SNO 26/07

WYROK  Z  DNIA  10  MAJA  2007  R. 
SNO  26/07 
 
Przewodniczący: sędzia SN Józef Szewczyk. 
Sędziowie SN: Helena Ciepła, Roman Kuczyński (sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego – sędziego Sądu Okręgowego i sędziego Wyższego Sądu 
Odwoławczego  przedstawiciela Krajowej Rady Sądownictwa po rozpoznaniu w 
dniu 10 maja 2007 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniami 
Ministra Sprawiedliwości i Krajowej Rady Sądownictwa na niekorzyść od wyroku 
Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 18 grudnia 2006 r., sygn. akt (...) 
 
1. z m i e n i ł  zaskarżony w y r o k  w pkt III i IV w  t e n  s p o s ó b ,  ż e  w 
miejsce orzeczonych kar upomnienia, na podstawie art. 109 § 1 pkt 4 Prawa o 
ustroju sądów powszechnych, w y m i e r z y ł  k a r ę  p r z e n i e s i e n i a  n a  
i n n e  m i e j s c e  s ł u ż b o w e  w  o k r ę g u  S ą d u  A p e l a c y j n e g o ;  
2. kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2006 r. uznał 
obwinionego – sędziego Sądu Rejonowego za winnego zarzucanych mu przewinień 
dyscyplinarnych: 
I. z art. 90 w związku z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) polegającego na tym, 
że w okresie od dnia 21 maja 2003 r. do dnia 8 września 2003 r. zaniechał 
zawiadomienia Prezesa Sądu Okręgowego o postępowaniu egzekucyjnym w sprawie 
PKO BP S.A. I Oddział w B. przeciwko Ewie M. i Julicie M., sygn. akt I CO 4833/02 
i II KM 563/02, w którym wystąpił w charakterze uczestnika licytacji i nabył 
nieruchomość – i na podstawie art. 108 § 2 Prawa o u.s.p. umorzył postępowanie w 
zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej za ten czyn; 
II. z art. 107 § 1 Prawa o u.s.p. polegającego na tym, że w okresie od dnia 21 
maja 2003 r. do dnia 8 września 2003 r. uchybił godności sprawowanego urzędu w ten 
sposób, że dnia 21 maja 2003 r. wziął udział w nadzorowanej przez sędziego X. Y. 
licytacji prowadzonej w Sądzie Rejonowym – I Wydziale Cywilnym, w którym 
orzekał jako sędzia i tą drogą w dniu 8 września 2003 r. nabył prawo własności 
nieruchomości lokalu mieszkalnego, z którego egzekucję prowadził komornik tego 

