SNO 25/06

WYROK  Z  DNIA  7  CZERWCA  2006  R. 
SNO  25/06 
 
Etyka zawodowa sędziów nakazuje powściągliwość w demonstrowaniu 
emocji, szczególnie w sytuacji, gdy nieuzasadniona ekspresja naraża inne osoby 
na poniżenie ich honoru i godności. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jan Bogdan Rychlicki. 
Sędziowie SN: Mirosław Bączyk, Lech Walentynowicz, (sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y   S ą d  D y s c y p l i n a r n y  na rozprawie z udziałem 
Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego oraz protokolanta 
po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w 
związku 
z 
odwołaniem 
Ministra 
Sprawiedliwości, 
Zastępcy 
Rzecznika 
Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego i obwinionego od wyroku Sądu 
Apelacyjnego  Sądu Dyscyplinarnego z dnia 8 lutego 2006 r., sygn. akt (...) 
 
1. z m i e n i ł  zaskarżony w y r o k  w ten sposób, że uchylił orzeczenie o 
wymierzeniu kary nagany i na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wymierzył 
obwinionemu karę dyscyplinarną upomnienia, a w pozostałej części zaskarżony 
wyrok utrzymał w mocy; 
2. kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2006 roku Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny: 
1. uznał sędziego Sądu Rejonowego za winnego tego, że jako sędzia tego Sądu 
dopuścił się zachowań przynoszących ujmę godności sędziego i naruszających 
obowiązki określone w ślubowaniu oraz zasadach etyki sędziów w ten sposób, że w 
styczniu 2004 roku w sekretariacie Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w obecności 
osób trzecich, zwracając się do Wiceprezesa Sądu Rejonowego, podniesionym głosem 
zakwestionował słuszność zarządzenia wiceprezesa, a w dniu 2 grudnia 2004 r. w 
sekretariacie Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w obecności osób trzecich 
podniesionym tonem, zwracając się do kierownika sekretariatu Elżbiety Ł., 
przedstawił swoją ocenę treści zeznań złożonych przez nią w postępowaniu 
dyscyplinarnym [sygn. akt Kd (...)] grożąc spowodowaniem wszczęcia postępowania 
karnego oraz sugerował, że jest ona osobą kłamliwą, która z przewodniczącym 
Wydziału manipuluje przy wpływie akt i groził zawiadomieniem Sądu Okręgowego, 
wywołując u Elżbiety Ł. poczucie poniżenia, to jest popełnienia czynu opisanego w 

 
2 
art. 107 § 1 u.s.p. w związku z art. 82 § 2 u.s.p. i za to na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 
u.s.p. wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany; 
2. uniewinnił sędziego Sądu Rejonowego od zarzutu popełnienia czynu z art. 107 
§ 1 u.s.p. w związku z art. 82 § 2 u.s.p. polegającym na tym, że w sierpniu 2004 roku 
zarzucił sekretarzowi sądowemu Zofii K., iż nie poinformowała go, że Wiceprezes 
Sądu Rejonowego nadał służbowy bieg skardze złożonej przez obrońcę jednego z 
oskarżonych w sprawie II K 424/04, a nadto w okresie po sierpniu 2004 roku 
wielokrotnie sporządzał pisma (notatki), w których wytykał każde jej uchybienie, a 
także zapowiedział, iż zostanie wobec niej wszczęte postępowanie dyscyplinarne, w 
konsekwencji czego osoba ta poczuła się poniżona; 
3. kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa. 
Sąd Dyscyplinarny ustalił, że obwiniony jest sędzią Sądu Rejonowego od 1992 
roku, pracującym w Wydziale II Karnym, którego przewodniczącym od 1983 roku jest 
sędzia X. Y., a kierownikiem sekretariatu jest Elżbieta Ł. W ocenie przełożonych 
obwiniony sędzia do 2000 roku wykonywał prawidłowo obowiązki służbowe. Od 
2002 roku zaczął zgłaszać zastrzeżenia co do przydzielania spraw poszczególnym 
sędziom, wskazując na naruszenie zasady określonej w art. 351 k.p.k. Przeprowadzona 
przez Prezesa Sądu Rejonowego kontrola ujawniła jedynie kilka przypadków 
nieprawidłowości, które zostały wyjaśnione w sposób przekonywający przez Elżbietę 
Ł. Zastrzeżenia obwinionego sędziego nasiliły się w 2004 roku i zaczęły przybierać 
niekulturalną formę. 
W dniu 19 stycznia 2004 r. w pokoju kierownika sekretariatu Wydziału II 
Karnego 
doszło 
do 
scysji 
słownej 
między 
sędzią 
Sądu 
Rejonowego 
a 
przewodniczącym Wydziału X. Y. na tle przydzielenia do rozpoznania wniosku o 
zaliczenie na poczet kary tymczasowego aresztowania. Sędzia Sądu Rejonowego – 
kwestionując przydział – kłócił się z przełożonym, mówiąc podniesionym głosem w 
obecności pracowników sekretariatu oraz adwokata G. J. 
W 
następstwie 
powiadomienia 
przez 
sędziego 
Sądu 
Rejonowego 
o 
nieprawidłowościach w rejestrowaniu spraw karnych, została przeprowadzona w dniu 
12 sierpnia 2004 r. lustracja przez wizytatora Sądu Okręgowego, ujawniająca jedynie 
cztery przypadki bezzasadnych przydziałów spraw za okres od dnia 1 stycznia 2004 r., 
nie dotyczących sędziego Sądu Rejonowego. 
Obwiniony sędzia miał pretensję do sekretarza sądowego Zofii K., stale z nim 
współpracującej, za wyjaśnienia złożone w postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym 
sposobu ogłoszenia przez niego wyroku w sprawie II K 424/02. Narastająca atmosfera 
napięcia i braku zaufania między nimi spowodowała, że wystąpili o zmianę przydziału 
sekretarki, co nastąpiło we wrześniu 2005 roku. 
W dniu 2 grudnia 2004 r. Elżbieta Ł. poinformowała obwinionego sędziego, że 
wpłynęła nowa sprawa, która została przydzielona mu do rozpoznania. Obwiniony 

