SNO 26/05

WYROK  Z  DNIA  9  CZERWCA  2005  R. 
SNO  26/05 
 
Szkodliwość społeczna popełnionego przewinienia służbowego bez 
wątpienia podlega stopniowaniu, a w zależności od ustaleń poczynionych w 
tym zakresie można dojść do wniosku, że czyn nie stanowi przewinienia 
dyscyplinarnego – z uwagi na znikomy ładunek szkodliwości, że stanowi 
wypadek mniejszej wagi – gdy szkodliwość jest większa niż znikoma i 
wreszcie, że przewinienie należy do kategorii czynów, które ze względu na 
stopień szkodliwości podlegają ukaraniu jedną z kar dyscyplinarnych 
przewidzianych w art. 109 § 1 u.s.p. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Ewa Strużyna (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Andrzej Kijowski. 
 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na rozprawie z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego sędziego Sądu Okręgowego oraz 
protokolanta po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy sędziego Sądu 
Rejonowego w związku z odwołaniem obwinionej od wyroku Sądu 
Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 17 stycznia 2005 r., sygn. akt (...) 
 
I. 
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawie art. 108 § 2 
ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 
1070)  u m o r z y ł  p o s t ę p o w a n i e  w  zakresie wymierzenia 
kary dyscyplinarnej; 
II. 
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy; 
III. 
kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa. 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2005 r., 
sygn. akt (...), uznał sędziego Sądu Rejonowego za winną przewinienia 
służbowego określonego w art. 107 §1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych, polegającego na tym, że w dniu 30 kwietnia 2002 
r., orzekając w sprawie Sądu Rejonowego (oznaczonej sygnaturą II K 11/02), 
przeciwko Robertowi D. oskarżonemu o popełnienie czynu określonego w art. 
305 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, w 
sposób rażący i oczywisty naruszyła prawo procesowe, to jest przepisy art. 387 
§ 2 k.p.k. i art. 414 § 1 k.p.k. w ten sposób, że uwzględniła wniosek 
oskarżonego o wydanie wyroku skazującego i skazała go na karę grzywny 
pomimo, że treść złożonej w sprawie opinii biegłych lekarzy psychiatrów 
obligowała Sąd do umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy 

 
2 
i na podstawie art. 107 § 1 oraz art. 109 § 2 pkt 1 cyt. ustawy orzekł wobec niej 
karę upomnienia. 
Odwołanie od powyższego orzeczenia złożyła obwiniona sędzia Sądu 
Rejonowego, zarzucając: 
1. na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. obrazę przepisów postępowania w 
postaci naruszenia dyrektyw zawartych w art. 7 k.p.k. poprzez 
przypisanie 
obwinionej 
popełnienia 
czynu 
polegającego 
na 
uwzględnieniu wniosku oskarżonego o wydanie wyroku skazującego i 
skazaniu go na karę grzywny, pomimo, że treść opinii biegłych lekarzy 
psychiatrów obligowała sąd do umorzenia postępowania z powodu 
niepoczytalności sprawcy, podczas gdy zebrany materiał dowodowy 
pozwala jedynie na przypisanie czynu, że obwiniona nie dokonała 
oceny istniejącej w sprawie opinii psychiatrycznej, w wyniku czego – 
stosownie do wyników tej oceny – „nie umorzyła postępowania 
karnego, bądź nie wezwała biegłych, czy też nie dopuściła dowodu z 
opinii innych biegłych psychiatrów”; 
2. na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. obrazę przepisów postępowania 
poprzez dowolne przyjęcie, że obwiniona przystąpiła do rozpoznania 
sprawy bez należytego zapoznania się z aktami, podczas gdy brak jest w 
sprawie dowodów uprawniających do takiego twierdzenia; 
3. na podstawie art. 438 pkt 1 k.p.k. obrazę materialnych zasad 
odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów poprzez przyjęcie, że czyn 
obwinionej odznacza się znacznym stopniem społecznej szkodliwości, 
„podczas gdy stosownie do treści art. 1 § 2 k.k. (a contrario ) czyn 
zawierający ładunek nieznaczny, znaczny i wysoki społecznej 
szkodliwości są przestępstwami, w sytuacji gdy czyn obwinionej 
przestępstwem nie jest i wobec tego może być jedynie ewentualnie 
stopniowany w ramach znikomości społecznej szkodliwości” 
i w konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz umorzenie 
postępowania dyscyplinarnego na mocy art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. 
Zastępca 
Rzecznika 
Dyscyplinarnego, 
uczestniczący 
w 
rozprawie 
dyscyplinarnej odwoławczej, wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego 
wyroku w zakresie orzeczenia o popełnieniu przez obwinioną przewinienia 
dyscyplinarnego i umorzenie postępowania – na podstawie art. 108 § 2 u.s.p. w 
zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołanie nie jest zasadne. W świetle analizy materiału dowodowego 
zebranego w sprawie przeciwko Robertowi D. oskarżonemu o popełnienie 
czynu określonego w art. 305 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo 
własności przemysłowej (tzn. w sprawie Sądu Rejonowego oznaczonej 
sygnaturą II K 11/02), brak podstaw do uwzględnienia podniesionego w 
odwołaniu zarzutu wydania zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego z rażącą 