 
2
Sądu w sprawie II KM 563/02 – i na podstawie art. 108 § 2 Prawa o u.s.p. umorzył 
postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej za ten czyn; 
III. z art. 90 w związku z art. 107 § 1 Prawa o u.s.p. polegającego na tym, że w 
dniu 15 kwietnia 2005 r. zaniechał zawiadomienia Prezesa Sądu Okręgowego o 
postępowaniu egzekucyjnym, w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 
– Oddział w B. przeciwko Halinie B. i Czesławowi B. (sygn. akt I Co 683/97 i I KM 
59/97), w którym jako pełnomocnik licytantów X. Y. i Aleksandry Z. Y. wziął udział 
w licytacji prowadzonej w Sądzie Rejonowym – I Wydziale Cywilnym, w którym 
orzekał jako sędzia, a egzekucję prowadził komornik tego Sądu w sprawie I KM 59/97 
i za to, na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wymierzył mu karę dyscyplinarną 
upomnienia; 
IV. z art. 107 § 1 Prawa o u.s.p. polegającego na tym, że w dniu 15 kwietnia 2005 
r. uchybił godności sprawowanego urzędu w ten sposób, że jako pełnomocnik 
licytantów X. Y. i Aleksandry Z. Y. wziął udział w licytacji prowadzonej w Sądzie 
Rejonowym – I Wydziale Cywilnym, w którym orzekał jako sędzia, a egzekucję 
prowadził komornik tego Sądu w sprawie I KM 59/97 i za to, na podstawie art. 109 § 
1 pkt 1 u.s.p. wymierzył mu karę dyscyplinarną upomnienia. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny ustalił, że obwiniony został zatrudniony w 
Sądzie Rejonowym na stanowisku asesora sądowego od dnia 20 października 1998 r., 
a od dnia 16 stycznia 2001 r. powołany został na stanowisko sędziego Sądu 
Rejonowego i od dnia 1 sierpnia 2006 r. orzekał w I Wydziale Cywilnym tego Sądu. 
Dnia 4 sierpnia 2006 r. obwiniony sędzia Sądu Rejonowego zrzekł się stanowiska 
sędziego, zaś dnia 27 września 2006 r. cofnął to zrzeczenie. Według ustaleń Sądu 
Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w Sądzie Rejonowym prowadzone było przez 
komornika tego Sądu, od lipca 2002 r., postępowanie egzekucyjne (sygn. akt II KM 
563/02) z wniosku PKO BP S.A. I Oddział w B. przeciwko Ewie M. i Julicie M. 
odnośnie do nieruchomości (lokalu mieszkalnego) położonej w B. przy ul. 11 
Listopada 8 m. 33, a stanowiącej własność dłużników. Dnia 21 maja 2003 r. pod 
nadzorem orzekającego wówczas w Sądzie Rejonowym sędziego X. Y. odbyła się 
licytacja tej nieruchomości, przy czym do licytacji przystąpił orzekający w tym samym 
Wydziale Sądu obwiniony sędzia Sądu Rejonowego, który zaoferował cenę 
wywoławczą w wysokości 38 625 zł i wygrał przetarg, a postanowieniem Sądu 
Rejonowego z dnia 21 maja 2003 r. (I Co 4833/02) udzielono przybicia prawa 
własności na rzecz obwinionego, na rzecz którego też postanowieniem Sądu 
Rejonowego z dnia 1 września 2003 r. przysądzono prawo własności. 
Ponadto ustalono, że komornik Sądu Rejonowego prowadził egzekucję w 
sprawie I KM 59/97 z wniosku ZUS Oddział w B. przeciwko Halinie B. i Czesławowi 
B., skierowanej do nieruchomości zabudowanej o pow. 268 m2 położonej w B. przy ul. 
Krakowskiej 15, oszacowanej na dzień 2 grudnia 1998 r. na 352 000 zł wartości 

 
3
rynkowej; postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 9 września 1999 r., sygn. akt I Co 
683/97, postępowanie w sprawie umorzono wobec nie dojścia do sprzedaży 
nieruchomości na drugiej licytacji i postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Po 
jego podjęciu nieruchomość została ponownie opisana i oszacowana na dzień 17 
kwietnia 2004 r. na kwotę 157 000 zł. 
Skargę dłużników na czynności komornika rozpatrywał sędzia Sądu Rejonowego 
X. Y., który postanowieniem Sądu z dnia 30 czerwca 2004 r. (sygn. akt I Co 3992/04) 
skargę tę odrzucił. Stosunek służbowy sędziego X. Y. uległ rozwiązaniu z dniem 16 
sierpnia 2004 r. W dniu 15 kwietnia 2005 r. odbyła się licytacja wyżej wymienionej 
nieruchomości, w której, jako pełnomocnik licytantów X. Y. i Aleksandry Z. Y. 
uczestniczył obwiniony sędzia Sądu Rejonowego. 
W toku postępowania wyjaśniającego obwiniony nie przyznał się do popełnienia 
zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i wyjaśnił, że nabył na własność 
nieruchomość na licytacji prowadzonej przez komornika, ponieważ od wielu lat 
wynajmował mieszkanie i uznał, że czas zmienić tę sytuację, natomiast uczestnicząc w 
licytacji w charakterze pełnomocnika licytantów małżonków Y. chciał wyświadczyć 
koleżeńską przysługę koledze, z którym w przeszłości orzekał w tym samym wydziale 
Sądu Rejonowego. Obwiniony przyznał także, że w trybie art. 90 Prawa o u.s.p. nie 
zawiadomił Prezesa Sądu Okręgowego o sprawach sądowych, w których wystąpił jako 
uczestnik postępowania. 
Na rozprawie dyscyplinarnej obwiniony sędzia Sądu Rejonowego zgłosił 
wniosek o dobrowolne poddanie się karze w trybie art. 387 § 1 k.p.k., przyznał się do 
popełnienia zarzucanych mu przewinień i wniósł o wymierzenie mu kary nagany. 
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego wyraził zgodę na orzeczenie wnioskowanej kary 
z tym, iż odnośnie kar za czyny opisane w pkt. I i II upłynął 3-letni okres do 
wymierzenia kary, wobec czego wniósł o uznanie obwinionego za winnego ich 
popełnienia i umorzenie wymierzenia kary w tym zakresie, natomiast za czyny opisane 
w pkt. III i IV wniósł o wymierzenie kary nagany. 
Obwiniony wyjaśnił, że uczestnicząc w licytacjach jako nabywca nie był 
świadomy konieczności zawiadomienia o tym Prezesa Sądu Okręgowego w trybie art. 
90 Prawa o u.s.p., gdyż mieszkanie kupował dla siebie i w nim zamieszkał, w licytacji 
brały udział jeszcze trzy inne osoby, a występując jako pełnomocnik licytantów Y. nie 
uważał siebie za stronę lub uczestnika postępowania, tym bardziej, że w tej licytacji 
brało udział wielu licytantów, którzy zaoferowali wyższe kwoty. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny doszedł do przekonania, że nabycie przez 
sędziego Sądu Rejonowego na własność nieruchomości na licytacji prowadzonej przez 
komornika Sądu, w którym orzeka – gdy licytację nadzorował sędzia X. Y., a 
następnie uczestnictwo sędziego Sądu Rejonowego w licytacji jako pełnomocnika X. 
Y. i jego żony Z. Y. oraz niepowiadomienie o uczestnictwie w tych sprawach 

