: 
1. w okresie od grudnia 2006 r. do maja 2007 r., będąc Przewodniczącą 
Wydziału VI Gospodarczego, nie wykonywała swoich obowiązków 
służbowych związanych z pełnioną funkcją, a w szczególności: 
- 
bez uzasadnionych powodów nie przychodziła do pracy, 
- 
nie wykonywała czynności nadzorczych związanych z nadzorem nad 
sprawnym przebiegiem postępowania międzyinstancyjnego spraw 
będących w referacie sędziego A. M.-C., sygn. akt VI GC 523/04, oraz 
VI GC 598/04, w wyniku czego doszło do przewlekłości postępowania, 
- 
nie wykonywała nadzoru nad sprawami o sygn. akt VI GC 574/06/3 i 
VI GC 334/06, w wyniku czego doszło do przewlekłości postępowania; 
2. w dniu 27 kwietnia 2007 r. bez usprawiedliwionej przyczyny nie przyszła do 
pracy, a następnie w dniu 30 kwietnia 2007 r. podpisała protokoły rozpraw z 
dnia 27 kwietnia 2007 r., z których to dokumentów wynikało, że w dniu 27 
kwietnia 2007 r. odbyły się rozprawy w sprawach o sygn. akt: VI GC 
117/07/4, VI GC 10/07/4, VI GC 118/07/4, VI GC 213/06/4, VI GC 
608/06/4, VI GC 602/06/4, VI GC 200/06/4, VI GC 39/06/4 z jej udziałem, a 
następnie poleciła protokolantowi usunięcie z akt tych spraw zarządzenia 

 
2
sędziego A. M.-C. z dnia 24 kwietnia 2007 r. o zniesieniu rozpraw i zastąpiła 
je zarządzeniami przez siebie podpisanymi. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 22 stycznia 2009 r. uznał 
obwinioną – sędziego Sądu Rejonowego za winną popełnienia czynu opisanego w pkt. 
1 wniosku, z tą zmianą, że wyeliminował z opisu czynu, iż bez uzasadnionych 
powodów nie przychodziła do pracy, co stanowi przewinienie służbowe z art. 107 § 1 
u.s.p. oraz czynu opisanego w pkt. 2 wniosku, z tą zmianą, że w sprawie sygn. akt VI 
GC 39/06/4 podpisała protokół posiedzenia jawnego, a nie rozprawy, z którego 
wynikało, że posiedzenie to odbyło się, a także że w tejże sprawie nie było polecenia 
usunięcia zarządzenia sędziego A. M.-C., co stanowi przewinienie dyscyplinarne z art. 
107 § 1 u.s.p. i za czyn w pkt. 1 orzekł na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wobec 
obwinionej karę upomnienia, a za czyn w pkt. 2 na podstawie art. 109 § 1 pkt 4 karę 
przeniesienia na inne miejsce służbowe i obciążył kosztami postępowania Skarb 
Państwa. 
Oceniając oba te czyny od strony podmiotowej, Sąd ten przyjął, że zebrany 
materiał daje podstawę do przypisania sędziemu Sądu Rejonowego przewinienia 
służbowego opisanego w pkt. 1 po wyeliminowaniu z opisu czynu nieprzychodzenia 
do pracy bez uzasadnionych powodów oraz przewinienia dyscyplinarnego opisanego 
w pkt. 2, z tą zmianą, że w sprawie o sygn. akt VI GC 39/06/4 sędzia podpisała 
protokół posiedzenia jawnego, a nie rozprawy, z którego wynikało, że posiedzenie to 
odbyło się, a także, że w tejże sprawie nie było polecenia usunięcia zarządzenia 
sędziego A. M.-C. 
