SNO 22/07

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny2007-05-08
SNKarneodpowiedzialność karna sędziówWysokanajwyższy
immunitet sędziowskiodpowiedzialność karnawypadek drogowyzasady ruchu drogowegozwiązek przyczynowysąd dyscyplinarnySąd Najwyższy

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za spowodowanie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym i ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozpoznał zażalenie sędziego Sądu Rejonowego na uchwałę zezwalającą na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej za spowodowanie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym i ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu. Sędzia zarzucał obrazę prawa przez błędne przyjęcie, że dowody dostatecznie uzasadniają podejrzenie popełnienia przestępstwa, kwestionując zakres kognicji sądu dyscyplinarnego w zakresie ustalania związku przyczynowego. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za bezzasadne, podkreślając, że do zezwolenia wystarczające jest uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, a nie przesądzenie winy.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozpoznał sprawę dotyczącą zażalenia sędziego Sądu Rejonowego na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, która zezwoliła Prokuratorowi Okręgowemu na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Sędzia miał spowodować wypadek drogowy w dniu 27 października 2004 r., naruszając zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, co doprowadziło do zderzenia czołowego z innym pojazdem. W wyniku wypadku jedna osoba zmarła, druga doznała ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a trzecia obrażeń skutkujących rozstrojem zdrowia trwającym dłużej niż siedem dni. Sędzia w zażaleniu zarzucał obrazę prawa, twierdząc, że zebrane dowody nie uzasadniają dostatecznie podejrzenia popełnienia przestępstwa z art. 177 § 1 i 2 k.k., a sąd dyscyplinarny nie powinien wykraczać poza ocenę naruszenia zasad bezpieczeństwa. Kwestionował również ustalenie związku przyczynowego oraz wiarygodność zeznań świadków. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za bezzasadne. Podkreślił, że zgodnie z art. 80 § 2c Prawa o ustroju sądów powszechnych, do zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej wystarczające jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, a nie przesądzenie winy. Sąd dyscyplinarny ma zbadać, czy zarzut jest na tyle uprawdopodobniony, by wykluczyć oskarżanie bez uzasadnienia, co jest istotą immunitetu sędziowskiego. W tej sprawie, wobec przyznania przez sędziego faktu zderzenia i jego skutków, wniosek prokuratora nie nosił znamion szykany. Sąd uznał również, że ocena wiarygodności świadków jest przedwczesna na tym etapie postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, do zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej wystarczające jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, a nie przesądzenie winy i związku przyczynowego.

Uzasadnienie

Istotą immunitetu sędziowskiego jest ochrona niezawisłości sędziego przed bezpodstawnymi zarzutami, a nie całkowite zwolnienie od odpowiedzialności. Na etapie postępowania o zezwolenie sąd dyscyplinarny bada jedynie uprawdopodobnienie zarzutu, a nie pełną winę i związek przyczynowy, które są domeną sądu powszechnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy uchwały

Strona wygrywająca

Prokurator Okręgowy

Strony

NazwaTypRola
sędzia Sądu Rejonowegoosoba_fizycznaskarżący
Prokurator Okręgowyorgan_państwowywnioskodawca
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarnyinneinstancja odwoławcza
Zygmunt G.osoba_fizycznapokrzywdzony (zmarły)
Monika J.osoba_fizycznapokrzywdzona
Dawid J.osoba_fizycznapokrzywdzony

Przepisy (5)

Główne

k.k. art. 177 § 1

Kodeks karny

Przestępstwo spowodowania wypadku komunikacyjnego ma charakter skutkowy; dla uznania sprawcy winnym konieczne jest ustalenie związku przyczynowego między naruszeniem zasad bezpieczeństwa a wypadkiem.

k.k. art. 177 § 2

Kodeks karny

Szczególna kwalifikacja czynu w przypadku, gdy następstwem wypadku jest śmierć innej osoby albo ciężki uszczerbek na jej zdrowiu.

p.u.s.p. art. 80 § 2c

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Do zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej wystarczające jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa.

Pomocnicze

p.r.d. art. 39 § 1

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Obowiązek zapinania pasów bezpieczeństwa.

p.r.d. art. 39 § 3

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Obowiązek przewożenia dziecka w foteliku ochronnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Do zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej wystarczające jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. Sąd dyscyplinarny nie ma obowiązku przesądzania winy ani pełnego ustalania związku przyczynowego na etapie postępowania o zezwolenie. Immunitet sędziowski chroni niezawisłość, a nie przed bezpodstawnymi zarzutami. Fakt zderzenia i jego skutki były bezsporne, co wykluczało szykanę w postaci wniosku o uchylenie immunitetu. Ocena wiarygodności świadków jest przedwczesna na etapie postępowania o zezwolenie.