 
4
sądowych 
Prezesa 
Sądu 
Okręgowego 
wyczerpuje 
znamiona 
przewinień 
dyscyplinarnych określonych w art. 90 i art. 107 § 1 Prawa o u.s.p., a wyniki 
postępowania dowodowego uzasadniają przyjęcie, że obwiniony sędzia dopuścił się 
zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych. 
Odnośnie do zarzutu niepowiadomienia Prezesa Sądu Okręgowego o 
uczestnictwie w licytacji i nabyciu nieruchomości oraz wzięcia udziału w tej 
nadzorowanej przez sędziego X. Y. licytacji (zarzut I i II) Sąd Dyscyplinarny, uznał je 
za przewinienia dyscyplinarne, orzekł o ich popełnieniu i na podstawie art. 108 § 2 
Prawa o u.s.p. umorzył postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej, 
natomiast odnośnie zaniechania zawiadomienia Prezesa Sądu Okręgowego o przyjęciu 
pełnomocnictwa od licytantów X. Y. oraz Z. Y. i uczestnictwie w licytacji na ich rzecz 
(zarzut III i IV) Sąd Dyscyplinarny wymierzył obwinionemu karę upomnienia, uznając 
ją za adekwatną do popełnionych przewinień służbowych przy uwzględnieniu 
zrozumienia przez obwinionego naganności swego postępowania i wyrażenia skruchy 
przed Sądem. Zdaniem Sądu Dyscyplinarnego kara nagany (którą proponował 
obwiniony i którą zaakceptował Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego) byłaby zbyt 
surowa w stosunku do stopnia społecznej szkodliwości tych czynów, wyrażonej 
skruchy i stosunkowo krótkiego okresu pełnienia przez sędziego urzędu. 
Powyższy 
wyrok 
zaskarżył 
na 
niekorzyść 
obwinionego 
Minister 
Sprawiedliwości, a także Krajowa Rada Sądownictwa. Minister Sprawiedliwości 
zarzucił obrazę prawa materialnego – art. 109 § 1, 3 i 4 in fine Prawa o u.s.p. oraz 
rażącą niewspółmierność kar dyscyplinarnych upomnienia w stosunku do 
przypisanych obwinionemu w pkt III i IV przewinień dyscyplinarnych i wniósł o 
zmianę zaskarżonego wyroku oraz wymierzenie obwinionemu kary dyscyplinarnej 
przeniesienia na inne miejsce służbowe (art. 109 § 1 pkt 4 Prawa o u.s.p.). 
Krajowa Rada Sądownictwa zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi błąd w 
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na 
niesłusznym uznaniu, że przypisane obwinionemu przewinienia dyscyplinarne cechuje 
niski stopień społecznej szkodliwości, oraz rażącą niewspółmierność wymierzonej 
obwinionemu kary dyscyplinarnej w stosunku do przypisanych przewinień, nie 
odzwierciedlającej w istocie ani stopnia winy, ani też stopnia ich społecznej 
szkodliwości, nie spełniającej w związku z tym celów, jaki ma osiągnąć, i wniosła o 
zmianę 
zaskarżonego 
wyroku 
przez 
orzeczenie 
wobec 
obwinionego 
kary 
dyscyplinarnej przeniesienia na inne miejsce służbowe. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozważył, co następuje: 
Obydwa odwołania należy uznać za uzasadnione. W okresie dopuszczenia się 
przez obwinionego zarzucanych mu czynów obowiązywał już Zbiór Zasad Etyki 
Zawodowej Sędziów (załącznik do uchwały Nr 16/2003 Krajowej Rady Sądownictwa 