Orzekając karę dyscyplinarną upomnienia za czyn opisany w pkt. 1, Sąd 
Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny miał na względzie stopień społecznej szkodliwości 
czynu wyrażający się dopuszczeniem do rażącego naruszenia reguł postępowania 
przez zignorowanie obowiązku kontroli nad sprawnym przebiegiem postępowania w 
wymienionych sprawach, w wyniku czego doszło do przewlekłości postępowania. 
Jako okoliczności łagodzące Sąd przyjął całokształt okoliczności warunkujących 
pracę obwinionej, a to: duże obciążenie sprawami sędziów orzekających w Wydziale, 
długotrwałą nieobecność w pracy sędziego A. M.-C., dotychczasową niekaralność 
obwinionej i pozytywną ocenę merytorycznej warstwy jej pracy. 
Odnośnie przewinienia dyscyplinarnego opisanego w pkt. 2 Sąd Apelacyjny – 
Sąd Dyscyplinarny dał wiarę zeznaniom świadków: S. S., R. H.-L., A. K. i A. M.-C., a 
nie wyjaśnieniom obwinionej. Zdaniem Sądu, czyn ten stanowi uchybienie godności 
urzędu sędziego i zawiera też znamiona czynu zabronionego, opisanego w art. 231 § 1 
k.k., art. 18 § k.k. w zw. z art. 276 k.k. i art. 271 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 2 
k.k. w zw. z art. 12 k.k., jednak odstąpił od wydania uchwały w przedmiocie 
zezwolenia na pociągnięcie obwinionej do odpowiedzialności karnej, nie znajdując 
podstaw do udzielenia zezwolenia. Odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego 

 
3
wyrażonego w uchwale z dnia 8 maja 2002 r., SNO 8/02 (OSNKW 2002/9-10/85) 
ocenił, że czyn popełniony przez obwinioną nie stanowi przestępstwa z powodu jego 
znikomego stopnia społecznej szkodliwości. W ocenie Sądu Apelacyjnego – Sądu 
Dyscyplinarnego za nieznacznym stopniem szkodliwości przemawiają okoliczności 
przedmiotowe (rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub 
grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu) oraz brak ujemnych 
konsekwencji dla stron prowadzonych postępowań i motyw działania obwinionej, 
jakim były wyłącznie względy statystyczne, by wykazać pracę Wydziału stosownie do 
zaleceń Ministerstwa przez ograniczanie przypadków odwoływania rozpraw. 
Jako okoliczności obciążające Sąd uwzględnił, że czyn ten godzi w dobro 
wymiaru sprawiedliwości, bowiem podważa wiarygodność funkcjonowania jego 
organów i pewność wypełniania przez sędziów obowiązków zawodowych oraz fakt, 
że obwiniona nie tylko sama poświadczyła nieprawdę, lecz nakłoniła do tego też 
protokolantkę. 
Odwołanie, mylnie nazwane apelacją od tego wyroku, w całości złożyła 
obwiniona i jej obrońca, oraz Minister Sprawiedliwości na niekorzyść obwinionej od 
orzeczenia zawartego w pkt. 2 w zakresie orzeczenia o karze. 
Obwiniona i obrońca zarzucili wyrokowi obrazę przepisów postępowania przez: 
- 
niezamieszczenie w wyroku orzeczenia o odstąpieniu od wydania uchwały 
zezwalającej na pociągnięcie jej do odpowiedzialności karnej, 
- 
odczytanie zeznań świadków przesłuchanych przez Zastępcę Rzecznika 
Dyscyplinarnego bez pouczenia ich o odpowiedzialności karnej za fałszywe 
zeznania, 
- 
przyjęcie, że czyn wymieniony w pkt. 2 stanowi przewinienie dyscyplinarne, 
mimo że takim przewinieniem nie jest czyn, społecznie nieszkodliwy, a 
naruszenie prawa nie było rażące, gdyż nie spowodowało znaczących 
niekorzystnych skutków z punktu widzenia przebiegu postępowania i 
interesu stron, 
- 
rażącą niewspółmierność kary przeniesienia do innego sądu, bez 
uwzględnienia okoliczności łagodzących oraz jej sytuacji osobistej i 
rodzinnej, 
- 
błąd w ustaleniach faktycznych i wnieśli o zmianę wyroku przez 
uniewinnienie obwinionej od wszelkich zarzutów, ewentualnie przekazanie 
sprawy do ponownego rozpoznania. 