 
3 
obrazą przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść tego orzeczenia. 
Niesłuszny jest w szczególności zarzut naruszenia przez Sąd Dyscyplinarny 
pierwszej instancji wyrażonej w art. 7 k.p.k. zasady swobodnej oceny dowodów 
i dokonania dowolnych ustaleń w przedmiocie popełnienia przez obwinioną 
przewinienia służbowego, określonego w art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju 
sądów powszechnych. 
Niezasadny jest także prezentowany w odwołaniu zarzut, że obwinionej 
można przypisać jedynie zaniechanie dokonania oceny opinii o stanie zdrowia 
psychicznego oskarżonego Roberta D., a zatem ustalenie Sądu Dyscyplinarnego 
pierwszej instancji, że obwiniona przystąpiła do rozpoznania sprawy bez 
należytego zapoznania się z aktami jest dowolne. 
Na wstępie należy zauważyć, że nie wiadomo co oznacza stwierdzenie o 
zaniechaniu dokonania oceny opinii psychiatrycznej i w czym tkwi różnica 
pomiędzy przyznaniem przez obwinioną tej okoliczności a konstatacją Sądu 
Dyscyplinarnego pierwszej instancji, że przystąpiła do rozpoznania sprawy bez 
uprzedniego należytego zapoznania się z aktami, a w szczególności treścią 
opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego. W uzasadnieniu odwołania 
wyraźnie przyznaje się, że „fakt istnienia opinii psychiatrycznej w chwili 
wyrokowania znajdował się poza świadomością obwinionej”. W sytuacji, gdy 
obwiniona sama dopuściła dowód z opinii o stanie zdrowia psychicznego 
oskarżonego (k. 75 akt) i następnie, w przeddzień rozprawy, wydała 
postanowienie o przyznaniu biegłym psychiatrom wynagrodzenia (k. 85), to że 
„fakt istnienia opinii ... znajdował się poza świadomością obwinionej” może 
wynikać wyłącznie z tego, że opinii tej po prostu nie przeczytała. Wyrok 
skazujący Roberta D. nie pozostawia więc żadnej wątpliwości co do tego, że 
orzekająca w tej sprawie sędzia nie zapoznała się z treścią dowodu w postaci 
opinii psychiatrycznej, dowodu niezwykle istotnego, gdyż rozstrzygającego o 
odpowiedzialności karnej sprawcy. 
Prezentowana w odwołaniu argumentacja, że doszło do jakiegoś 
„nieświadomego” naruszenia przepisów postępowania, na skutek nadmiernego 
obciążenia obwinionej obowiązkami służbowymi – tzn. liczbą sesji w miesiącu 
oraz rodzajem i ilością spraw wyznaczonych do rozpoznania na posiedzeniu w 
dniu 30 kwietnia 2002 r. jest nieprzekonywująca. Nie sposób bowiem przyjąć, 
że już w trzeciej godzinie po rozpoczęciu posiedzenia (przedmiotową sprawę 
wywołano o godz. 10.30) obwiniona była tak przemęczona, że nie była w stanie 
kontrolować przebiegu dokonywanych czynności i na skutek – jak napisano w 
uzasadnieniu odwołania – „braku należytej koncentracji spowodowanej 
nadmiernym obciążeniem” obwiniona „nie miała na uwadze opinii biegłych i w 
związku z tym nie dokonała jej oceny”. Trudno także nie dostrzegać 
sprzeczności w podejmowaniu przez obwinioną próby wykazania, że nie 
popełniła żadnego przewinienia, jeśli zestawi się cytowane wyżej stwierdzenia 
mające świadczyć o rzekomym jakoby „nieświadomym” zaniechaniu oceny 
opinii psychiatrycznej z konstatacją „obwiniona przyznaje, że nie dokonała 