 
5
z dnia 19 lutego 2003 r.). Zgodnie z § 3 Zbioru sędziemu nie wolno wykorzystać 
swego statusu i prestiżu sprawowanego urzędu w celu wspierania interesu własnego 
lub innych osób, zaś według § 5 pkt 2 sędzia powinien unikać zachowań, które 
mogłyby przynieść ujmę godności sędziego lub osłabić zaufanie do jego 
bezstronności, nawet jeśli nie zostały wyodrębnione w Zbiorze. Jednocześnie, jak to 
stwierdził Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w wyroku z dnia 23 lutego 2006 r. 
(SNO 2/06) naruszenie przez sędziego przepisów Zbioru Etyki Zawodowej Sędziów, 
może być kwalifikowane jako przewinienie dyscyplinarne w rozumieniu art. 107 § 1 
Prawa o ustroju sądów powszechnych. Nakaz postępowania przez sędziego w sposób 
zgodny z zasadami etyki zawodu, a co za tym idzie możliwość przypisania sędziemu 
zachowania z nimi sprzecznego, naruszającego godność zawodu, jest niezależny też od 
tego, czy te zasady zostały skatalogowane i ujęte w postaci zbioru, bądź też, jeżeli 
zostały w takiej postaci ujęte – od ich wykładni dokonanej przez Krajową Radę 
Sądownictwa. „Nabycie przez sędziego na licytacji nieruchomości może stanowić 
naruszenie zakazu podejmowania przez sędziego działań finansowych, które mogą być 
odebrane jako wykorzystywanie jego pozycji zawodowej” (por. wyrok Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 13 października 2005 r., SNO 47/05). 
Sąd Najwyższy-Sąd Dyscyplinarny zgadza się z oceną obydwu skarżących, że 
postępowanie obwinionego mogło zostać odebrane przez osoby współpracujące lub 
uczestników licytacji jako wykorzystanie tego faktu dla ochrony interesów osób 
związanych z obwinionym sędzią i rodzić wątpliwości co do jego bezstronności. Takie 
postępowanie może wywierać niekorzystny wpływ na innych pracowników resortu 
sprawiedliwości i obniżać autorytet sędziego także poza środowiskiem pracy i w opinii 
publicznej, sprawiając wrażenie, że piastowanie stanowiska sędziego stwarza niczym 
nieusprawiedliwione przywileje, podrywające zaufanie do zasady równości wszystkich 
obywateli wobec prawa. Stąd też w ocenie Sądu Najwyższego – Sądu 
Dyscyplinarnego pożądanego celu nie osiągnęłaby ani kara upomnienia, ani kara 
nagany wymierzona obwinionemu, bowiem kary te, poza uświadomieniem naganności 
postępowania i podwyższeniem krytycznej samooceny w omawianym przypadku nie 
przecinają powiązań, które legły u podstaw popełnionych przewinień. 
Stąd 
też, 
zdaniem 
Sądu 
Najwyższego 
– 
Sądu 
Dyscyplinarnego, 
w 
przedmiotowym stanie faktycznym, karą właściwą dla obwinionego jest kara 
przeniesienia na inne miejsce służbowe. 
Z powyższych motywów należało, na podstawie art. 109 § 1 pkt 4 Prawa o u.s.p., 
orzec jak w sentencji wyroku.