SNO 16/09

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  30  CZERWCA  2009  R.   
SNO  16/09 
 
Uchwała sądu dyscyplinarnego wydana w trybie art. 80 § 2c u.s.p. jest 
jedynie, co wynika wprost z treści tego przepisu, zezwoleniem na pociągnięcie 
sędziego do odpowiedzialności karnej, co nie przesądza w żadnym wypadku o 
winie sędziego, nie mówiąc już o karze. Uchwała ta, zezwalając prokuratorowi na 
wszczęcie postępowania in personam, nie pozbawia osoby wobec której ją 
wydano, żadnych uprawnień procesowych przysługujących każdemu podmiotowi 
znajdującemu się w takiej sytuacji procesowej. Osoba taka w świetle przepisów 
prawa pozostaje niewinna, ma w szczególności prawo do podjęcia aktywnej 
obrony 
przed 
stawianymi 
jej 
zarzutami 
poprzez 
składanie 
wniosków 
dowodowych, czy też chociażby prawo skargi do sądu na decyzje procesowe 
prokuratora, w wypadkach wskazanych w Kodeksie postępowania karnego. Brak 
jest zatem jakichkolwiek przesłanek do uznania, że uchwała wydana przez sąd 
dyscyplinarny w toku postępowania uregulowanego w art. 80 § 2c u.s.p. jest 
orzeczeniem, o którym mowa w art. 126 u.s.p., a co za tym idzie istnieje, 
przewidziana przepisami prawa, możliwość wznowienia takiego postępowania. 
 
Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Błuś (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Tadeusz Wiśniewski, Zbigniew Hajn. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem sędziego 
Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta w 
sprawie sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2009 r. 
wniosku obrońcy o wznowienie postępowania zakończonego uchwałą Sądu 
Apelacyjnego  Sądu Dyscyplinarnego z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt ASDo (...), 
utrzymaną w mocy uchwałą Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 20 
marca 2008 r., sygn. akt SNO 14/08, oraz o uchylenie uchwały o zawieszeniu sędziego 
w czynnościach służbowych i obniżeniu wynagrodzenia 
 
p o s t a n o w i ł :  
1) n a  p o d s t a w i e  a r t .  5 4 5  §  1  k . p . k .  w  z w .  z  a r t .  4 3 0  §  1  
k . p . k .  
p o z o s t a w i ć  
w n i o s e k  
b e z  
r o z p o z n a n i a  
j a k o  
n i e d o p u s z c z a l n y  z  m o c y  u s t a w y ;  
2) nie uwzględnić wniosku o uchylenie uchwały o zawieszeniu sędziego Sądu 
Rejonowego w czynnościach służbowych i obniżeniu wynagrodzenia; 
3) kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa. 
 

