SNO 16/04

WYROK  Z  DNIA  20  MAJA  2004  R. 
SNO 16/04 
 
Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Maciak. 
Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca),  
Elżbieta Skowrońska-Bocian. 
 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na rozprawie z 
udziałem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego po 
rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. sprawy asesora Sądu Rejonowego w 
związku z odwołaniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego i obrońcy 
obwinionej od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 16 
grudnia 2003 r., sygn. (...) 
 
1. u t r z y m a ł   w   m o c y   zaskarżony   w y r o k, 
2. kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2003 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny 
uznał obwinioną – asesora Sądu Rejonowego za winną popełnienia zarzuconego 
jej przewinienia dyscyplinarnego, bowiem w dniu 28 listopada 2002 r. w A. 
uchybiła godności urzędu sędziego w ten sposób, że jako uczestnik 
postępowania o podział majątku wspólnego we wniosku o zwolnienie od 
kosztów sądowych – wpisu od zażalenia na postanowienie o odmowie 
zabezpieczenia majątkowego złożyła nieprawdziwe oświadczenie o stanie 
majątkowym, zatajając posiadanie lokaty terminowej w kwocie około 65.000 zł 
i za to na podstawie art. 107 § 1 i art. 109 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 

 
2 
r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 107 ze zm.) 
wymierzył jej karę dyscyplinarną upomnienia. 
Od 
powyższego 
wyroku 
odwołania 
wnieśli 
Zastępca 
Rzecznika 
Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego oraz obrońca obwinionej. 
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego zarzucił rażącą niewspółmierność 
wymierzonej kary w stosunku do stopnia społecznej szkodliwości przypisanego 
obwinionej przewinienia i stopnia jej winy. Z tego powodu skarżący wniósł o 
zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie obwinionej kary nagany. 
Obrońca obwinionej skierował swoje odwołanie w stosunku do całego 
wyroku Sądu Dyscyplinarnego; zarzucił mające wpływ na treść wyroku 
naruszenie art. 5 § 2, art. 410 i art. 434 § 1 pkt 1 k.p.k. na skutek pominięcia 
dowodów korzystnych dla obwinionej oraz błąd w ustaleniach faktycznych 
przyjętych za podstawę wyroku, gdyż – jego zdaniem – prawidłowa ocena 
materiału dowodowego mogłaby doprowadzić do ustalenia, iż obwiniona po 
ujawnieniu do protokołu posiedzenia stanu swoich oszczędności w dniu 7 
października 2003 r., składając następnie zaledwie po upływie półtora miesiąca 
od tej daty oświadczenie majątkowe – oświadczeniem tym objęła jedynie 
pozostałe, inne składniki swojego majątku uznając, iż nie zachodzi potrzeba 
powtarzania faktów znanych już Sądowi cywilnemu. Na podstawie tych 
zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie 
obwinionej od zarzuconego jej czynu. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego w uzasadnieniu zarzutu o rażącym 
zaniżeniu orzeczonej kary w stosunku do winy i społecznej szkodliwości czynu 
popełnionego przez obwinioną zaakcentował dwie kwestie. Po pierwsze, że w 
czynie obwinionej ujawniło się niedopuszczalne zróżnicowanie przez nią 
postawy moralnej w odniesieniu do przestrzegania przepisów postępowania 
sądowego, w zależności od tego czy wykonywała obowiązki sędziego czy 

 
3 
wystąpiła w charakterze strony. Podważa to publiczne zaufanie do urzędu 
sędziego i osób, które go sprawują oraz świadczy o potrzebie wzmocnienia 
oddziaływania wychowawczego kary dla odpowiedniego ukształtowania 
charakteru obwinionej jako asesora sądowego. Po drugie, według skarżącego za 
okoliczność obciążającą może być poczytana postawa obwinionej w toku 
postępowania dyscyplinarnego, skoro nie odniosła się ona krytycznie do swego 
zachowania i nie poczuwała się do winy. 
Na pełną aprobatę zasługują zawarte w powyższym stanowisku oceny 
moralne, w szczególności podkreślenie potrzeby dbania o jednoznaczne 
poszanowanie prawa sądowego przez osoby sprawujące urząd sędziego, gdy 
same – tak jak obwiniona – stają w sytuacji strony. Bardzo ważne jest też 
podkreślenie znaczenia asesury sądowej jako sprawdzianu posiadania 
niezbędnych na stanowisku sędziego cech charakteru i poczucia godności. 
Pomimo to Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie podzielił zasadniczej oceny 
tego odwołania, iż wymierzona obwinionej kara upomnienia jest rażąco 
niewspółmierna do przypisanego jej czynu i zawinienia. Nie zachodzi – wbrew 
wnioskowi skarżącego – rażąca niewspółmierność kary upomnienia w 
porównaniu z wnioskowaną karą nagany. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego 
zwrócił uwagę na zasady i wymagane na stanowisku asesora sądowego cechy 
charakteru, w aspektach obciążających obwinioną. Natomiast zaskarżony 
wymiar kary uwzględnia ocenę konkretnego stanu faktycznego, ustalone 
szczegółowo okoliczności, w jakich przejawiła się wina obwinionej, a także 
skutki jej działania, które – w bezpośrednim zakresie odnosiły się do 
bezzasadnego wniosku o zwolnienie od opłaty sądowej w kwocie około 400 zł. 
Nie bez znaczenia w tym zakresie jest to, że zatajoną przez obwinioną lokatę 
bankową w kwocie około 65.000 zł mogła ona – w ustalonych okolicznościach 
sporu z byłym mężem, a z drugiej strony uzyskanej pomocy od rodziców na 
nabycie mieszkania – traktować jako ewentualne zabezpieczenie wynikającego 
na tym tle zobowiązania. Nie zwalniało to obwinionej od odpowiedzialności 