Odrzucone argumenty

Dowody zebrane w postępowaniu przygotowawczym nie uzasadniają dostatecznie podejrzenia popełnienia przestępstwa z art. 177 k.k. Sąd dyscyplinarny powinien ustalić związek przyczynowy między naruszeniem zasad bezpieczeństwa a skutkami wypadku. Niewłaściwa analiza wpływu niezapiętych pasów bezpieczeństwa, braku fotelika ochronnego i wadliwego mocowania zbiornika gazu na skutki wypadku. Rekonstrukcja przebiegu wypadku opiera się na niewiarygodnych zeznaniach świadków.

Godne uwagi sformułowania

Istotą immunitetu sędziowskiego jest bowiem nie ochrona sędziego przed odpowiedzialnością karną, ale gwarancja jego niezawisłości; ma on chronić wolność decyzji sędziego w sprawach, w których orzeka, przez zapobieżenie wywieraniu na niego nieformalnego nacisku przez kierowanie przeciwko niemu bezpodstawnych, fikcyjnych zarzutów. To, że fakty te miały miejsce przyznaje sam sędzia, nic zatem nie wskazuje na to, aby wystąpienie przez prokuratora o uchylenie immunitetu sędziego miało charakter szykany, czy mogło godzić bezpodstawnie w dobre imię sędziego.

Skład orzekający

Jerzy Steckiewicz

przewodniczący

Kazimierz Jaśkowski

sprawozdawca

Zbigniew Kwaśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kognicji sądu dyscyplinarnego w postępowaniu o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, znaczenie immunitetu sędziowskiego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej z immunitetem sędziowskim.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy immunitetu sędziowskiego i odpowiedzialności karnej sędziego za wypadek drogowy ze skutkiem śmiertelnym, co budzi zainteresowanie ze względu na wagę tematu i potencjalne konflikty interesów.

Czy sędzia może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej za wypadek? Sąd Najwyższy rozstrzyga o granicach immunitetu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
UCHWAŁA  Z  DNIA  8  MAJA  2007  R. 
SNO  22/07 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jerzy Steckiewicz. 
Sędziowie 
SN: 
Kazimierz 
Jaśkowski 
(sprawozdawca), 
Zbigniew 
Kwaśniewski. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  na posiedzeniu z 
udziałem sędziego Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego dla 
okręgu Sądu Okręgowego w sprawie sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w 
dniu 8 maja 2007 r. w związku z zażaleniem na uchwałę Sądu Apelacyjnego  Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 1 grudnia 2006 r., sygn. akt (...), w przedmiocie zezwolenia na 
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej 
 
u c h w a l i ł :  
1) u t r z y m a ć  zaskarżoną u c h w a ł ę  w  m o c y ;  
2) kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny  Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 1 grudnia 2006 r., sygn. akt 
(...), zezwolił Prokuratorowi Okręgowemu na pociągnięcie do odpowiedzialności 
karnej sędziego Sądu Rejonowego za czyn polegający na tym, że w dniu 27 
października 2004 r. w miejscowości A., woj. (...), kierując samochodem osobowym 
marki Fiat Brava o numerze rejestracyjnym (...) umyślnie naruszył zasady 
bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, iż prowadząc pojazd na odcinku 
drogi oznaczonym znakami poziomymi zakazu wyprzedzania, w warunkach znacznie 
ograniczonej widoczności, rozpoczął manewr wyprzedzania samochodu osobowego 
marki Mercedes 123D o numerze rejestracyjnym (...), a następnie nie powracając na 
swój pas ruchu, kontynuując wyprzedzanie nieustalonego samochodu osobowego i 
samochodu marki Żuk doprowadził do zderzenia czołowego z prawidłowo 
poruszającym się z przeciwnego kierunku ruchu samochodem marki Daewoo Lanos o 
numerze rejestracyjnym (...), w wyniku czego pasażer tegoż pojazdu Zygmunt G. 
doznał obrażeń ciała w postaci rozerwania mięśnia sercowego i worka osierdziowego 
z następowym masywnym krwotokiem do jamy opłucnej lewej, z wstrząsem 
pokrwotocznym, pourazowym i ostrą niewydolnością krążenia, skutkujących jego 
zgon; kierująca pojazdem marki Daewoo Lanos Monika J. doznała obrażeń ciała w 
postaci ran tłuczonych twarzy, złamania wieloodłamowego kości udowej lewej, 
złamania otwartego rzepki prawej, złamania rzepki lewej oraz złamania kości 

 
2 
łokciowej lewej skutkujących ciężkim uszczerbkiem na jej zdrowiu w postaci ciężkiej 
choroby długotrwałej, a nadto pasażer pojazdu marki Daewoo Lanos Dawid J. doznał 
obrażeń ciała w postaci uogólnionego stłuczenia głowy i brzucha z występującymi 
zaburzeniami 
emocjonalnymi 
o 
charakterze 
zespołu 
stresu 
pourazowego, 
powodującymi rozstrój jego zdrowia trwający dużej niż siedem dni, wyczerpującym 
znamiona przestępstwa z art. 177 § 1 i 2 k.k. Nadto Sąd Apelacyjny zawiesił sędziego 
Sądu Rejonowego w czynnościach służbowych i obniżył wysokość jego 
wynagrodzenia na czas trwania tego zawieszenia o 25 %, zaś kosztami postępowania 
w przedmiocie o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej 
obciążył Skarb Państwa. 
Na powyższą uchwałę zażalenie wniósł sędzia Sądu Rejonowego, zarzucając 
obrazę przepisu art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.  Prawo o ustroju sądów 
powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), polegającą na błędnym przyjęciu, że 
zebrane w toku postępowania przygotowawczego dowody dostatecznie uzasadniają 
podejrzenie popełnienia przestępstwa opisanego w treści uchwały. Skarżący podniósł, 
że nie można zaakceptować wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały 
poglądu, iż poza zakres kognicji sądu dyscyplinarnego wychodzi ustalenie związku 
przyczynowego pomiędzy naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym a 
wynikającymi stąd skutkami w postaci obrażeń ciała osób pokrzywdzonych. Zdaniem 
sędziego Sądu Rejonowego, rolą sądu dyscyplinarnego rozpoznającego wniosek o 
zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za przestępstwo 
spowodowania wypadku drogowego jest ocena zebranego materiału dowodowego z 
punktu widzenia tego, czy dostatecznie uzasadnia on również istnienie tego rodzaju 
związku przyczynowego, bez wystąpienia którego przypisanie sprawcy czynu 
zabronionego określonego w art. 177 k.k. nie jest dopuszczalne. Samo zatem 
poprzestanie na ocenie zebranych dowodów pod kątem jedynie naruszenia zasad 
bezpieczeństwa w ruchu lądowym i charakteru obrażeń ciała pokrzywdzonych 
powstałych w następstwie zderzenia pojazdów jest, jego zdaniem, niewystarczające do 
uznania, iż w konkretnym stanie faktycznym istotnie zachodzi uzasadnione 
podejrzenie popełnienia przestępstwa z art. 177 k.k., zwłaszcza gdy wiele okoliczności 
przemawia za tym, że zaistniałe skutki nie stanowiły normalnego następstwa zderzenia 
uczestniczących w wypadku pojazdów. Skarżący podniósł bowiem, iż zarówno 
kierująca samochodem Daewoo Lanos, jak i pasażer tego pojazdu nie mieli zapiętych 
pasów bezpieczeństwa mimo wynikającego z art. 39 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 
1997 r.  Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze 
zm.) obowiązku w tym zakresie, a jadące na tylnym siedzeniu dziecko  wbrew 
unormowaniu zawartemu w art. 39 ust 3 tego Prawa nie było przewożone w foteliku 
ochronnym. W zażaleniu podniesiono, że fakt ten nie został poddany głębszej analizie, 
a biegły w swojej opinii ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż niezapięcie pasów 

 
3 
bezpieczeństwa i przewożenie dziecka bez fotelika ochronnego mogło mieć wpływ na 
skutki wypadku. Ponadto, jak wskazuje skarżący, z opinii biegłego sądowego wynika, 
że w trakcie oględzin powypadkowych samochodu stwierdził on wadliwe lub 
uszkodzone w trakcie eksploatacji mocowanie zbiornika gazu, co spowodowało w 
trakcie wypadku jego przemieszczenie i uderzenie w oparcie tylnej kanapy. Wpływ 
tego ostatniego czynnika, jak podkreślił skarżący, nie był w ogóle brany pod uwagę. 
Drugi zarzut składającego zażalenie sprowadza się do stwierdzenia, iż rekonstrukcja 
przebiegu wypadku opiera się w dużej mierze na zeznaniach świadków, którzy w jego 
ocenie są niewiarygodni. 
Sędzia Sądu Rejonowego wniósł o zmianę uchwały poprzez nieuwzględnienie 
wniosku Prokuratora Okręgowego i odmowę zezwolenia na pociągnięcie go do 
odpowiedzialności karnej, ewentualnie uchylenie uchwały i przekazanie sprawy 
Sądowi Dyscyplinarnemu  Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Zażalenie jest bezzasadne. 
Artykuł 177 k.k. w paragrafie pierwszym penalizuje czyn, którego sprawca, 
naruszając, chociażby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, 
wodnym lub powietrznym, powoduje nieumyślnie wypadek, którego skutkiem jest 
uszczerbek na zdrowiu innej osoby, polegający na naruszeniu czynności narządu ciała 
lub rozstroju zdrowia przez okres przekraczający siedmiu dni. Paragraf drugi tego 
przepisu osobno traktuje sytuację, w której następstwem wypadku jest śmierć innej 
osoby albo ciężki uszczerbek na jej zdrowiu. 
Jest oczywiste, iż przestępstwo spowodowania wypadku komunikacyjnego 
określone w tym przepisie ma charakter skutkowy, a zatem, że dla uznania sprawcy 
winnym jego popełnienia konieczne jest ustalenie, że pomiędzy stwierdzonym 
naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu a zaistniałym wypadkiem zachodzi 
związek przyczynowy. Błędne jest jednak twierdzenie skarżącego, jakoby do ustalenia 
tego musiało bezwzględnie dojść już w postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na 
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego, któremu prokurator przypisuje 
popełnienie tego przestępstwa. Należy bowiem stwierdzić, iż z art. 80 § 2c ustawy z 
dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 
ze zm.) wynika, że do zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności 
karnej wystarczające jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez 
niego przestępstwa, a nie przesądzenie, iż jest on winnym jego popełnienia. Wina 
może być bowiem przesądzona jedynie przez sąd powszechny w postępowaniu 
przeprowadzonym według ogólnych reguł Kodeksu postępowania karnego. W gestii 
sądu dyscyplinarnego orzekającego w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do 
odpowiedzialności karnej sędziego jest jedynie zbadanie, czy zasadność stawianego 

 
4 
sędziemu zarzutu jest na tyle uprawdopodobniona, iż wykluczone jest, że sędzia jest 
oskarżany bez uzasadnienia. Istotą immunitetu sędziowskiego jest bowiem nie ochrona 
sędziego przed odpowiedzialnością karną, ale gwarancja jego niezawisłości; ma on 
chronić wolność decyzji sędziego w sprawach, w których orzeka, przez zapobieżenie 
wywieraniu na niego nieformalnego nacisku przez kierowanie przeciwko niemu 
bezpodstawnych, fikcyjnych zarzutów. W przedmiotowej sprawie nie może być o tym 
mowy, skoro poza sporem jest, iż sędzia Sądu Rejonowego poruszając się 
samochodem po pasie ruchu przeznaczonym dla pojazdów jadących w przeciwnym 
kierunku, zderzył się czołowo z prawidłowo poruszającym się samochodem jadącym z 
naprzeciwka i w wyniku tego zderzenia trzy osoby poniosły obrażenia cielesne, przy 
czym jedna z nich zmarła, druga doznała ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, u trzeciej 
zaś, oprócz stłuczeń głowy i brzucha, wystąpiły zaburzenia emocjonalne o charakterze 
zespołu pourazowego, powodujące rozstrój jej zdrowia trwający dłużej niż siedem dni. 
To, że fakty te miały miejsce przyznaje sam sędzia, nic zatem nie wskazuje na to, aby 
wystąpienie przez prokuratora o uchylenie immunitetu sędziego miało charakter 
szykany, czy mogło godzić bezpodstawnie w dobre imię sędziego. 
Z tego samego względu należy uznać, że na etapie postępowania w przedmiocie 
zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej przedwczesny jest 
wymóg pełnej oceny wiarygodności zeznających w sprawie świadków, których relacje 
mają nota bene służyć jedynie rekonstrukcji dokładnego przebiegu całego zdarzenia, a 
nie potwierdzenia, czy zdarzenie to w ogóle miało miejsce. 
Z tych względów Sąd Najwyższy  Sąd Dyscyplinarny utrzymał zaskarżoną 
uchwałę w mocy.