 
4 
oceny opinii biegłych psychiatrów, który to brak oceny stanowi obrazę 
przepisów postępowania”. 
Tylko na marginesie można zauważyć, że bez znaczenia dla ustaleń 
faktycznych dotyczących przewinienia dyscyplinarnego obwinionej są zawarte 
w uzasadnieniu odwołania rozważania w przedmiocie procedowania przez sąd 
w zależności od oceny opinii biegłych, a także dalszy przebieg postępowania po 
uchyleniu – w wyniku uwzględnienia kasacji wniesionej na korzyść 
oskarżonego przez Prokuratora Generalnego – wyroku wydanego przez 
obwinioną w niniejszej sprawie. 
Bezpodstawny jest także zarzut obrazy prawa materialnego przez Sąd 
Dyscyplinarny pierwszej instancji na skutek przyjęcia, że czyn obwinionej 
charakteryzuje znaczny stopień społecznej szkodliwości. Nie można podzielić 
przekonania wyrażonego w uzasadnieniu odwołania, że pojęcie „społecznej 
szkodliwości” stanowi wyłącznie „kategorię prawa karnego materialnego”, a 
zatem niedopuszczalny jest zabieg wartościowania społecznej szkodliwości 
czynu nie stanowiącego przestępstwa w stopniach „znikomy, nieznaczny, 
znaczny i wysoki”. Szkodliwość społeczna popełnionego przewinienia 
służbowego bez wątpienia podlega stopniowaniu, a w zależności od ustaleń 
poczynionych w tym zakresie można dojść do wniosku, że czyn nie stanowi 
przewinienia dyscyplinarnego – z uwagi na znikomy ładunek szkodliwości 
stanowi wypadek mniejszej wagi – gdy szkodliwość jest większa niż znikoma i 
wreszcie, że przewinienie należy do kategorii czynów, które ze względu na 
stopień szkodliwości, podlegają ukaraniu jedną z kar dyscyplinarnych 
przewidzianych w art. 109 § 1 u.s.p. W kategoriach społecznej szkodliwości, 
mających charakter uniwersalny, można ponadto oceniać każdy czyn 
(zachowanie się) człowieka, bez względu na to, czy narusza on normy karne czy 
normy służbowe, społeczne, moralne, etyczne, itp. 
Przypomnieć także należy, że obraza prawa materialnego ma miejsce 
wówczas, gdy sąd zastosował do ustalonych w sprawie faktów błędny przepis 
prawa albo nie zastosował tego przepisu prawa do którego zastosowania był 
zobowiązany w konkretnie ustalonych okolicznościach faktycznych. W realiach 
niniejszej sprawy o wskazanej podstawie odwoławczej można by zatem mówić 
wówczas, gdyby Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji ustalił, że stopień 
szkodliwości czynu przypisanego obwinionej jest znikomy, a mimo to uznał, że 
stanowi on przewinienie dyscyplinarne. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca 
w sprawie i kwestionując zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia, skarżąca 
stawia w istocie zarzut błędnych ustaleń faktycznych. 
Nie jest to jednak zarzut zasadny. Stopień szkodliwości przypisanego 
obwinionej czynu wyznaczają fakty odnoszące się do stopnia oczywistości 
naruszenia tym czynem prawa i negatywnego skutku dla dobra wymiaru 
sprawiedliwości. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w pełni podziela zatem 
ocenę zachowań obwinionej przez Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji, jako 
oczywistą i rażącą obrazę prawa, uzasadniającą orzeczenie kary dyscyplinarnej. 

 
5 
Mając natomiast na uwadze fakt, że od daty popełnionego wykroczenia do 
chwili wydania niniejszego orzeczenia upłynął okres ponad 3 lat, o jakim mowa 
w art. 108 §1 u.s.p., Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, stosując się do 
nakazu wynikającego z treści art. 108 § 2 zdanie 2 u.s.p., umorzył postępowanie 
w zakresie wymierzenia obwinionemu sędziemu Sądu Rejonowego kary 
dyscyplinarnej. 
O kosztach postępowania dyscyplinarnego w drugiej instancji orzeczono na 
podstawie art. 133 u.s.p.