 
3 
wówczas zarzucił jej manipulowanie wpływem i nazwał ją „kłamliwą osobą”, 
zachowując się impulsywnie i nienaturalnie w obecności innych pracowników. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, że zachowanie obwinionego, które 
miało miejsce w styczniu i grudniu 2004 roku, wyczerpuje znamiona przewinienia 
dyscyplinarnego (art. 107 § 1 u.s.p. w związku z art. 82 § 2 u.s.p.). Polegało ono na 
publicznym obrażaniu kierowniczki sekretariatu oraz wywoływaniu u niej poczucia 
niższości i zagrożenia, a ponadto na publicznym manifestowaniu wrogości wobec 
przełożonego 
i 
podważaniu 
słuszności 
jego 
zarządzeń. 
Spowodowało 
to 
nieuzasadnione napięcia w miejscu pracy oraz dezorganizację polegającą na 
konieczności przesunięć personalnych. Orzeczona kara nagany (art. 109 § 1 pkt 2 
u.s.p.) uznana została w związku z tym za odpowiednią, spełniającą również cel 
wychowawczy. 
Sędzia Sądu 
Rejonowego został 
natomiast uniewinniony od zarzutu 
szykanowania i poniżania Zofii K. 
Wyrok został zaskarżony na korzyść oraz niekorzyść obwinionego. 
Obwiniony sędzia zakwestionował dokonane ustalenia faktyczne opisujące czyn 
mu przypisany oraz kwalifikację prawną czynu. W konsekwencji wniósł o 
uniewinnienie od zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, ewentualnie o 
uchylenie wyroku w części orzekającej karę i przekazanie w tym zakresie sprawy do 
ponownego rozpoznania. 
W 
odwołaniach 
Ministra 
Sprawiedliwości 
oraz 
Zastępcy 
Rzecznika 
Dyscyplinarnego, wniesionych na niekorzyść obwinionego w części dotyczącej 
wyłącznie orzeczonej kary, zawarte zostały wnioski o zmianę zaskarżonego wyroku w 
tej części i wymierzenie sędziemu Sądu Rejonowego kary dyscyplinarnej 
przeniesienia na inne miejsce służbowe (art. 109 § 1 pkt 4 u.s.p.). 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Ustalenia Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego potwierdzające zdarzenia 
ze stycznia i grudnia 2004 roku, zakwalifikowane jako przewinienia dyscyplinarne 
określone w art. 107 § 1 u.s.p. w związku z art. 82 § 2 u.s.p., są trafne. Znalazły one 
potwierdzenie w zeznaniach wszystkich przesłuchanych świadków, tyle tylko że 
wiadomości niektórych z nich, mających większe możliwości percepcji, były szersze. 
W konsekwencji nie wystąpiła sugerowana przez obwinionego sprzeczność w tych 
zeznaniach. 
Obwiniony niewątpliwie przedstawił publicznie zarzuty wobec przełożonego i 
kierowniczki sekretariatu, a przy tym były to zarzuty nieuzasadnione, o czym 
zaświadcza protokół lustracji przeprowadzonej przez sędziego wizytatora Sądu 
Okręgowego. 

