SNO 29/09

WYROK  Z  DNIA  28  KWIETNIA  2009  R. 
SNO  29/09 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jadwiga Żywolewska-Ławniczak. 
Sędziowie 
SN: 
Katarzyna 
Tyczka-Rote, 
Waldemar 
Płóciennik 
(sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem sędziego 
Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta po 
rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w 
związku z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt (...) 
 
z m i e n i ł  wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że w miejsce orzeczonej kary 
dyscyplinarnej nagany w y m i e r z y ł  obwinionej na podstawie art. 109 § 1 pkt 3 
u.s.p. karę dyscyplinarną usunięcia z zajmowanego przez nią stanowiska 
Przewodniczącej Wydziału Cywilnego w Sądzie Rejonowym. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Wyrokiem z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt ASD (...), Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny uznał sędziego Sądu Rejonowego za winną popełnienia przewinienia 
służbowego z art. 107 § 1 u.s.p. polegającego na tym, że w okresie od dnia 14 lutego 
2005 r. do dnia 18 maja 2008 r. w Sądzie Rejonowym, działając jako Przewodnicząca 
I Wydziału Cywilnego i jako sędzia referent w sprawach o sygnaturach akt I Ns 
369/94 i I Ns 730/05 nie wywiązała się ze swoich obowiązków jako sędziego i 
przewodniczącego wydziału, w wyniku czego w oczywisty i rażący sposób naruszyła 
przepisy art. 329, 371 k.p.c. i § 57 pkt 4 i 6, § 58 i 97 ust. 1, § 63 ust. 1 pkt 8 i ust. 2 
oraz § 107 ust. 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych z dnia 
19 listopada 1987 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 216 ze zm.) doprowadzając do rażącej 
przewlekłości postępowania międzyinstancyjnego w sprawach w ten sposób, że: 
- w okresie od dnia 14 lutego 2005 r. do dnia 11 maja 2006 r. przetrzymywała akta 
sprawy I Ns 369/94, uniemożliwiając w ten sposób przesłanie stronom odpisu 
postanowienia z dnia 31 grudnia 2004 r. wraz z jego uzasadnieniem i od dnia 5 
lipca 2006 r. do dnia 17 grudnia 2007 r. nie nadała biegu apelacji wniesionej dnia 
31 maja 2006 r. i nie przekazała sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu oraz 
w okresie od dnia 6 lutego 2008 r. do dnia 18 maja 2008 r. nie rozpoznała wniosku 
wniesionego w dniu 17 grudnia 2007 r. o cofnięcie apelacji i umorzenie 
postępowania; 

 
2 
- w okresie od dnia 29 sierpnia 2007 r. do dnia 18 marca 2008 r., w sprawie I Ns 
730/05, przekroczyła w sposób rażący – o 6 miesięcy i 20 dni – ustawowy termin 
do sporządzenia uzasadnienia, o którym mowa w art. 329 k.p.c., 
i za to, na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p. wymierzył jej karę dyscyplinarną nagany. 
W odwołaniu od opisanego wyroku, wniesionym na niekorzyść obwinionej przez 
Ministra Sprawiedliwości w części dotyczącej orzeczenia o karze, skarżący – 
powołując się na przepisy art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. – zarzucił rażącą 
niewspółmierność orzeczenia o karze, polegającą na wymierzeniu obwinionej na 
podstawie art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p. kary dyscyplinarnej nagany, będącej wynikiem 
nieuwzględnienia w sposób właściwy stopnia zawinienia obwinionej oraz wagi 
popełnionego przez nią przewinienia i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez 
wymierzenie jej na podstawie art. 109 § 1 pkt 3 u.s.p. kary dyscyplinarnej usunięcia z 
zajmowanej funkcji. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołanie Ministra Sprawiedliwości zasługuje na uwzględnienie. 
Prawidłowość poczynionych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych 
oraz ocena prawna zachowań obwinionej nie nasuwają żadnych zastrzeżeń. W sprawie 
nie występują także powody do rozpoznania środka odwoławczego z przekroczeniem 
jego granic. Razi natomiast niewspółmierność (łagodność) wymierzonej kary, 
postrzeganej zarówno jako sposób zindywidualizowanej reakcji na zawinione 
zachowania obwinionej, jak i sposób prewencyjnego oddziaływania w interesie 
służby. 
Już w opisie czynu przypisanego obwinionej trafnie wskazano, że poprzez 
zaniechanie nie wywiązała się ona ze swoich obowiązków jako sędziego i 
przewodniczącego wydziału. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia (strona 10), 
odnosząc 
przewinienie 
służbowe 
do 
zakresu 
obowiązków 
sędziego 
i 
przewodniczącego wydziału, stanowczo stwierdzono, że: „postępowanie obwinionego 
sędziego nie licuje również z pełnioną przez niego funkcją, bowiem sędzia Sądu 
Rejonowego jako Przewodnicząca Wydziału miała obowiązek czuwania nad 
sprawnością i terminowością pracy sekretariatu, sprawnym tokiem postępowania 
międzyinstancyjnego (którego pierwszym elementem jest terminowe sporządzenie 
uzasadnienia) oraz kontrolowania terminowości sporządzania uzasadnień przez innych 
sędziów”. W innym miejscu uzasadnienia (strona 13) zauważono, że „takie 
postępowanie jako sędziego i przewodniczącego wydziału mającego «czuwać nad 
sprawną pracą wydziału», należy ocenić jako naganne, naruszające w sposób 
oczywisty i rażący przywołane wyżej przepisy”. W świetle przytoczonych uwag 
należy zgodzić się ze stanowiskiem autora odwołania, że wymierzona obwinionej kara 
dyscyplinarna nagany jawi się jako nieadekwatna i niekonsekwentna. Uzasadniając 