 
2 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. 
akt ASDo (...), zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu 
Rejonowego za czyn polegający na tym, że „w dniu 22 sierpnia 2007 r. w A. zadał 
małoletniemu Sebastianowi P. uderzenie nogą w twarz, w wyniku czego doznał on 
obrażeń w postaci stłuczenia kości jarzmowej oraz otarcia naskórka okolicy jarzmowej 
prawej, które naruszyły prawidłowe czynności jego narządów ciała na okres do 7 dni, 
tj. o przestępstwo z art. 157 § 2 k.k.” oraz zawiesił sędziego w wykonywaniu 
czynności służbowych i obniżył wysokość jego wynagrodzenia o 25 % na czas trwania 
tego zawieszenia. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt 
SNO 14/08, po rozpoznaniu zażalenia obrońcy sędziego na decyzję Sądu pierwszej 
instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. 
Obrońca sędziego Sądu Rejonowego, na podstawie art. 542 § 1, 540 § 2 i 547 § 2 
k.p.k., złożył wniosek o wznowienie postępowania o zezwolenie na pociągnięcie jego 
mandanta do odpowiedzialności karnej, zakończonego uchwałą Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 10 grudnia 2007 r., utrzymaną w mocy uchwałą Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 20 marca 2008 r., uchylenie tych uchwał 
oraz o wstrzymanie wykonania wymienionych wyżej decyzji procesowych. W 
uzasadnieniu wniosku jego autor podniósł, że w związku z treścią wyroku Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt K 39/07, przepis art. 80 ustawy 
z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych utracił swoją moc z 
dniem 11 grudnia 2007 r., a zatem Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, a także Sąd 
Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchylając sędziemu immunitet orzekał na podstawie 
przepisów o postępowaniu dyscyplinarnym, mimo że brak było ku temu podstawy 
prawnej. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Wniosek obrońcy sędziego Sądu Rejonowego o wznowienie postępowania w 
przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej (art. 80 
§ 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. Nr 
98, poz. 1070 ze zm. – zwanej dalej u.s.p.) jest niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 
545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.). 
Instytucja wznowienia postępowania dyscyplinarnego została uregulowana w 
rozdziale III powołanej wyżej ustawy, w art. 126 u.s.p. Z treści tego przepisu wynika, 
że wznowienie postępowania dyscyplinarnego może nastąpić w dwóch sytuacjach. W 
pierwszej z nich istnieje możliwość wznowienia postępowania dyscyplinarnego na 
niekorzyść obwinionego sędziego, jeżeli umorzenie postępowania lub wydanie 

 
3 
wyroku nastąpiło wskutek przestępstwa albo jeżeli w ciągu pięciu lat od umorzenia lub 
od wydania wyroku wyjdą na jaw nowe okoliczności lub dowody, które mogły 
uzasadniać skazanie lub wymierzenie kary surowszej (§ 1). W drugiej zaś, na korzyść 
obwinionego sędziego możliwe jest wznowienie postępowania, jeżeli wyjdą na jaw 
nowe okoliczności lub dowody, które mogłyby uzasadniać uniewinnienie lub 
wymierzenie kary łagodniejszej (§ 2). Niewątpliwie wniosek, który wpłynął do Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego został złożony na korzyść sędziego, bowiem 
tylko w takim zakresie może podejmować czynności procesowe obrońca obwinionego 
sędziego. Rzecz jednak w tym, że wnioskodawca domaga się wznowienia 
postępowania, którego tryb został uregulowany w art. 80 u.s.p., zakończonego 
wydaniem uchwały, która przecież nie stwierdza winy obwinionego, a tym bardziej 
nie wymierza jakiejkolwiek kary. Uchwała sądu dyscyplinarnego wydana w trybie art. 
80 § 2c u.s.p. jest jedynie, co wynika wprost z treści tego przepisu, zezwoleniem na 
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, co nie przesądza w żadnym 
wypadku o winie sędziego, nie mówiąc już o karze. Uchwała ta, zezwalając 
prokuratorowi na wszczęcie postępowania in personam, nie pozbawia osoby wobec 
której ją wydano, żadnych uprawnień procesowych przysługujących każdemu 
podmiotowi znajdującemu się w takiej sytuacji procesowej. Osoba taka w świetle 
przepisów prawa pozostaje niewinna, ma w szczególności prawo do podjęcia aktywnej 
obrony przed stawianymi jej zarzutami poprzez składanie wniosków dowodowych, 
czy też chociażby prawo skargi do sądu na decyzje procesowe prokuratora, w 
wypadkach wskazanych w Kodeksie postępowania karnego. Brak jest zatem 
jakichkolwiek przesłanek do uznania, że uchwała wydana przez sąd dyscyplinarny w 
toku postępowania uregulowanego w art. 80 § 2c u.s.p. jest orzeczeniem, o którym 
mowa w art. 126 u.s.p., a co za tym idzie istnieje, przewidziana przepisami prawa, 
możliwość wznowienia takiego postępowania. 
Wprawdzie wnioskodawca wskazał jako podstawę wniosku o wznowienie 
postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągniecie sędziego do 
odpowiedzialności karnej art. 540 § 2 k.p.k., a uchwała składu siedmiu sędziów Sądu 
Najwyższego z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I KZP 5/09 (OSNKW 2009, z. 7, poz. 
51), wskazuje, że w tym postępowaniu mają odpowiednie zastosowanie przepisy o 
postępowaniu dyscyplinarnym zawarte w przepisach ustawy – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych, zaś w zakresie nimi nieuregulowanym, koniecznym dla zachowania 
funkcjonalności i standardów rzetelnego procesu, przepisy Kodeksu postępowania 
karnego, to jednak w uzasadnieniu uchwały in fine wyraźnie stwierdzono, iż odrębnym 
problemem, nieobjętym przedstawionym Sądowi Najwyższemu zagadnieniem 
prawnym, jest zakres stosowania tych przepisów w postępowaniu o wznowienie 
prawomocnie zakończonego postępowania w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie 
sędziego do odpowiedzialności karnej i zależeć on będzie od tego czy wznowienie 

 
4 
postępowania miałoby dotyczyć postępowania zakończonego uchwałą o zezwoleniu 
na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, czy też uchwałą odmawiającą 
takiego zezwolenia. Jednocześnie Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów uznał 
za trafny pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 29 
października 2008 r., sygn. akt SNO 61/08 (OSNSD 2008, poz. 96), że „w 
postępowaniu immunitetowym nie ustala się winy sprawcy, nie wymierza mu kary, 
czyli nie dochodzi do skazania. (...) w postępowaniu tym nie występuje skazany, a 
wydana 
uchwała 
nie 
jest 
rozstrzygnięciem 
merytorycznym 
w 
kwestii 
odpowiedzialności za delikt dyscyplinarny”. 
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że 
uchwała 
zezwalająca 
na 
pociągnięcie 
sędziego 
Sądu 
Rejonowego 
do 
odpowiedzialności karnej nie przesądziła o odpowiedzialności karnej obwinionego 
sędziego (o czym była już wcześniej mowa) i nie doszło do wymierzenia mu kary, 
bowiem nie jest nią zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych ani obniżenie 
wysokości jego wynagrodzenia na czas trwania tego zawieszenia (jest to swoisty 
środek zapobiegawczy służący wyeliminowaniu sytuacji, w których sędzia, będąc 
podejrzanym o popełnienie przestępstwa sprawuje wymiar sprawiedliwości), a skoro 
tak, to nie można skutecznie wnosić o wznowienie postępowania, które w zakresie 
winy i ewentualnej kary trwa, i nie sposób przewidzieć w chwili obecnej jego 
rezultatu. 
Należy też z całą mocą zauważyć, że wbrew twierdzeniom zawartym we 
wniosku o wznowienie postępowania nie doszło, w wyniku orzeczenia Trybunału 
Konstytucyjnego, do utraty mocy przepisów art. 80 § 1 i 2 u.s.p. Jak wynika z treści 
wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt K 39/07 
(Dz. U. 2007, Nr 230, poz. 1698) za niezgodne z Konstytucją RP uznane zostały 
przepisy: art. 80 § 2f i 2g u.s.p. w zakresie, w jakim wykluczają kontrolę sądu nad 
wyłączeniem przez prokuratora udostępnienia dokumentów sędziemu poddanemu 
uchyleniu immunitetu; art. 80a § 1 i art. 80b § 1 i 3 u.s.p. i art. 80a § 3 oraz art. 80b § 4 
zdanie drugie u.s.p. W sytuacji, w której podstawą prawną podjęcia przez Sąd 
Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwały o zezwoleniu na pociągnięcie sędziego 
Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej, utrzymanej w mocy uchwałą Sądu 
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, był przepis obowiązującego art.80 § 2c u.s.p., 
podnoszenie przesłanki utraty mocy przepisu prawnego będącego podstawą wydania 
uchwały, jest całkowicie chybione. 
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny postanowił 
jak na wstępie.