Minister Sprawiedliwości zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażącą, w 
rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k., niewspółmierność orzeczenia o karze dyscyplinarnej 
przeniesienia na inne miejsce służbowe, przy wymierzaniu której Sąd Apelacyjny – 
Sąd Dyscyplinarny nie uwzględnił umyślności popełnienia czynu i wyrządzenia nim 
poważnej szkody dobru służby, że orzeczona kara nie daje gwarancji, iż obwiniona 

 
4
będzie 
w 
przyszłości 
dawała 
gwarancję 
należytego 
wykonywania 
swoich 
obowiązków, zwłaszcza, że przejawia brak krytycznej refleksji nad własnym 
postępowaniem, szukając winy u innych. Zaakcentował, że obwiniona nie posiada już 
niezbędnej do piastowania stanowiska sędziego cechy nieskazitelności charakteru. 
Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie obwinionej kary 
dyscyplinarnej złożenia sędziego z urzędu. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Wbrew zarzutom skarżącej i jej obrońcy Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny 
miał podstawy do przyjęcia popełnienia przez nią czynów opisanych w pkt. 1 i 2 
zaskarżonego wyroku z zastosowaną ich modyfikacją. Skarżący bezpodstawnie 
kwestionują dokonaną przez Sąd ocenę zebranego materiału, przeciwstawiając 
ustaleniom Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego własną ocenę dowodów, 
korzystną dla siebie, ale oderwaną od całości postępowania dowodowego. 
Nie może też odnieść skutku zarzut naruszenia prawa obwinionej do obrony, 
przez nieuwzględnienie wniosku o przekazanie sprawy Rzecznikowi Dyscyplinarnemu 
celem uzupełnienia istotnych braków postępowania, bowiem Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny słusznie odmówił temu wnioskowi i odmowę należycie umotywował 
(k. 122 akt). Sąd Apelacyjny podstawę faktyczną ustalił w sposób stanowczy z 
uwzględnieniem 
wyników 
prawidłowo 
przeprowadzonego 
postępowania 
dowodowego. Oceniając zarzucane obwinionej czyny od strony podmiotowej słusznie 
przyjął, że zebrany materiał dowodowy daje tylko podstawę do wyeliminowania z 
czynu zarzucanego w pkt. 1 „iż bez uzasadnionych powodów” nie przychodziła do 
pracy, a z pkt. 2 zmiany dotyczącej sprawy o sygn. akt VI GC 39/06/4. 
Nieuzasadniony okazał się zarzut naruszenia przepisu art. 119 u.s.p. przez 
niezamieszczenie w sentencji zaskarżonego wyroku orzeczenia o odstąpieniu od 
wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie obwinionej do odpowiedzialności 
karnej. W takim przypadku sąd nie ma obowiązku zamieszczania w sentencji wyroku 
orzeczenia o odstąpieniu od wydania uchwały. Takiemu stanowisku dał wyraz Sąd 
Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w uchwale z dnia 5 czerwca 2002 r., SNO 12/02 
(OSNSD 2002, nr 1-2, poz. 7), stwierdzając, że sąd dyscyplinarny rozpoznając z 
urzędu sprawę w zakresie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności 
karnej w trybie art. 119 u.s.p., albo wydaje uchwałę zezwalającą, albo odstępuje od 
wydania uchwały, gdy nie znajduje podstaw do udzielenia zezwolenia. Zdaniem Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, którego pogląd Sąd w obecnym składzie 
podziela, skoro przepis art. 119 u.s.p. odsyła wyłącznie do art. 80 § 1 u.s.p., to 
wykładnia językowa nakazuje przyjęcie, że daje on podstawę do wydania tylko takiej 
uchwały, o jakiej mowa w tym drugim przepisie. Gdyby intencją ustawodawcy było 
odmienne unormowanie, to przepis art. 119 u.s.p. miałby inne brzmienie. 

 
5
Nie można natomiast odmówić racji obwinionej i jej obrońcy, że wymierzona 
kara przeniesienia na inne stanowisko, bez ograniczenia do konkretnego okręgu sądu, 
jest karą za surową, bowiem jej wykonanie zgodnie z art. 123 § 3 ustawy – Prawo o 
ustroju sądów należy do Ministra Sprawiedliwości, który nie będąc skrępowany w 
wyznaczeniu sędziemu nowego miejsca służbowego, tym samym decyduje o stopniu 
surowości tej kary. Gdy się zważy, że samo przeniesienie na inne miejsce służbowe 
jest surową karą, gdyż pociąga za sobą pozbawienie możliwości awansowania przez 5 
lat, w ocenie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego adekwatną karą do stopnia 
przewinienia obwinionej będzie kara przeniesienia na inne miejsce służbowe z 
ograniczeniem do okręgu Sądu Apelacyjnego w A., co skutkowało orzeczenie jak w 
pkt. I sentencji. 
Nie może odnieść skutku odwołanie skarżącego – Ministra Sprawiedliwości. 
Wprawdzie zasadnie zarzuca on, że czyn jakiego dopuściła się obwiniona nie może 
być uznany w rozumieniu art. 109 § 5 u.s.p. – za przewinienie dyscyplinarne mniejszej 
wagi, zwłaszcza w kontekście stopnia szkodliwości zachowania sędziego dla dobra 
służby, potrzeby kształtowania w społeczeństwie wizerunku sędziego jako osoby 
bezwzględnie przestrzegającej przepisów prawa, jednakże zdaniem Sądu Najwyższego 
– Sądu Dyscyplinarnego, nie można podzielić poglądu skarżącego Ministra 
Sprawiedliwości, że adekwatną karą byłoby złożenie obwinionej w urzędu. Nie mogą 
bowiem pozostawać poza oceną przy wymiarze kary okoliczności łagodzące i trudna 
sytuacja rodzinna obwinionej. W pierwszej kolejności należy wskazać na ciężkie 
warunki jej pracy jako przewodniczącej wydziału, która z uwagi na szczupłą obsadę 
sędziowską i częste choroby sędziów musiała zastępować ich w czynnościach. Należy 
też uwzględnić dotychczasowy przebieg służby obwinionej, z którego wynika, że 
wywiązywała się ze swoich obowiązków w sposób zadowalający, a jej praca 
merytoryczna była wysoko oceniana. Na korzyść obwinionej przemawia również to, 
że motywacja jej nie wynikała z pobudek szczególnie nagannych, bowiem motywem 
działania były wyłącznie względy „formalno – statystyczne”, tj. chęć wykazania pracy 
zgodnej z zaleceniami Ministerstwa Sprawiedliwości, a więc całkowity brak złej woli. 
W 
przytoczonych 
okolicznościach 
orzeczenie 
postulowanej 
przez 
Ministra 
najsurowszej kary, stanowiącej swoistą „śmierć zawodową” sędziego, prowadziłoby 
do zrealizowania zasady summum ius summa iniuria, którą nie powinien kierować się 
żaden sąd, także orzekający w postępowaniu dyscyplinarnym. Biorąc pod uwagę 
wysoką ocenę kwalifikacji obwinionej i jej dotychczasowej pracy merytorycznej, nie 
można zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, że nie daje ona gwarancji, iż 
orzeczona kara przeniesienia na inne stanowisko służbowe da zamierzony skutek 
należytego wykonywania obowiązków służbowych. 
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak w sentencji.