SNO 23/05

WYROK  Z  DNIA  25  MAJA  2005  R. 
SNO  23/05 
 
Instytucja tzw. dobrowolnego poddania się karze (art. 387 k.p.k.) 
funkcjonuje w postępowaniu karnym od dnia 1 września 1998 r. Poprzez 
art. 128 u.s.p. może być ona stosowana także w sprawach dyscyplinarnych 
m. in. sędziów i asesorów sądowych (art. 136 § 2 u.s.p.). Wprawdzie przy 
instytucji tej wymiar kary jest uzgadniany między stronami, jako że 
uwzględnienie wniosku jest uzależnione od braku sprzeciwu m. in. 
prokuratora jako oskarżyciela, a przy tym musi on być zaaprobowany 
przez sąd, który może uzależniać uwzględnienie tegoż wniosku od 
dokonania w nim określonych zmian (art. 387 § 3 k.p.k.), to jednak zapadły 
w tym trybie wyrok podlega kontroli instancyjnej na ogólnych zasadach, 
przeto można go zaskarżyć także jedynie odnośnie do kary. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Tomasz Grzegorczyk (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Jacek Gudowski, Bronisław Czech. 
 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na rozprawie z udziałem Zastępcy 
Rzecznika 
Dyscyplinarnego 
przy 
Sądzie 
Okręgowym 
sędziego 
Sądu 
Okręgowego oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. sprawy 
b. 
asesora 
Sądu 
Rejonowego 
w 
związku 
z 
odwołaniem 
Ministra 
Sprawiedliwości na niekorzyść obwinionej w części dotyczącej orzeczenia o 
karze od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 10 grudnia 
2004 r., sygn. akt (...) 
 
u c h y l i ł   w y r o k   Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w 
zaskarżonej części i przekazał sprawę w tym zakresie temu Sądowi do 
ponownego rozpoznania. 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Były asesor Sądu Rejonowego została obwiniona o to, że w okresie od dnia 
12 do 28 stycznia 2004 r., jako asesor sądowy, mając powierzone obowiązki 
sędziego, dopuściła się rażącego i oczywistego naruszenia art. 412 i 418 k.p.k. w 
ten sposób, że rozpoznając sprawę, sygn. akt VI K 463/03, w dniu 12 stycznia 
2004 r. po przeprowadzeniu posiedzenia sporządziła wyrok, ale go nie ogłosiła, 
następnie zarządziła doręczenie jego odpisu oskarżonemu oraz prokuratorowi, a 
w kolejnych dniach, działając wspólnie z inną osobą usunęła go z akt i w jego 
miejsce sporządziła i podpisała dokument zatytułowany „wyrok zaoczny”, który 
dołączyła do akt i doręczyła prokuratorowi oraz oskarżonemu a także o to, że w 
tym samym czasie i miejscu dopuściła się rażącego naruszenia art.148 § 1 k.p.k. 

 
2 
w ten sposób, że rozpoznając sprawę, sygn. akt VI K 463/03, działając wspólnie 
z inną osobą usunęła z akt sprawy protokół posiedzenia z dnia 12 stycznia 2004 
r., a w jego miejsce dołączyła do akt inny protokół poświadczający nieprawdę 
co do przebiegu posiedzenia i skierowania sprawy na rozprawę oraz sporządziła 
protokół rozprawy głównej, która nie odbyła się, tj. przewinień z art.107 § 1 
u.s.p. 
Na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym – Sądem Dyscyplinarnym w dniu 
10 grudnia 2004 r. obwiniona przyznała się do winy i wystąpiła z wnioskiem o 
tzw. dobrowolne poddanie się karze oraz ukaranie jej bez dalszego 
postępowania dowodowego z orzeczeniem kary upomnienia. Zastępca 
Rzecznika Dyscyplinarnego wyraził zgodę na tę propozycję, a Sąd 
uwzględniając wniosek obwinionej, wyrokiem z dnia 10 grudnia 2004 r., uznał 
ją winną zarzucanych przewinień i orzekł karę upomnienia. 
Z odwołaniem od tego wyroku, ale jedynie w części dotyczącej orzeczenia 
o karze, wystąpił na niekorzyść obwinionej Minister Sprawiedliwości, 
zarzucając rażącą niewspółmierność kary w stosunku do szkodliwości 
społecznej przewinienia, domagając się zmiany orzeczenia przez wymierzenie 
obwinionej w instancji odwoławczej kary złożenia z urzędu. Na rozprawie 
odwoławczej odwołanie to zostało poparte przez Zastępcę Rzecznika 
Dyscyplinarnego, aczkolwiek z zastrzeżeniem co do końcowego wniosku 
odnośnie sugerowanej w odwołaniu kary, zaś obwiniona wnosiła o utrzymanie 
w mocy zaskarżonego wyroku. 
Rozpoznając 
ten 
środek 
odwoławczy, 
Sąd 
Najwyższy 
– 
Sąd 
Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Instytucja tzw. dobrowolnego poddania się karze (art. 387 k.p.k.) 
funkcjonuje w postępowaniu karnym od dnia 1 września 1998 r. Poprzez art. 
128 u.s.p. może być ona stosowana także w sprawach dyscyplinarnych, m.in. 
sędziów i asesorów (art. 136 § 2 u.s.p.). W doktrynie procesu karnego, jak i w 
orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie przyjmuje się, że wprawdzie przy tej 
instytucji wymiar kary jest uzgadniany między stronami, jako że uwzględnienie 
wniosku jest uzależnione od braku sprzeciwu m.in. prokuratora jako 
oskarżyciela, a przy tym musi on być zaaprobowany przez sąd, który może 
uzależniać uwzględnienie tego wniosku od dokonania w nim określonych zmian 
(art. 387 § 3 k.p.k.), to jednak zapadły w tym trybie wyrok podlega kontroli 
instancyjnej na ogólnych zasadach, przeto można go zaskarżyć także odnośnie 
jedynie do kary (zob. np. P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks 
postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2004, t. II, s.409; K. Boratyńska, 
A. Górski, A. Sakowicz, A. Ważny: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, 
Warszawa 2005, s. 712 oraz postanowienie SN z dnia 17 października 2000 r., 
V KKN 362/00, OSNKW 2001, z. 1-2, poz. 9). 
Stanowisko to pozostaje w pełni aktualne także przy stosowaniu wskazanej 
instytucji 
w 
postępowaniu 
dyscyplinarnym. 
Odwołanie 
Ministra 

 
3 
Sprawiedliwości w tej sprawie jest przy tym zasadne. Skarżący trafnie podnosi, 
że sąd meriti orzekając pominął, przy akceptacji proponowanej przez obwinioną 
i aprobowanej przez Rzecznika Dyscyplinarnego kary, takie okoliczności, jak 
celowość jej działania, wyjątkową naganność zachowania, gdyż obwiniona 
wciągnęła w swoje czynności sprawcze innych pracowników sądu oraz że 
szkodliwość społeczna czynów obwinionej w sposób szczególny ugodziła w 
powagę 
wymiaru 
sprawiedliwości. 
Rzeczywiście 
analiza 
uzasadnienia 
zaskarżonego wyroku wskazuje, iż sąd akcentuje jedynie okoliczności 
łagodzące, takie jak krótki staż pracy obwinionej w sądzie, brak doświadczenia, 
popełnienie czynu po raz pierwszy i przyznanie się do niego na rozprawie. Nie 
dostrzega natomiast okoliczności, które w istotny sposób rzutują na szczególną 
naganność zachowania obwinionej, a więc powinny być wzięte pod uwagę także 
przy doborze rodzaju kary dyscyplinarnej, nawet w trybie dobrowolnego 
poddania się tej karze. Tryb ten nie oznacza bowiem, że orzeka się w nim karę 
jaką proponuje obwiniony, lecz nadal karę odpowiadającą zawinieniu i 
szkodliwości społecznej czynu tyle, że uwzględniając także fakt dobrowolnego 
poddania się karze, a więc pozytywną postawę sprawcy. W sprawie tej zaś sąd 
meriti 
kwituje 
szkodliwość 
czynów 
obwinionej 
bardzo 
ogólnikowo, 
stwierdzając jedynie, że zachowanie jej stanowi „poważne naruszenie 
obowiązujących przepisów procedury karnej”. Sąd ten nie zauważył, że 
obwiniona, będąca prawnikiem i wykonująca czynności sędziego, w istocie 
sfałszowała dokumentację procesową, przekazała przy tym stronom w tej samej 
sprawie dwukrotnie różne wyroki, wciągnęła do tego procederu osoby trzecie – 
pracowników sądu, a więc że w sposób szczególny ugodziła w powagę wymiaru 
sprawiedliwości i niezbędne zaufanie obywateli do sądu. 
Na marginesie jedynie, gdyż w tej części wyroku nie zaskarżono, zwrócić 
należy uwagę, że sąd pierwszej instancji nie procedował na rozprawie w dniu 10 
grudnia 2004 r. w sposób w pełni prawidłowy. Rzecz w tym, że obwiniona w 
postępowaniu przed Rzecznikiem Dyscyplinarnym tylko częściowo przyznała 
się do popełnienia pierwszego z przewinień, zasłaniała się niepamięcią i 
zaprzeczała niektórym okolicznościom (zob. wniosek Rzecznika o pociągnięcie 
jej do odpowiedzialności), zaś na rozprawie ogólnie stwierdziła, że przyznaje się 
do stawianych zarzutów i skorzystała z prawa do odmowy składania wyjaśnień. 
Wyjaśnienia te odczytano, a obwiniona jedynie je potwierdzała, oświadczając 
przy tym, że nie będzie odpowiadała ani odnośnie tych wyjaśnień, ani na pytania 
Sądu czy Rzecznika. Instytucja dobrowolnego poddania się karze to konstrukcja 
zakładająca pewne koncesje na rzecz oskarżonego, ale jedynie wtedy, gdy nie 
tylko okoliczności popełnienia przezeń czynu nie budzą wątpliwości, ale też i 
cele postępowania, w tym wychowawcze, zostaną osiągnięte mimo 
nieprzeprowadzania rozprawy w całości. Uwzględnia się tu zatem także postawę 
samego obwinionego, a nie tylko fakt zgłoszenia przez niego wniosku o 
określone ukaranie. Rzutować to powinno zarówno na samo procedowanie, jak i 

 
4 
na akceptację wnioskowanej przez obwinionego kary. W tej sprawie procedura 
powyższa nie w pełni została zastosowana. 
Wracając jednak do głównego nurtu wywodu trzeba stwierdzić, że uznanie 
trafności zarzutów odwołania nie oznacza, iżby Sąd Najwyższy – Sąd 
Dyscyplinarny podzielał zawarte w jego petitum sugestie skarżącego o 
konieczności orzeczenia kary najsurowszej, czyli złożenia z urzędu i to w 
instancji odwoławczej. Po pierwsze dlatego, że w sprawie tej istnieją także, 
wskazane przez sąd pierwszej instancji okoliczności łagodzące. Po wtóre, 
dlatego, że do wydania orzeczenia w tej sprawie doszło w szczególnym trybie 
dobrowolnego poddania się karze, a nie w wyniku pełnej procedury 
pierwszoinstancyjnej. Tym samym zaostrzanie kary w drugiej instancji, przy 
potrzebie analizy pominiętych dotąd przez sąd, a wskazywanych wyżej 
okoliczności obciążających, godziłoby jednak w istotę prawa obwinionej do 
obrony, w tym odwołania się od orzeczenia o karze. Dlatego też Sąd Najwyższy 
jako odwoławczy sąd dyscyplinarny wyrok ten w zaskarżonej części uchylił i 
sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi 
Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji. 
Przy ponownym jej rozpoznawaniu sąd meriti będzie procedował jedynie w 
części uchylonej, czyli tylko odnośnie do kary, jako że w zakresie sprawstwa i 
winy obwinionej wyrok nie był zaskarżony i uprawomocnił się. Dlatego też, 
mając na uwadze wskazania płynące z art. 442 k.p.k.(w zw. z art. 128 u.s.p.), 
sąd ten powinien szczegółowo rozważyć wszystkie okoliczności, tak łagodzące 
jak obciążające, w tym i szkodliwość przypisanych obwinionej przewinień, i 
dopiero na tym tle rozstrzygnąć o rodzaju niezbędnej i zasadnej kary 
dyscyplinarnej. 
Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w wyroku.