 
4 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny słusznie odwołał się do wysokich 
wymagań stawianych sędziemu przy pełnieniu czynności służbowych i w życiu 
prywatnym. W świetle tych zasad obwiniony sędzia zachował się nagannie, w 
szczególności ze względu na miejsce i sposób przedstawienia zarzutów. Znamienna 
jest wypowiedź adwokata G. J., świadka scysji między sędziami w styczniu 2004 roku, 
który był „zaskoczony” i „zażenowany”. Nie była to więc sugerowana przez 
obwinionego „rozmowa” bądź „dyskusja”. Wysoce niestosowne były również zarzuty 
przedstawione publicznie kierowniczce sekretariatu w dniu 2 grudnia 2004 r. 
Etyka zawodowa sędziów nakazuje powściągliwość w demonstrowaniu emocji, 
szczególnie w sytuacji, gdy nieuzasadniona ekspresja naraża inne osoby na poniżenie 
ich honoru i godności. Tymczasem zachowanie obwinionego doprowadziło do 
niepotrzebnych napięć w miejscu pracy oraz do angażowania pracowników 
sekretariatu Wydziału Karnego w stresujące konflikty między sędziami. 
Sąd Apelacyjny wydał orzeczenie na podstawie materiału dowodowego 
umożliwiającego wszechstronne zbadanie przedstawionych obwinionemu zarzutów. 
Trafna jest również sądowa ocena tego materiału, mieszczącego się w granicach 
zarzutów. Miarą wnikliwości Sądu Dyscyplinarnego było uniewinnienie obwinionego 
od popełnienia jednego z zarzucanych czynów. 
Orzeczona kara z pewnością nie jest rażąco łagodna, dlatego nie można podzielić 
argumentów przedstawionych w odwołaniach Ministra Sprawiedliwości i Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego. Proponowana kara dyscyplinarna przeniesienia na inne 
miejsce służbowe musi być wykazana szczególnymi przyczynami, nie ujawnionymi w 
rozpoznawanej sprawie. Zadziwia niewiara w wychowawcze oddziaływanie kary 
wobec osoby sędziego i to sędziego karanego dyscyplinarnie po raz pierwszy. Nie 
może być tu mowy o prewencji ogólnej wobec środowiska sędziowskiego, w sytuacji 
zdarzenia bardzo zindywidualizowanego, ściśle powiązanego z osobowością 
obwinionego. 
Należy podkreślić, że jedynym podłożem konfliktu była rozbieżna ocena 
służbowego wymiaru obowiązków sędziowskich. Sędzia nie może być ograniczony w 
przedstawieniu swego poglądu w tym przedmiocie, mającym umocowanie ustawowe 
(art. 351 k.p.k.). Sędzia Sądu Rejonowego był więc uprawniony do zwrócenia uwagi 
na skalę swego obciążenia zawodowego, ale uczynił to w niewłaściwym miejscu, w 
sposób niestosowny, z nadmierną ekspresją. 
Uzewnętrznienie tego konfliktu miało charakter lokalny, „wydziałowy”, bez 
użycia niestosownych wyrażeń. Nie mogło więc w sposób widoczny oddziaływać na 
wizerunek wymiaru sprawiedliwości. Sędzia Sądu Rejonowego orzeka już w innym 
wydziale i współpracuje z innymi osobami. Stwarza to dogodne warunki do 
eliminowania napięć personalnych w przyszłości. Orzeczona wobec tego sędziego 

 
5 
kara dyscyplinarna powinna więc przede wszystkim spełnić cel wychowawczy i taką 
adekwatną karą jest upomnienie (art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p.). 
Z tych względów należało skorygować na korzyść obwinionego orzeczenie o 
wymiarze kary (art. 438 pkt 4 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p.), a w pozostałej części 
zaskarżony wyrok utrzymać w mocy (art. 437 § 1 k.p.k. i art. 456 k.p.k. w związku z 
art. 128 u.s.p.).