 
3 
rozstrzygnięcie o karze Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji podkreślił, że miał na 
uwadze „z jednej strony dużą wagę opisanego wyżej przewinienia dyscyplinarnego, a 
zwłaszcza rażącą, wynoszącą ponad trzy lata, przewlekłość postępowania 
międzyinstancyjnego w sprawie I Ns 369/94 (…), z drugiej zaś strony miał na 
względzie dotychczasową niekaralność obwinionej i długi staż pracy”. Ta lakoniczna 
argumentacja odnosząca się do kwestii wymiaru kary wskazuje, że Sąd ten, mimo 
wcześniejszego wiązania zaniechań obwinionej z pełnioną przez nią funkcją, w ogóle 
nie rozważał możliwości orzeczenia kary dyscyplinarnej przewidzianej w art. 109 § 1 
pkt 3 u.s.p. Tymczasem trzeba się zgodzić ze stanowiskiem wyrażonym w odwołaniu 
przez Ministra Sprawiedliwości, że zachowanie obwinionej, tak rażąco sprzeczne z 
nałożonymi na nią obowiązkami przewodniczącej wydziału, musi prowadzić do 
wniosku, że dalsze sprawowanie przez nią tej funkcji nie jest możliwe. Jak trafnie 
podkreślono w odwołaniu „niczym nieusprawiedliwione doprowadzenie do 
poważnych przewlekłości w postępowaniach międzyinstatncyjnych, w tym w 
odniesieniu do sprawy «starej», toczącej się od 10 lat, w sytuacji, gdy jednym z 
podstawowych jej obowiązków było czuwanie nad terminowością czynności 
podejmowanych przez sędziów orzekających w wydziale prowadzi do wniosku, że nie 
daje ona gwarancji prawidłowego sprawowania tej funkcji w przyszłości. Jej autorytet, 
niezbędny do egzekwowania terminowego wykonywania czynności przez sędziów i 
pracowników administracyjnych, uległ niewątpliwie takiemu uszczerbkowi, że 
prawidłowe pełnienie tej funkcji byłoby obecnie dla obwinionej bardzo trudne”. 
Konsekwencją 
powyższych 
wywodów 
stała 
się 
konieczność 
zmiany 
zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie obwinionej na podstawie art. 109 § 1 pkt 
3 u.s.p., w miejsce orzeczonej wyrokiem Sądu pierwszej instancji kary nagany, kary 
dyscyplinarnej usunięcia z zajmowanej funkcji Przewodniczącej Wydziału Cywilnego 
w Sądzie Rejonowym. Ze względu na charakter i wagę przypisanego obwinionej 
przewinienia służbowego, a także stopień zawinienia, przeciwko wymierzeniu kary 
dyscyplinarnej usunięcia z zajmowanej funkcji nie mogą w dostateczny sposób 
przemawiać przywołane przez Sąd pierwszej instancji okoliczności łagodzące, tj. 
dotychczasowa niekaralność obwinionej i jej długi staż pracy. Podobnie rzecz ma się z 
podnoszoną przez obwinioną, także w toku postępowania odwoławczego, 
argumentacją, że zaniechania w sprawie I Ns 369/94 zgodne były z wolą stron, które 
wręcz pytały, „czy jest możliwe inne orzeczenie i nie składały skarg na przewlekłość 
postępowania międzyinstancyjnego” (strona 14 uzasadnienia Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego), ponieważ tłumaczenia te, a raczej zachowania obwinionej, są 
– jak zauważył Sąd pierwszej instancji – „wysoce niewłaściwe” i zdecydowanie 
bardziej jawią się jako okoliczności obciążające niż jako okoliczności, które powinny 
być brane przy wymiarze kary na korzyść obwinionej. 

 
4 
Wymierzenie obwinionej kary dyscyplinarnej usunięcia z zajmowanej funkcji 
spełni również swe cele prewencyjne, postrzegane z punktu widzenia interesu 
wymiaru sprawiedliwości, tj. zabezpieczenia jego prawidłowego funkcjonowania, co 
wiązać się musi z należytym wykonywaniem obowiązków służbowych, m. in. przez 
przewodniczących wydziałów. 
Kierując się powyższym, orzeczono jak w dyspozytywnej części wyroku.