 
4 
dyscyplinarnej za popełniony czyn, ale umożliwiło Sądowi Dyscyplinarnemu 
pierwszej instancji uwzględnienie tego jako okoliczności łagodzącej. 
Jeżeli chodzi o odwołanie obrońcy obwinionej, to żaden z przedstawionych 
w tym odwołaniu zarzutów, nie jest zasadny. 
Zarzut podstawowy sprowadza się do twierdzenia, że Sąd Dyscyplinarny 
pominął postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 20 stycznia 2003 r., który w 
sprawie z wniosku obwinionego asesora sądowego o podział majątku 
dorobkowego (I NS 729/02) cofnął wnioskodawczyni zwolnienie od kosztów 
sądowych orzeczone postanowieniem z dnia 12 grudnia 2002 r. Z zawartej w 
uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 stycznia 2003 r. oceny Sądu, że: „w 
okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, aby celem działania 
wnioskodawczyni była chęć oszukania Sądu bądź wprowadzenia go w błąd” – 
skarżący wyprowadza nieuprawnione wnioski, po pierwsze, że Sąd dowód ten, a 
także dowód z zeznań sędziego X.Y. (która brała udział w jednoosobowym 
składzie Sądu w sprawie I NS 729/02) pominął i po drugie, że z tych dowodów 
rzekomo wynika, że obwiniona nie popełniła zarzuconego jej czynu. 
Tymczasem wbrew odwołującemu się, podstawę wyroku stanowi całokształt 
okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej (art. 410 k.p.k.), w tym 
dowody, o których mowa w odwołaniu, a których ocena pozostaje w 
niebudzącej zastrzeżeń spójności z pozostałymi ujawnionymi okolicznościami. 
Nie jest przy tym tak, jak sugeruje odwołujący się, że według Sądu 
Dyscyplinarnego 
obwiniona 
zaplanowała 
oszukanie 
Sądu 
cywilnego. 
Stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, między innymi w odniesieniu do 
powołanego w odwołaniu postanowienia z dnia 20 stycznia 2003 r., jego pełną 
rzetelność i miarodajność, Sąd Dyscyplinarny na podstawie przedstawionej, 
zgodnie z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., analizy całego materiału sprawy ze 
szczególnym uwzględnieniem oświadczeń i wyjaśnień obwinionej ustalił, że we 
wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i w później złożonym 
oświadczeniu, obwiniona zataiła fakt posiadania lokaty bankowej w kwocie 

 
5 
65.000 zł. Postanowienie Sądu cywilnego z dnia 20 stycznia 2003 r. z 
ustaleniem tym nie jest sprzeczne. Przecież treścią tego postanowienia jest 
cofnięcie obwinionemu asosorowi sądowemu wcześniej udzielonego zwolnienia 
od kosztów sądowych. Nastąpiło to na podstawie art. 120 § 1 k.p.c. wobec 
ustalenia, że nie istniały okoliczności, na podstawie których zwolnienie od 
kosztów sądowych zostało przyznane. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd 
cywilny stwierdził, że okoliczności: „jednoznacznie wskazują na fakt, że 
wnioskodawczyni w dacie złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych 
posiadała znaczne oszczędności, pozwalające na uiszczenie opłaty od zażalenia 
bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania wnioskodawczyni i jej dziecka. Nie 
zasługują na uwzględnienie twierdzenia wnioskodawczyni, iż ciąży na niej dług 
z tytułu zakupu lokalu mieszkalnego przez rodziców na jej rzecz”. Sąd cywilny 
nie skazał obwinionej – na podstawie art. 120 § 3 k.p.c. – na grzywnę uznając, 
że: „w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, aby celem 
działania wnioskodawczyni była chęć oszukania Sądu bądź wprowadzenia go w 
błąd”. Zamiaru obwinionej „oszukania Sądu” nie określił też Sąd 
Dyscyplinarny, natomiast miał on podstawy – w znacznie szerszym materiale 
sprawy dyscyplinarnej – do oceny postępowania obwinionej dotyczącego 
niepodania przez nią – w pismach procesowych – faktu posiadania lokaty 
bankowej. Sąd Dyscyplinarny szczegółowo wyjaśnił dlaczego nie zasługują na 
wiarę podejmowane przez obwinioną w toku postępowania dyscyplinarnego 
próby wyjaśnienia przyczyn zaniechania obowiązku złożenia oświadczenia 
majątkowego w sposób dokładny i rzetelny. Między innymi Sąd Dyscyplinarny 
postawił retoryczne pytanie o wiarygodność wystąpienia o zwolnienie od 
kosztów sądowych w kwocie 400 zł z założeniem, że lokata bankowa nie jest 
zatajona, bo jest znana w sprawie. Chodziło przecież o zastosowanie instytucji 
przewidzianej dla osoby, która nie jest w stanie ponieść opłaty sądowej (w tym 
wypadku w kwocie 400 zł) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i 
rodziny (por. art. 113 § 1 k.p.c.). 

 
6 
Z 
powyższych 
przyczyn, 
skoro 
odwołanie 
Zastępcy 
Rzecznika 
Dyscyplinarnego oraz odwołanie obrońcy obwinionej nie miały uzasadnionych 
zarzutów, a nie stwierdzono uchybień branych pod uwagę z urzędu, Sąd 
Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w 
związku z art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych.